Khám phá văn hóa Ōbaku và lịch sử gia tộc Mōri tại chùa Tōkō-ji ở Hagi
Tōkō-ji ở Hagi là ngôi chùa thuộc tông phái Ōbaku, do Mōri Yoshinari, lãnh chúa đời thứ 3 của phiên Hagi, sáng lập vào năm Genroku thứ 4 (1691).
Khi đi từ cổng Sōmon đến chính điện Daiyūhōden rồi tiếp tục tới khu mộ gia tộc Mōri ở phía sau, bạn sẽ thấy kiến trúc thiền viện và không gian tưởng niệm các lãnh chúa Hagi nối liền trên cùng một trục.
Mōri Yoshinari và thiền sư Ekyoku Dōmyō
Mōri Yoshinari quy y tông phái Ōbaku từ khi còn trẻ và xây dựng tại Hagi một ngôi chùa theo mẫu Ōbakusan Manpuku-ji, tổng bản sơn của tông phái.
Ông mời cao tăng Ekyoku Dōmyō, người sinh tại Hagi, làm khai sơn; sau khi Yoshinari qua đời, mộ của ông được đặt tại đây và chùa trở thành bodaiji, chùa thờ tổ tiên của gia tộc Mōri.
Khi hiểu mối quan hệ giữa người sáng lập và vị khai sơn, bạn sẽ nhận ra kiến trúc mang phong cách Trung Hoa trong khuôn viên không chỉ là trang trí mà còn thể hiện tông phái và tín ngưỡng của lãnh chúa.
Thiền viện phong cách Minh do tông phái Ōbaku truyền lại
Ōbaku là một nhánh Thiền tông tôn thiền sư Trung Hoa Ingen Ryūki làm tổ sư; tổng bản sơn là Ōbakusan Manpuku-ji ở thành phố Uji, phủ Kyoto.
Tại Tōkō-ji, đặc trưng phong cách Ōbaku hiện diện trong hình dáng mái, cấu trúc cổng, biển ngạch và cách bố trí công trình.
Thay vì đơn giản chia thành phong cách Nhật Bản hay Trung Hoa, hãy suy ngẫm cách văn hóa Thiền được truyền vào thời Edo đã được tiếp nhận trong thành Hagi như thế nào.
Đi liền mạch qua khuôn viên và khu mộ
Lộ trình tham quan dễ hiểu nhất là lần lượt xem Sōmon, Sanmon, tháp chuông và Daiyūhōden, rồi cuối cùng đi đến khu mộ gia tộc Mōri.
Ở các công trình, hãy đọc cấu trúc và cách thể hiện tông phái; tại khu mộ, hãy chuyển góc nhìn sang mối quan hệ giữa gia đình lãnh chúa và chư hầu.
Đừng vội chụp thật nhiều ảnh; mỗi khi đi qua một cánh cổng, hãy cảm nhận sự tĩnh lặng và hướng nhìn trong không gian thay đổi ra sao.
| Địa điểm | Vai trò chính | Điểm quan sát |
|---|---|---|
| Sōmon | Lối vào khu chùa | Mái lệch tầng |
| Sanmon | Cổng chính | Hai tầng, hai lớp mái |
| Tháp chuông | Chứa đại hồng chung | Mokoshi |
| Daiyūhōden | Phật điện trung tâm | Trang trí kiểu Ōbaku |
| Khu mộ Mōri | Tưởng niệm gia đình lãnh chúa | Đèn đá |
Đọc kiến trúc Ōbaku từ Sōmon đến Sanmon
Tại lối vào đường dẫn, hãy nhìn công trình từ chính diện rồi lần lượt chuyển mắt đến mái, cột và biển ngạch.
Dù Sōmon và Sanmon đều là “cổng”, chúng khác nhau về quy mô, niên đại, cấu trúc và vai trò trong khuôn viên.
Mái lệch tầng và Makara ở Sōmon
Sōmon được cho là hoàn thành vào khoảng năm sau khi Tōkō-ji được sáng lập; mặt trước treo biển “Gokokuzan” do Ekyoku viết.
Cổng có kết cấu một tầng kirizuma-zukuri với mái ngói hongawara-buki lệch tầng; hai đầu nóc trang trí Makara thay cho shachi, một nét biểu đạt tiêu biểu của phong cách Ōbaku.
Từ vị trí xa hơn, hãy so sánh màu của các cấu kiện sơn bengara với đường nét mái như được nâng cao ở giữa.
Bia Kinpaishi nhắc nhở giới luật Thiền viện
Trên bia Kinpaishi bên phải Sōmon khắc câu mang ý nghĩa “không cho phép đồ ăn nặng mùi và rượu vào sơn môn”.
