Tìm hiểu lịch sử thành Hamamatsu qua 2 giai đoạn xây thành
Lịch sử thành Hamamatsu (Hamamatsu Castle) sẽ dễ hiểu hơn nếu tách thành giai đoạn Tokugawa Ieyasu chỉnh trang nơi đây làm căn cứ cai quản Tōtōmi và giai đoạn Horio Yoshiharu cải tạo thành một lâu đài có tường đá cùng tháp chính.
Đừng xem toàn bộ tháp chính, cổng và tường đá hiện thấy là dáng vẻ từ thời Ieyasu; hãy lưu ý rằng di tích dưới lòng đất, tường đá còn nguyên và các công trình phục dựng phản ánh những niên đại khác nhau.
Ieyasu chuyển căn cứ vào năm 1570
Năm 1570, Tokugawa Ieyasu chuyển căn cứ từ thành Okazaki đến thành Hikuma, mở rộng lâu đài trên quy mô lớn và đổi tên thành thành Hamamatsu.
Ông chuyển trung tâm lâu đài đến khu vực quanh tháp chính ngày nay, đồng thời đưa thành Hikuma cũ vào phạm vi thành mới để mở rộng quy mô trong khi tận dụng căn cứ sẵn có.
Sử dụng làm đại bản doanh trong 17 năm
Ieyasu sống tại Hamamatsu cho đến khi chuyển đến thành Sunpu vào năm 1586, tổng cộng 17 năm; trong giai đoạn căng thẳng cao độ, bao gồm cả cuộc đối đầu với gia tộc Takeda, ông đã chỉnh trang lâu đài và thị trấn dưới chân thành.
Theo nghiên cứu phục dựng, khu trung tâm thời Ieyasu khi ấy chưa có tường đá hay tháp chính, mà được cho là có các khu kuruwa bao quanh bằng lũy đất cùng dinh thự lợp ván.
Horio Yoshiharu biến nơi đây thành lâu đài tường đá
Horio Yoshiharu, người vào thành Hamamatsu năm 1590, đã xây tường đá cao, tháp canh và cổng lợp ngói cùng tháp chính, chuyển khu trung tâm thành hệ thống phòng thủ bằng đá.
Tường đá còn lại trên mặt đất và kết quả khai quật cho thấy quá trình lâu đài đất của Ieyasu được vị thành chủ kế tiếp biến đổi thành thành quách cận đại.
Bảng dưới đây tổng hợp những thay đổi theo từng thời kỳ.
| Thời kỳ | Dáng vẻ lâu đài | Tư liệu để tìm hiểu |
|---|---|---|
| Trước Ieyasu | Thành Hikuma | Phạm vi thành cũ |
| Thời Ieyasu | Lũy đất và kuruwa | Di tích dưới lòng đất |
| Thời Horio | Tường đá và tháp chính | Tường đá, khai quật |
| Hiện đại | Tái thiết, phục dựng | Công trình và trưng bày |
Quan sát địa hình và hệ thống phòng thủ tại khu tháp chính
Xung quanh tháp chính có một khu kuruwa riêng biệt với honmaru; những khu vực phức tạp với tường đá chạy theo hình dạng tự nhiên của ngọn đồi vẫn còn được lưu giữ.
Thay vì chỉ tập trung vào tháp chính, hãy quan sát cổng, khúc ngoặt và chênh lệch độ cao của tường đá như một tuyến phòng thủ liên tục để hiểu thiết kế lâu đài theo không gian ba chiều.
Kiểm tra khu kuruwa đa giác từ vòng ngoài
Khu kuruwa của tháp chính được mô tả là một đa giác phức tạp dài 56m theo hướng đông-tây và 68m theo hướng bắc-nam, là khu kuruwa xây bằng tường đá phản ánh hình dạng núi tự nhiên và vẫn giữ các đặc điểm cổ.
