Iwami Kagura là loại hình nghệ thuật truyền thống như thế nào?
Iwami Kagura (nghệ thuật múa nghi lễ vùng Iwami) là nghệ thuật truyền thống được lưu truyền từ xa xưa tại vùng Iwami phía tây tỉnh Shimane.
Nét đặc trưng gồm câu chuyện lấy đề tài từ thần thoại Nhật Bản, nhạc đệm bằng sáo và trống, mặt nạ kagura giàu biểu cảm, điệu múa với trang phục lộng lẫy dệt sợi chỉ vàng bạc.
Vốn là nghệ thuật gắn với lễ hội và tín ngưỡng địa phương như kagura dâng tế tại đền thờ, hiện nay cũng được yêu thích qua các buổi biểu diễn định kỳ và sự kiện dành cho khách du lịch.
Ngày 20/5/2019, được công nhận là Di sản Nhật Bản với tên "Thế giới thần thoại nơi các vị thần và quỷ tung hoành - Kagura được lưu truyền tại vùng Iwami", với hơn 30 tiết mục được kế thừa và hơn 130 shachū (đoàn biểu diễn) tiếp nối.
Đối với người quan tâm nghệ thuật truyền thống Nhật Bản, Iwami Kagura là cánh cửa cảm nhận đồng thời "thần thoại", "văn hóa địa phương" và "nghệ thuật sân khấu".
Lý do dễ thưởng thức ngay cả với người lần đầu
Iwami Kagura là nghệ thuật truyền thống dễ thưởng thức ngay cả khi không hiểu hết ý nghĩa lời thoại.
Một trong các lý do là cốt truyện xoay quanh thiện và ác khá rõ ràng, dễ hiểu.
Các nhân vật như thần, quỷ, anh hùng xuất hiện và các cảnh đối đầu thiện ác hay diệt quỷ được thể hiện qua điệu múa.
Ngoài ra, chuyển động của điệu múa, nhịp điệu nhạc đệm và phối màu trang phục cũng để lại ấn tượng thị giác.
Đặc biệt với người xem lần đầu, chú ý các điểm sau sẽ dễ thưởng thức:
- Biểu cảm trên mặt nạ của các nhân vật
- Họa tiết và chuyển động của trang phục
- Sự thay đổi tempo của trống và sáo
- Sự tương phản giữa cảnh tĩnh lặng và cảnh sôi động
- Tiến trình mở đầu, đối đầu, kết thúc của câu chuyện
Nên cảm nhận không khí tổng thể của sân khấu thay vì cố hiểu chi tiết lời thoại.
Tại các buổi biểu diễn định kỳ dành cho du khách, có hội trường cho phép thưởng thức trong khung 1-2 tiếng ngắn gọn, độ dài phù hợp để tập trung thưởng thức ngay cả khi xem lần đầu.
Điểm nhấn của Iwami Kagura: mặt nạ, trang phục, nhạc đệm
Sức hấp dẫn lớn của Iwami Kagura không chỉ ở điệu múa mà còn ở đạo cụ và âm nhạc hỗ trợ sân khấu.
Mặt nạ Iwami Kagura giàu biểu cảm
Mặt nạ được dùng phù hợp với các nhân vật như thần, quỷ, công chúa, võ sĩ.
Tại vùng Iwami, "mặt nạ Iwami Kagura" được biết đến là loại làm bằng kỹ thuật bồi giấy sử dụng giấy Sekishu washi, đặc trưng là nhẹ và bền nên chịu được điệu múa mãnh liệt.
Khi nhìn biểu cảm mặt nạ, bạn cảm nhận được nhân vật đó là tồn tại linh thiêng hay đáng sợ, vai trò thế nào trong câu chuyện.
Trang phục lộng lẫy lấp lánh sợi vàng bạc
Trang phục sang trọng dệt sợi vàng và bạc trông khác nhau tùy chuyển động của điệu múa.
Ở các cảnh xoay tròn hoặc dang rộng tay, trang phục tự nó trở thành một phần biểu hiện sân khấu.
Tùy trang phục có thể nặng từ vài kg đến vài chục kg, là yếu tố quan trọng hỗ trợ điệu múa mạnh mẽ.
Nhạc đệm sáo và trống vang vọng cơ thể
Âm thanh của sáo, trống lớn, trống nhỏ, chũm chọe (chankiki) tạo nên cảm giác căng thẳng và phấn khởi của từng cảnh.
"Rokuchōshi" với nhịp chậm rãi mang không khí linh thiêng và trang nghiêm, còn "Hatchōshi" với nhịp nhanh tạo nhịp tiến triển và cảm giác tốc độ cho câu chuyện.
Rokuchōshi được biết đến là nhịp thức nguyên mẫu lưu truyền từ xa xưa, còn Hatchōshi là nhịp thức nhanh phát triển từ thời Minh Trị trở đi.
Biết các tiết mục tiêu biểu để thưởng thức sâu hơn
Iwami Kagura có nhiều tiết mục dựa trên thần thoại Nhật Bản.
Trong đó tiêu biểu nhất là "Orochi (rắn lớn)" - tiết mục kể về Susanoo no Mikoto diệt rắn 8 đầu Yamata no Orochi.
Trong tiết mục Orochi, rắn lớn mặc "jadō (thân rắn)" được làm dựa trên ý tưởng từ cấu trúc xếp gấp của đèn lồng giấy xuất hiện, vừa phun lửa và khói vừa quẫy đạp với màn dàn dựng đầy uy lực.
