Izumiyama Jisekiba, di tích ở Arita, Saga nơi vách đá kể về cội nguồn của gốm sứ Arita-yaki
Izumiyama Jisekiba tại thị trấn Arita-chō, huyện Nishi-Matsuura-gun, tỉnh Saga là một di tích công nghiệp từng khai thác đá gốm làm nguyên liệu cho đồ sứ và góp phần nâng đỡ lịch sử phát triển của Arita-yaki.
Không chỉ ngắm những vách đá trắng dựng đứng, nếu hình dung công đoạn đầu tiên nối tiếp từ phát hiện nguyên liệu, khai thác, tạo hình, nung đến lưu thông, cách bạn nhìn một món đồ gốm cũng sẽ thay đổi.
Tương truyền đá gốm được phát hiện vào đầu thế kỷ 17
Tương truyền vào đầu thế kỷ 17, Ri Sanpei cùng các thợ gốm Triều Tiên khác đã phát hiện tại Izumiyama loại đá gốm dùng làm nguyên liệu cho đồ sứ, từ đó hoạt động sản xuất đồ sứ bắt đầu ở Arita.
Khi tham quan, đừng chỉ chú ý đến câu chuyện về nhân vật; hãy để ý cả việc sản xuất đồ sứ phát triển nhờ nơi cung cấp nguyên liệu kết hợp với kỹ thuật của những người thợ gốm.
Mỏ khai thác đã nâng đỡ khoảng 400 năm sản xuất Arita-yaki
Quá trình khai thác kéo dài đã làm thay đổi hình dạng ngọn núi, và chính vách đá hiện thấy là dấu tích cho thấy quãng thời gian con người lấy đá gốm ra khỏi núi.
Đứng trước dấu tích khai thác tương phản với vẻ lộng lẫy của đồ gốm hoàn thiện, bạn có thể cảm nhận rõ Arita-yaki là một ngành công nghiệp không chỉ dựa vào nghệ nhân mà còn được hình thành nhờ nguyên liệu và sự hiện hữu của ngọn núi.
Một phần được công nhận là Di tích Lịch sử Quốc gia vào năm 1980
Một phần Izumiyama Jisekiba được công nhận là Di tích Lịch sử Quốc gia vào ngày 24 tháng 3 năm 1980 và được bảo vệ như một địa điểm cấu thành “di tích lò sứ Hizen Jiki Kamaato”.
Được công nhận là di tích không có nghĩa là du khách được tự do lấy đá. Để giữ nguyên trạng và truyền lại cho thế hệ sau, cần tuân thủ phạm vi tham quan cùng các biển chỉ dẫn tại chỗ.
Điểm tham quan ở Izumiyama Jisekiba: Đọc thời gian và quy mô khai thác từ vách đá
Tại mỏ, nếu quan sát theo thứ tự từ toàn cảnh, vách đá, khu vực dưới chân đến các cơ sở xung quanh, bạn sẽ dễ liên hệ dấu tích khai thác khổng lồ với tỷ lệ của con người hơn.
Ngay cả khi chỉ quan sát qua hàng rào, bạn vẫn có thể nhận biết đầy đủ dấu vết của thời gian khai thác kéo dài bằng cách chú ý màu sắc, độ gồ ghề, độ dựng đứng và ranh giới với thảm thực vật.
Trước tiên, quan sát toàn cảnh dấu tích khai thác
Sau khi đến nơi, đừng cố tiến gần vách đá; hãy đứng tại vị trí tham quan an toàn để quan sát chiều rộng, chiều cao và chuỗi sườn dốc của khu khai thác.
Khi lấy con người hoặc các công trình xung quanh làm thước đo, quy mô khai thác nguyên liệu vốn khó hình dung từ 1 món đồ gốm sẽ trở nên cụ thể hơn.
Quan sát màu sắc và độ gồ ghề của vách đá trắng
Độ trắng và bóng đổ trên vách đá thay đổi theo hướng ánh sáng, vì vậy ngoài ánh nắng mạnh giữa trưa, bề mặt gồ ghề còn dễ nhận ra hơn vào thời điểm ánh sáng chiếu xiên.
Sử dụng chức năng chụp xa giúp bạn ghi lại chi tiết mà không cần vượt hàng rào, đồng thời quan sát mà không đến gần sườn dốc nguy hiểm.
Đặt dấu tích khai thác cạnh thảm thực vật xung quanh để quan sát
Nhìn cây cỏ mọc quanh vách đá và vị trí nơi dấu tích khai thác tiếp giáp với khu phố sinh hoạt thường ngày sẽ giúp bạn quan sát cảnh quan hiện tại, khi việc khai thác hầu như không còn diễn ra.
Đừng chỉ dựa vào ấn tượng quan sát để khẳng định niên đại hay địa chất của thảm thực vật và đá; hãy kiểm tra qua bảo tàng tư liệu hoặc phần thuyết minh tại chỗ.
Hình dung quy trình từ đá gốm đến đồ sứ
Izumiyama Jisekiba cho thấy điểm khởi đầu là khai thác; sau đó còn tiếp nối nhiều công đoạn như điều chỉnh nguyên liệu, tạo hình, trang trí và nung.