Đừng cố nhìn hết các góc cùng lúc; lần lượt theo dõi nơi khúc gấp của tường đá che khuất tầm nhìn và nơi mặt tiếp theo xuất hiện, bạn sẽ cảm nhận được tác dụng của hình đa giác.
So sánh vai trò của cổng chính và lối sau
Phía đông khu tháp chính từng có cổng Tenshumon làm lối vào mặt trước, còn phía tây bố trí tuyến karamete và cổng uzumimon làm lối đi phía sau.
So sánh tuyến chính đi qua cánh cổng uy nghi với tuyến nhỏ phía sau dùng cho quản lý hoặc di chuyển khi khẩn cấp sẽ cho thấy cách phân chia theo địa vị và chức năng bên trong thành.
Kết nối chênh lệch độ cao với thị trấn dưới chân thành
Thành Hamamatsu tận dụng rìa cao nguyên Mikatahara; mối quan hệ địa hình hạ thấp từ khu kuruwa trên cao về phía thị trấn phía đông ảnh hưởng đến cả phòng thủ lẫn quá trình hình thành đô thị.
Đừng kết thúc chuyến tham quan chỉ bằng tầm nhìn từ tháp; nếu kiểm tra hướng kéo dài từ đồi xuống thành phố, bạn sẽ dễ hình dung vì sao lâu đài từng là trung tâm giao thông và chính trị.
Hiểu đây là kiểu kuruwa hiếm gặp
Kiểu khu tháp chính này có ít ví dụ trên toàn Nhật Bản và mang bố cục gần với các lâu đài được xây vào thời Toyotomi như thành Kakegawa và thành Wakayama.
Với góc nhìn so sánh cùng kuruwa của các lâu đài khác, bạn có thể hiểu cụ thể hơn đặc trưng bố phòng của thành Hamamatsu, nơi tận dụng địa hình tự nhiên.
Đọc tường đá thành Hamamatsu từ những chi tiết
Tường đá thành Hamamatsu là di tích cho phép bạn so sánh vẻ tự nhiên của những tảng đá không được chỉnh thành hình quá đồng đều với các kỹ thuật khác nhau ở góc và khe đá.
Đừng đánh giá độ vững chắc chỉ bằng kích thước đá; nếu quan sát riêng mặt tường, góc, đá chèn và độ dốc, bạn sẽ hiểu tường đá được ghép thành một kết cấu thống nhất như thế nào.
Quan sát đường nét của kỹ thuật nozura-zumi
Ở tường đá, đường nét bất quy tắc của những viên đá ít gia công được ghép lại để tạo mặt tường, tận dụng hình dáng riêng của từng viên.
Không chỉ nhìn đá lớn, hãy tìm những viên tạo điểm tiếp xúc xung quanh, những viên dài đặt nằm ngang và những viên ăn sâu vào bên trong để hình dung sự ổn định không thể thấy chỉ từ bề mặt.
Đừng hiểu sai vai trò của đá chèn
Những viên đá nhỏ trong khe giữa các tảng đá được gọi là aishi, có vai trò chỉnh hình mặt tường và được cho là không phải loại đá trực tiếp nâng đỡ độ bền của kết cấu.
Đừng vội cho rằng càng nhiều đá nhỏ thì tường càng chắc; hãy nhìn nơi các viên đá chính đỡ nhau trước, rồi hiểu đá chèn là yếu tố hỗ trợ.
Tìm kỹ thuật sangi-zumi tại các góc
Ở góc nhô sử dụng kỹ thuật sangi-zumi, luân phiên để lộ đầu ngắn và mặt bên của các khối đá chữ nhật, tạo quy luật khác với bề mặt phẳng.
Di chuyển từ bức tường chính diện đến góc và theo dõi cạnh dài của đá luân phiên đổi hướng, bạn sẽ hiểu cách xếp đá nhằm gia cố chỗ uốn.