Trước đây 1 đến 2 con rắn lớn là phổ biến, nhưng tùy quy mô hội trường có buổi biểu diễn lớn với hơn 8 con xuất hiện, được cho là phong cách hiện tại lan rộng từ việc lần đầu tiên trình diễn hơn 8 con tại Triển lãm thế giới Osaka năm 1970.
Ngoài ra còn nhiều tiết mục lấy đề tài thần thoại và truyền thuyết như "Ebisu", "Jinrin", "Shōki", "Iwato".
Biết trước sơ lược câu chuyện sẽ giúp dễ hiểu chuyển động trên sân khấu.
Tuy nhiên, cùng một tiết mục nhưng cách trình bày có thể khác nhau tùy shachū (nhóm), vùng và buổi biểu diễn.
Thay vì tìm "đáp án đúng", hãy thưởng thức sự khác biệt trong biểu hiện được trình diễn tại chỗ.
Quy tắc và lưu ý cần xác nhận trước khi xem
Iwami Kagura có thể thưởng thức như buổi biểu diễn du lịch, nhưng cũng có những cảnh được dâng tế tại lễ hội thường niên của đền thờ hoặc sự kiện địa phương.
Vì vậy, trước khi xem hãy kiểm tra thông tin chính thức của ban tổ chức và hội trường.
Đặc biệt cần xác nhận các mục sau:
- Ngày tổ chức và giờ biểu diễn
- Giá vé và có cần đặt trước không
- Có được chụp ảnh, quay video không
- Quy tắc về chỗ ngồi và ra vào
- Có được ăn uống không
- Cách xử lý khi mưa hoặc thời tiết xấu
- Có tờ rơi đa ngôn ngữ và giải thích tiếng Anh không
Trong lúc biểu diễn, đứng dậy gần sân khấu hoặc chụp ảnh có flash có thể cản trở diễn viên và khán giả xung quanh.
Trong tiết mục Orochi có dàn dựng lửa và khói, nên ở khu hàng đầu có thể cảm nhận được nhiệt và khói.
Ngay cả khi được phép chụp ảnh, trước tiên hãy tuân theo hướng dẫn của hội trường.
Buổi biểu diễn định kỳ và cách đi đến vùng Iwami
Iwami Kagura được tổ chức biểu diễn định kỳ dành cho du khách tại nhiều nơi trong vùng Iwami như Sannomiya Jinja ở thành phố Hamada, các thành phố Masuda, Gōtsu, Ōda.
Buổi biểu diễn thường được tổ chức chủ yếu vào cuối tuần; mức giá từ miễn phí đến khoảng 1.500 yên, khác nhau tùy hội trường và tiết mục.
Cách đi từ phía Tokyo: từ sân bay Haneda đến sân bay Hagi-Iwami khoảng 90 phút máy bay, hoặc đi xe buýt cao tốc từ ga Hiroshima về phía ga Hamada/ga Masuda.
Hãy kiểm tra trước lịch biểu diễn và giá vé trên trang web chính thức Iwami Kagura, "Shimane Kankō Navi" của Hiệp hội du lịch tỉnh Shimane và thông tin chính thức của hiệp hội du lịch các thành phố/thị trấn.
Cách thưởng thức du lịch vùng Iwami
Lấy Iwami Kagura làm điểm khởi đầu, du lịch vùng Iwami phía tây tỉnh Shimane cũng là gợi ý hay.
Vùng Iwami có các đền thờ liên quan đến kagura và văn hóa địa phương, di sản thế giới Iwami Ginzan (mỏ bạc Iwami, thành phố Ōda), các khu suối nước nóng như Yunotsu Onsen và Arifuku Onsen, đường bờ biển Nhật Bản và phong cảnh dãy núi Chūgoku trải rộng.
Không chỉ xem kagura, khi đi dạo phố xung quanh, bạn dễ cảm nhận được đời sống và tín ngưỡng đằng sau sân khấu.
Di sản Nhật Bản được công nhận là câu chuyện lấy 9 thành phố/thị trấn làm bối cảnh gồm Hamada, Ōda, Masuda, Gōtsu, Kawamoto, Misato, Ōnan, Tsuwano, Yoshika; có thể xem chi tiết tại Cổng Di sản Nhật Bản của Cơ quan Văn hóa.
Khi lập lịch trình, xác nhận trước thông tin chính thức của buổi biểu diễn muốn xem rồi kết hợp tham quan xung quanh trước/sau sẽ dễ lên kế hoạch hơn.
Tổng kết - Cảm nhận nghệ thuật truyền thống Shimane gần gũi qua Iwami Kagura
Iwami Kagura là nghệ thuật truyền thống bám rễ tại vùng Iwami phía tây tỉnh Shimane, được công nhận là Di sản Nhật Bản.
Câu chuyện dựa trên thần thoại, điệu múa mạnh mẽ, trang phục lộng lẫy với sợi vàng bạc, mặt nạ Iwami Kagura, nhạc đệm sáo và trống chồng lớp lên nhau, tạo nên một màn trình diễn để lại ấn tượng cả với người lần đầu tiếp xúc văn hóa Nhật Bản.
Khi xem, hãy bắt đầu bằng việc cảm nhận âm thanh, chuyển động, biểu cảm và tiến trình câu chuyện thay vì cố hiểu hết ý nghĩa chi tiết.
Thông tin biểu diễn và quy tắc chụp ảnh khác nhau tùy hội trường, nên trước khi đến hãy xác nhận trang web chính thức và hướng dẫn của hiệp hội du lịch.