Nội dung răn những người đã ăn thức ăn có mùi mạnh hoặc say rượu không được vào chùa, thể hiện kỷ luật mà Thiền tông coi trọng.
Đừng chỉ dùng chữ khắc làm nền chụp ảnh kỷ niệm; hãy đọc nó như một dấu mốc ranh giới để chỉnh tâm trước khi qua cổng.
Quy mô Sanmon và kết cấu kiểu Kara-yō
Sanmon hoàn thành vào năm Bunka thứ 9 (1812), là cổng hai tầng, hai lớp mái do lãnh chúa Mōri Narimoto hiến tặng.
Công trình làm bằng gỗ zelkova để mộc, có mái irimoya-zukuri lợp ngói hongawara; tầng trên có hành lang bao quanh, bên trong thờ tượng Thập bát La Hán và các tượng khác.
Vì có quy mô lớn đối với cổng của một ngôi chùa địa phương, đừng chỉ đứng ngay chân cổng nhìn lên; hãy lùi lại một chút để quan sát cả hai hành lang núi ở hai bên.
Quan sát trung tâm già lam tại tháp chuông và Daiyūhōden
Sau khi qua Sanmon, hãy đối chiếu vẻ ngoài như hai tầng của tháp chuông với tính chính diện của Daiyūhōden ở trung tâm.
Cả hai đều là Tài sản Văn hóa Quan trọng cấp quốc gia của Nhật Bản; việc vào trong hoặc chụp ảnh có thể bị hạn chế, vì vậy hãy ưu tiên chỉ dẫn tại chỗ.
Mokoshi của tháp chuông và đại hồng chung
Tháp chuông gắn thêm phần mái hiên gọi là “mokoshi” quanh gian chính một tầng, khiến công trình trông như có hai tầng, một cấu trúc đặc trưng của tông phái Ōbaku.
Tầng trên đặt đại hồng chung do Yoshihiro, lãnh chúa đời thứ 4 của gia tộc Mōri, ra lệnh đúc và hiến tặng.
Không tự ý rung chuông; hãy đọc cảm giác ba chiều của công trình qua các lớp mái, hiên, lan can và hệ cột.
Tên gọi Daiyūhōden
Trong tông phái Ōbaku, Phật điện trung tâm được gọi là Daiyūhōden và đây cũng là trọng tâm hành lễ trong già lam Tōkō-ji.
Hãy xác định vị trí của điện ở cuối trục kéo dài từ các cổng, rồi ngắm tỷ lệ tổng thể và mái trước khi đến gần mặt chính.
Phạm vi mở cửa và xem tượng Phật có thể thay đổi do pháp hội hoặc bảo trì, vì vậy chỉ lặng lẽ chắp tay trong khu vực được phép tham quan.
Nhìn 4 Tài sản Văn hóa Quan trọng theo mối liên hệ
Tại Tōkō-ji, 4 công trình Sōmon, Sanmon, tháp chuông và Daiyūhōden được chỉ định là Tài sản Văn hóa Quan trọng cấp quốc gia.
Thay vì chỉ ghi nhớ niên đại và cấu kiện riêng lẻ, hãy nhìn chúng theo chuỗi chức năng lối vào, cổng chính, chuông và Phật điện để hiểu bố cục không gian của Thiền viện.
Di sản được truyền lại nhờ nhiều lần tu sửa và bảo tồn, nên nguyên tắc cơ bản là không chạm cột, tường và không rời lối đi.
Có thể sắp xếp khác biệt giữa các công trình bằng cách kết hợp hình dáng với vai trò.
| Công trình | Dấu hiệu hình dáng | Dấu hiệu lịch sử |
|---|---|---|
| Sōmon | Mái lệch tầng | Thời kỳ đầu sáng lập |
| Sanmon | Cổng hai tầng, hai lớp mái | Hoàn thành năm 1812 |
| Tháp chuông | Một tầng có mokoshi | Chuông của lãnh chúa đời thứ 4 |
| Daiyūhōden | Trung tâm già lam | Phật điện Ōbaku |
Khám phá khu mộ Mōri và khoảng 500 đèn đá
Khu mộ gia tộc Mōri phía sau Daiyūhōden là nơi đọc lịch sử Tōkō-ji qua phả hệ lãnh chúa và đồ cúng tiến của chư hầu.
Dù choáng ngợp trước cảnh những đèn đá xếp ngay ngắn, đừng quên đây là không gian cầu nguyện và hãy bước đi yên lặng.