Bảng dưới đây tổng hợp vị trí quan sát và điểm đáng chú ý của tường đá.
| Vị trí quan sát | Loại đá cần chú ý | Điều có thể nhận ra |
|---|---|---|
| Giữa mặt tường | Đá tự nhiên | Cách kết hợp hình dạng |
| Khe giữa các viên đá | Đá chèn | Cách chỉnh mặt tường |
| Góc nhô | Đá chữ nhật | Kỹ thuật sangi-zumi |
| Phần dưới sườn dốc | Đá lớn | Cách chịu tải trọng |
Phân biệt tháp chính tái thiết và tư liệu lịch sử
Tháp chính hiện nay là một tháp tái thiết được xây lại vào năm 1958, không phải chính công trình tháp chính xưa còn sót lại.
Đừng đồng nhất công trình tái thiết với giá trị thấp; hãy tìm hiểu vai trò hiện đại của nó trong việc bảo tồn tường đá, chỉnh trang công viên sau chiến tranh, trưng bày lịch sử và ngắm cảnh.
So sánh kích thước nền tháp và công trình
Tháp chính hiện nay được xây nhỏ hơn nền tháp lớn có từ thời Horio Yoshiharu.
Thay vì chỉ nhìn vào tường của tháp, hãy chú ý khoảng trống trên nền tháp không có công trình để hình dung trực quan chênh lệch với quy mô của tòa nhà được cho là từng tồn tại.
Kết nối Ieyasu với thị trấn qua trưng bày
Bên trong tháp trưng bày tư liệu lịch sử và vũ khí liên quan đến Tokugawa Ieyasu cùng thị trấn thành Hamamatsu, và từ đài quan sát có thể nhìn xuống thành phố.
Nếu nối thông tin về phạm vi lâu đài và thị trấn trong phần trưng bày với các hướng nhìn từ đài quan sát, lời giải thích trên bản đồ sẽ chồng lên không gian đô thị ngày nay.
Xem tháp tái thiết như lịch sử hậu chiến
Trong quá trình công viên thành Hamamatsu được chỉnh trang thành công viên của người dân, tháp tái thiết là công trình đưa biểu tượng lâu đài trở lại cảnh quan đô thị.
Đừng chỉ kỳ vọng một bản tái hiện thời Chiến Quốc; việc xác định phần nào là di tích và phần nào được tái thiết hoặc phục dựng sẽ giúp bạn tiếp nhận lịch sử chính xác.
Tìm thành quả khai quật tại cổng tháp chính phục dựng
Cổng Tenshumon bảo vệ mặt trước khu tháp chính suốt thời Edo, nhưng bị tháo dỡ vào năm 1873 và sau đó được phục dựng bằng gỗ dựa trên khai quật khảo cổ cùng bản vẽ.
Không chỉ nhìn tường trắng và mái ngói, hãy quan sát vị trí cột, đá móng và chỗ tiếp giáp với tường đá để hiểu công trình đã mất được tái dựng từ những căn cứ nào.
Quan sát kết cấu trên và dưới của cổng yaguramon
Tenshumon là cổng yaguramon có tháp canh nằm trên cổng, với phần công trình phía trên vươn sang tường đá ở hai bên.
Trước khi đi qua, hãy nhìn khoảng cách cột và mái từ chính diện; sau khi qua cổng, hãy ngoái nhìn mặt sau để dễ hiểu quan hệ trên-dưới dùng giám sát và bảo vệ lối vào.
Kiểm tra đá móng và vị trí cột
Khảo cổ đã phát hiện đá móng cùng hố lấy đá, tạo manh mối để suy đoán cách bố trí cột cổng và kích thước cánh cửa.
Khi phục dựng, đá móng và cột mới được cho là đã đặt gần như ngay phía trên đá móng còn dưới lòng đất, vừa bảo vệ di tích ngầm vừa chỉ ra vị trí công trình.
Kết hợp bản vẽ và dấu vết
Bản vẽ thành Hamamatsu năm 1854 mô tả cổng Tenshumon, tường đất xung quanh và thiệt hại do động đất; những chi tiết này được đối chiếu với ngói cùng dấu vết vữa khai quật được.