Kết hợp tham quan tại chỗ với các lò gốm, bảo tàng tư liệu và cơ sở trưng bày ở Arita sẽ giúp bạn hiểu một cách nhiều chiều về quá trình đá trên núi biến thành đồ dùng.
Đá gốm là điểm xuất phát của đồ sứ
Đá gốm không tự nhiên trở thành vật dụng mà phải trải qua các công đoạn như đập vỡ, nghiền nhỏ và xử lý bằng nước để biến thành nguyên liệu phù hợp cho tạo hình.
Đối với những phương pháp sản xuất chi tiết không thể kiểm chứng tại hiện trường, hãy tham khảo trưng bày trong bảo tàng hoặc phần giải thích của lò gốm, tránh đơn giản hóa bằng suy đoán của người tham quan.
Suy nghĩ về sự phân công giữa khai thác và nghề lò gốm
Arita-yaki từ lâu được nâng đỡ bởi nhiều công việc: người khai thác nguyên liệu, người xử lý đất, người tạo hình, người vẽ trang trí, người nung và người vận chuyển.
Khi nhìn mỏ đá, bạn có thể mở rộng góc nhìn sang nguồn cung nguyên liệu và mối liên hệ với ngành nghề địa phương, những điều khó thấy nếu chỉ chú ý đến tên tác giả.
Nhìn lại phần xương gốm trắng từ nguyên liệu
Khi xem đồ Arita-yaki sau chuyến tham quan, hãy thử suy nghĩ về các đặc điểm như phần xương trắng, cách ánh sáng xuyên qua và màu sắc của chất màu từ sự hiện hữu của nguyên liệu.
Quan sát dấu tích khai thác và thành phẩm trong cùng ngày giúp bạn dễ cảm nhận kỹ thuật và thời gian nằm giữa đá tự nhiên với món đồ tinh xảo.
Quy tắc tham quan để bảo vệ di tích
Tại Izumiyama Jisekiba có những khu vực thường không được phép vào; hàng rào và biển hướng dẫn được đặt để bảo vệ cả khách tham quan lẫn di tích.
Ngay cả khi thấy thông tin về đợt mở cửa đặc biệt hay sự kiện, đừng cho rằng có thể vào bất cứ lúc nào; hãy ưu tiên thông báo của ngày đến và chỉ dẫn của nhân viên tại chỗ.
Không vượt hàng rào hoặc biển cấm vào
Dấu tích khai thác có thể có nền đất kém ổn định hơn vẻ ngoài, vì vậy đừng trèo qua rào hay tiến gần sườn dốc để tìm vị trí chụp ảnh.
Nếu không rõ phạm vi được phép vào, đừng đi tiếp; xác nhận với thị trấn Arita-chō hoặc trung tâm thông tin du lịch sẽ an toàn hơn.
Không mang đá gốm hoặc mảnh vỡ về
Không nhặt đá hay mảnh vỡ trong di tích làm quà lưu niệm; hãy để chúng nguyên tại chỗ.
Nếu có tài liệu trưng bày được phép chạm vào, hãy làm theo hướng dẫn của nhân viên và đừng nhầm chúng với vật nằm trong khu di tích.
Không để chân máy và thiết bị chụp ảnh cản trở giao thông
Khi sử dụng chân máy, đừng chặn lối đi của người đi bộ hoặc xe cộ và không cố định thiết bị vào hàng rào.
Các hành vi cơ bản cần ghi nhớ tại hiện trường được tổng hợp trong bảng sau.
| Tình huống | Hành vi cần tuân thủ | Hành vi cần tránh |
|---|---|---|
| Quan sát vách đá | Dùng ống kính xa từ vị trí được chỉ định | Vượt hàng rào |
| Ghi lại tư liệu | Đọc biển hướng dẫn theo thứ tự | Chạm vào biển hoặc thiết bị |
| Chụp ảnh lưu niệm | Chụp nhanh và nhường nhau | Chiếm lối đi quá lâu |
| Đá và mảnh vỡ | Để nguyên tại chỗ | Nhặt và mang đi |
Tìm hiểu kết hợp với Bảo tàng Lịch sử và Văn hóa Dân gian
Tòa phía đông của Bảo tàng Lịch sử và Văn hóa Dân gian thị trấn Arita-chō, Arita-chō Rekishi Minzoku Shiryōkan Higashi-kan, nằm cạnh Izumiyama Jisekiba, mở cửa năm 1978 và giới thiệu các dụng cụ, văn bản cùng nhiều tư liệu kể về lịch sử Arita-yaki.
Trước tiên hãy xem mỏ đá và đặt ra câu hỏi, sau đó tìm câu trả lời trong bảo tàng; theo thứ tự này, bạn sẽ hiểu ý nghĩa của hiện vật cụ thể hơn.
Nhìn công việc của con người qua thẻ nghề và dụng cụ sản xuất
Trong bảo tàng trưng bày thẻ đại diện thợ nung được Sarayama Kaisho cấp vào thời Edo, nhiều loại thẻ nghề, cùng các dụng cụ và văn bản dùng trong sản xuất Arita-yaki.