Khu mộ tưởng niệm các lãnh chúa đời lẻ và phu nhân
Phía trước khu mộ đặt mộ của các lãnh chúa đời lẻ từ Mōri Yoshinari đời thứ ba, người sáng lập, đến đời thứ 11 cùng phu nhân.
Hai bên và trước lối vào còn có mộ của con, cháu, thứ thiếp, thị nữ và những người có quan hệ với gia tộc.
Khi kết hợp với việc Daishō-in trong thành phố Hagi chủ yếu thờ lãnh chúa đời đầu và các đời chẵn, bạn sẽ hiểu 2 chùa thờ tổ tiên đã phân chia vai trò.
Đèn đá do chư hầu hiến tặng
Hơn 500 đèn đá trong khu mộ do chư hầu và những người khác hiến tặng; trên mỗi chiếc khắc pháp danh của lãnh chúa hoặc phu nhân được tưởng niệm, tên người hiến và ngày tháng năm.
Không chỉ chú ý số lượng, hãy đọc thông tin chữ viết về người được tưởng niệm và người dâng cúng để hình dung cụ thể mối quan hệ giữa lãnh chúa với chư hầu.
Khi đến gần chữ khắc, không chạm hoặc tựa vào đèn; chỉ quan sát trong phạm vi có thể đọc từ lối đi.
Ý nghĩa còn lại trong hình dáng mộ và torii
Mộ của các cặp lãnh chúa có hình trụ vuông thống nhất, trên đặt phiến đá che kiểu karahafu và khắc pháp danh.
Cổng torii trong khu mộ lưu dấu sự dung hợp Thần đạo và Phật giáo, đồng thời được cho là biểu thị thánh địa tưởng niệm lãnh chúa.
Đừng dừng ở cảm giác lạ khi thấy torii trong nghĩa trang chùa; hãy xem đó là manh mối cho thấy tín ngưỡng thời cận thế không phân chia rõ như cách phân loại hiện nay.
Tìm hiểu cảnh sắc theo mùa và ý nghĩa lễ Mantō-e
Tại Tōkō-ji, các tác phẩm đá, rặng cây và công trình lịch sử mang vẻ khác nhau theo ánh sáng cùng màu lá từng mùa.
Ngay cả khi cảnh mùa là mục đích chính, hãy hiểu ý nghĩa các nghi lễ chùa và khu mộ trước khi thưởng ngoạn.
Kết hợp lá đỏ, bạch quả và kiến trúc
Lá đỏ ở Tōkō-ji thường đẹp nhất từ giữa đến cuối tháng 11.
Khi cây bạch quả cạnh Daiyūhōden và cây trong khu mộ đổi màu, chất liệu của mái ngói, đèn đá và lá đỏ hòa lớp vào nhau.
Thời điểm đẹp nhất thay đổi theo thời tiết, vì vậy hãy kiểm tra thông tin từng năm và chú ý bậc đá trơn do lá rụng.
Lễ Mantō-e ngày 15 tháng 8
Trong lễ Mantō-e ngày 15 tháng 8 tại Tōkō-ji, nến được thắp trong khoảng 500 đèn đá ở khu mộ để cầu siêu cho gia tộc Mōri.
Đối lại ngọn lửa đón linh hồn tại Daishō-in vào ngày 13 tháng 8, nghi lễ ở Tōkō-ji được xem là ngọn lửa tiễn.
Với sự kiện ban đêm, nên mang theo đèn pin; giờ và luồng di chuyển khác tham quan thường ngày, vì vậy hãy xem hướng dẫn sự kiện.
Ưu tiên cầu nguyện hơn chụp ảnh
Lá đỏ và ánh đèn là chủ thể hấp dẫn, nhưng hãy tránh chiếm chỗ lâu trước mộ hoặc cản đường người hành lễ.
Chân máy, đèn flash và phạm vi ra vào có thể chịu hạn chế đặc biệt; hãy tuân theo chỉ dẫn tại chỗ.
Hiểu nguồn gốc nghi lễ, chắp tay trước rồi mới chụp sẽ giúp cân bằng du lịch với tưởng niệm.
Kiểm tra giờ tham quan, giá vé và cách đi
Giờ tham quan là từ 8:30 đến 17:00 và mở cửa quanh năm.
Hãy tính đến khả năng thay đổi do sự kiện hoặc bảo trì di sản và kiểm tra thông báo của chùa ngay trước chuyến đi.
Giá vé tham quan cá nhân
Vé cá nhân là 300 yên cho học sinh trung học phổ thông trở lên và 150 yên cho học sinh tiểu học, trung học cơ sở.
Vé đoàn được chia theo số người, nên trường học hoặc tour cần kiểm tra bảng giá.