Đừng xác định dáng vẻ chỉ bằng một bức vẽ; hãy xem chính phương pháp phục dựng kết hợp bản vẽ, di tích khai quật, hiện vật và ví dụ tương tự là một phần của chuyến tham quan.
Bảng dưới đây cho thấy mối quan hệ giữa công trình và tư liệu căn cứ.
| Phần nhìn thấy | Căn cứ chính | Điểm cần kiểm tra |
|---|---|---|
| Cột cổng | Đá móng, hố lấy đá | Bố trí |
| Mái ngói | Ngói khai quật, bản vẽ | Hình dạng và cách lợp |
| Tường trắng | Dấu vết vữa | Phạm vi tường |
| Tường đất | Bản vẽ, tường đá | Tính liên tục |
Quan sát phía ngoài lâu đài tại công viên thành Hamamatsu
Công viên thành Hamamatsu không chỉ có khu lịch sử lâu đài mà còn có vườn Nhật Bản, bãi cỏ và cây xanh, vì vậy thời gian của một công viên đô thị cũng được xếp chồng tại đây.
Sau khi xem di tích, bước ra khoảng không trong công viên sẽ giúp bạn cảm nhận quá trình ngọn đồi từng là căn cứ quân sự trở thành nơi thư giãn của người dân.
Đọc bảng thuyết minh đa ngôn ngữ
Nội dung tiếng Anh, tiếng Bồ Đào Nha, tiếng Trung và tiếng Hàn trên các bảng thuyết minh trong công viên được công bố trên mạng.
Nếu kiểm tra trước các thuật ngữ muốn tìm hiểu rồi tại chỗ nối vị trí tường đá, khu tháp chính, cổng và cổng uzumimon với phần giải thích, bạn sẽ dễ hiểu hơn dù có khác biệt ngôn ngữ.
Cho mắt nghỉ tại vườn Nhật Bản và bãi cỏ
Sau khi tập trung quan sát tường đá và trưng bày, hãy chuyển tầm mắt ra xa tại vườn Nhật Bản hoặc bãi cỏ trung tâm để vừa sắp xếp thông tin vừa nghỉ ngơi.
Đừng liên hệ trực tiếp cây trồng trong công viên với thời kỳ lâu đài; hãy phân biệt và tận hưởng cảnh quan nơi di tích lịch sử cùng chức năng công viên hiện đại chung tồn tại.
Kiểm tra thông tin sử dụng trước chuyến đi
Tháp chính và cổng Tenshumon có giờ mở cửa cùng điều kiện vào tham quan, có thể thay đổi do sự kiện hoặc thời tiết xấu, vì vậy hãy kiểm tra hướng dẫn cho ngày ghé thăm.
Trên bậc đá và đường dốc, hãy ưu tiên an toàn dưới chân, không trèo lên tường đá hay chạm vào đá chèn, và quan sát từ khoảng cách không làm hư hại di tích.
Tổng kết về thành Hamamatsu
Thành Hamamatsu chồng lớp nhiều thời đại: lâu đài lũy đất và kuruwa do Tokugawa Ieyasu xây dựng, lâu đài được Horio Yoshiharu bổ sung tường đá cùng tháp chính, tháp tái thiết sau chiến tranh, và cổng Tenshumon phục dựng dựa trên kết quả khai quật.
Nếu lần lượt xem địa hình khu tháp chính, tường đá tận dụng đá tự nhiên, khoảng trống trên nền tháp và đá móng của cổng, bạn có thể đọc được biến chuyển của lâu đài mà chỉ nhìn vẻ ngoài công trình sẽ không thấy.
Hãy phân biệt di tích, công trình tái thiết, công trình phục dựng và công viên hiện đại, đồng thời kết nối thuyết minh với dấu vết tại chỗ để tìm hiểu lịch sử Hamamatsu.
Đánh giá (0)