Đối chiếu quy mô lớn của dấu tích khai thác với độ nhỏ và tinh vi của dụng cụ, thẻ cầm trong tay sẽ gợi mở cách cả khu vực từng quản lý và nâng đỡ nghề lò gốm.
Kiểm tra triển lãm chuyên đề và thông tin mở cửa
Bảo tàng tổ chức các triển lãm chuyên đề, nhưng ngày mở cửa, nội dung trưng bày và điều kiện tham quan có thể thay đổi; hãy kiểm tra thông báo của bảo tàng.
Nếu bảo tàng đóng cửa, đừng cố vào khuôn viên; hãy chuẩn bị một kế hoạch có thể chuyển sang chỉ tham quan mỏ đá.
Mở rộng việc học đến các điểm lịch sử nghề gốm quanh vùng
Nếu có thời gian, hãy kết hợp phố xá Arita, di tích lò nung và cơ sở trưng bày văn hóa gốm sứ, đi theo trình tự nguyên liệu, sản xuất, lưu thông rồi thưởng lãm để hiểu sâu hơn.
Đừng nhồi quá nhiều điểm trong 1 ngày; hãy kiểm tra thời gian di chuyển, tình trạng mở cửa của từng cơ sở và thu hẹp chủ đề bạn muốn tìm hiểu.
Có thể tham khảo bảng sau để kết hợp địa điểm theo mục đích.
| Điều muốn tìm hiểu | Địa điểm kết hợp | Trọng tâm quan sát |
|---|---|---|
| Nguyên liệu | Izumiyama Jisekiba | Vách đá và quy mô khai thác |
| Công việc và quản lý | Bảo tàng Lịch sử và Văn hóa Dân gian | Dụng cụ, thẻ và văn bản |
| Sản xuất | Lò gốm, xưởng mở cửa tham quan | Tạo hình, trang trí, nung |
| Thành phẩm | Cơ sở trưng bày văn hóa gốm sứ | Xương gốm, hoa văn, khác biệt thời kỳ |
Cách đến Izumiyama Jisekiba và chuẩn bị chuyến đi theo mùa
Izumiyama Jisekiba nằm tại Izumiyama, Arita-chō; có chỗ đỗ xe phía trước mỏ và trước đền Ishiba-jinja.
Số chỗ đỗ và quy định giao thông thay đổi theo sự kiện, vì vậy hãy kiểm tra hướng dẫn giao thông trước khi đến.
Đi tàu: kiểm tra tuyến đường từ ga Kami-Arita
Nếu sử dụng phương tiện công cộng, hãy đối chiếu trước trên bản đồ và thời gian biểu về tuyến đi bộ từ ga Kami-Arita, số chuyến tàu và giờ về.
Cân nhắc tình trạng vỉa hè và thời tiết, chuẩn bị giày chống trượt cùng nước uống, đồng thời lên kế hoạch kết thúc việc di chuyển trước khi trời tối.
Đi ô tô: ưu tiên bãi đỗ được chỉ định và hướng dẫn tại chỗ
Hãy đỗ xe tại các vị trí được chỉ định như trước mỏ hoặc trước Ishiba-jinja; khi hết chỗ, đừng đỗ ven đường hay trên đất tư nhân.
Trong hội chợ đồ gốm hoặc sự kiện mùa thu, đường dành cho người đi bộ, bãi đỗ tạm thời và mức phí có thể khác ngày thường, nên nhất thiết phải kiểm tra thông báo của năm đó.
Đợt mở cửa đặc biệt: xác nhận phạm vi và lịch
Trong thời gian diễn ra lễ hội gốm sứ mùa thu Aki no Arita Tōjiki Matsuri, một số khu vực thường cấm vào đôi khi được mở cửa.
Phạm vi và lịch mở cửa thay đổi tùy năm và thời tiết; hãy xác nhận ngày, thủ tục tiếp nhận và khu vực được phép vào qua thông báo của năm đó từ Arita-chō và Hiệp hội Du lịch Arita.
Tổng kết: Tại Izumiyama Jisekiba, hãy nhìn ngọn núi phía sau mỗi món đồ
Izumiyama Jisekiba được cho là nơi đá gốm được phát hiện vào đầu thế kỷ 17, là mỏ khai thác đã nâng đỡ khoảng 400 năm lịch sử Arita-yaki; một phần nơi đây được công nhận là Di tích Lịch sử Quốc gia vào năm 1980.
Tuân thủ hàng rào và biển cấm vào, không mang đá về và quan sát vách đá từ nơi an toàn giúp bạn tìm hiểu quy mô khai thác cùng giá trị di tích mà không làm tổn hại chúng.
Khi kết nối nơi này với bảo tàng lịch sử dân gian bên cạnh và văn hóa nghề gốm Arita, bạn sẽ thấy đằng sau 1 món đồ là nguyên liệu, con người, kỹ thuật và quãng thời gian dài của cả vùng đất.
Đánh giá (0)