Ưu tiên thông báo tại chỗ về giá và phương thức thanh toán, chuẩn bị tiền mặt, đồng thời không tìm cách vào khu mộ chỉ sau khi xem khu vực miễn phí.
Đi bộ 1 phút từ trạm xe buýt
Bằng phương tiện công cộng, hãy đi tuyến phía đông của xe buýt vòng Hagi Māru Bus và xuống tại trạm Tōkō-ji-mae, từ đó đi bộ 1 phút.
Tần suất và lộ trình có thể thay đổi, vì vậy hãy kiểm tra lịch chạy trong ngày và chuyến về trước.
Từ ga Higashi-Hagi đi ô tô khoảng 5 phút; nếu đi taxi, hãy báo tên cùng địa chỉ chùa để tránh nhầm với chùa trùng tên.
Nếu lái xe từ xa, thời gian tham khảo là khoảng 50 phút từ nút giao Hōfu-higashi trên đường cao tốc San'yō.
Bãi đỗ xe và cách đi bộ trong chùa
Bãi đỗ xe có 20 chỗ.
Khi đầy chỗ, không đỗ trên đường hoặc đường dẫn vào chùa; hãy theo hướng dẫn của nhân viên và quy định giao thông khu vực.
Khuôn viên có bậc đá và đoạn chưa lát, nên chọn giày dễ đi và chú ý bước chân khi trời mưa hoặc mùa lá rụng.
Tóm tắt điểm chính theo phương tiện sẽ giúp giảm bối rối tại chỗ.
| Phương tiện | Thời gian tham khảo | Điểm cần kiểm tra |
|---|---|---|
| Xe buýt | Đi bộ 1 phút từ trạm | Giờ chuyến về |
| Ô tô từ ga Higashi-Hagi | Khoảng 5 phút | Tình trạng đường |
| Ô tô riêng | Bãi đỗ 20 xe | Hướng dẫn khi đầy |
| Đi bộ trong chùa | Từ cổng đến khu mộ | Bậc đá và mặt đường |
Phép lịch sự khi tham quan di sản và khu mộ
Tōkō-ji vẫn là nơi tín ngưỡng, đồng thời bảo vệ các công trình và di tích được nhà nước Nhật Bản chỉ định.
Khách tham quan cần nói nhỏ, đi đúng lối và giữ khoảng cách không chạm vào di sản.
Vị trí dừng ở cổng và Phật điện
Giữa cổng và chính diện Phật điện là luồng di chuyển của người hành lễ; khi đọc thuyết minh hoặc chụp ảnh, hãy đứng nép sang bên.
Trong lúc pháp hội, hạn chế trò chuyện và tiếng màn trập; chỉ vào trong khi có hướng dẫn cho phép.
Khi ngước nhìn biển ngạch hoặc chạm khắc, cũng hãy kiểm tra phía sau trước khi lùi và đừng đột ngột dừng trên bậc đá.
Đi bộ yên lặng trong khu mộ
Không đi vào giữa bia mộ hay đèn đá; hãy nhìn toàn bộ cách sắp xếp từ lối quy định.
Không dùng mộ người làm phông nền giải trí; hãy thể hiện sự tôn trọng đối với không gian tưởng niệm gia tộc Mōri và người hiến tặng.
Tránh ăn uống, nói lớn và tuân thủ hướng dẫn tại chỗ về mũ hoặc trang phục nếu có.
Giữ di sản cho tương lai
Chạm vào cột, tường và đồ đá sẽ tích lũy hao mòn, vết bẩn khó thấy bằng mắt.
Không mang đi cả cấu kiện hay mảnh đá rơi; nếu nhận thấy bất thường, hãy báo cho chùa.
Nộp phí tham quan và tuân thủ quy định khuôn viên chính là cách góp phần truyền lại kiến trúc cùng khu mộ cho thế hệ sau.
Tổng kết kinh nghiệm tham quan Tōkō-ji ở Hagi
Tōkō-ji tại Hagi là ngôi chùa nơi bạn có thể đi liền mạch qua kiến trúc Ōbaku, lịch sử chùa thờ tổ tiên gia tộc Mōri và khu mộ với khoảng 500 đèn đá.
Từ Sōmon đến Daiyūhōden, hãy so sánh hình dáng và vai trò; tại khu mộ, tìm hiểu các lãnh chúa đời lẻ cùng phu nhân và đồ cúng tiến của chư hầu, đồng thời đặt cảnh sắc theo mùa và lễ Mantō-e trong ý nghĩa cầu nguyện.
Hãy kiểm tra giờ, giá vé, giao thông và đi yên lặng quanh khuôn viên mà không chạm vào di sản hay khu mộ.
Đánh giá (0)