Cây mọng nước (sen đá) tại Nhật Bản là gì? Tìm hiểu sức hút không chỉ ở vẻ ngoài
Một trong những lý do khiến cây mọng nước (taniku shokubutsu, còn gọi là sen đá) được yêu thích tại Nhật Bản là vì chúng rất dễ thưởng thức ngay cả trong không gian hạn chế.
Cây dễ trồng trong chậu nhỏ vừa lòng bàn tay, dễ trưng bày ở bệ cửa sổ, kệ, lối ra vào nên được những người muốn mang thiên nhiên vào không gian sống yêu thích.
Cây mọng nước là tên gọi chung cho các loài cây có đặc tính tích nước ở lá, thân và rễ, với tổng cộng hơn 10.000 loài trên toàn thế giới.
Mỗi loài có nét biểu hiện rất khác nhau: lá căng tròn mọng, bề mặt phủ lớp phấn (bloom), hình dạng lan tỏa theo kiểu hoa thị (rosette) đối xứng hình học.
Tại Nhật Bản, không chỉ cây cối mà cả sự kết hợp với chậu trồng và khoảng trống khi trưng bày cũng được chú trọng.
Vì vậy, cùng một loại cây mọng nước nhưng tùy vào chậu và cách đặt, ấn tượng có thể thay đổi rất nhiều.
Các dòng cây mọng nước thường gặp tại Nhật Bản và đặc điểm
Tại các cửa hàng làm vườn, cửa hàng tạp hóa, trung tâm đồ gia dụng, bạn thường bắt gặp các dòng sau:
- Dòng Echeveria: Đặc trưng bởi hình dáng hoa thị lan tỏa như bông hoa. Được người mới chơi yêu thích.
- Dòng Sedum: Lá nhỏ dễ nhân giống, phù hợp với trồng ghép và làm thảm phủ đất.
- Dòng Haworthia: Có loại cho bạn thưởng thức phần lá trong suốt gọi là "cửa sổ".
- Dòng Sempervivum: Chịu lạnh tốt, dễ trồng ngoài trời.
- Các loại xương rồng: Thường được giới thiệu chung với cây mọng nước tại các cửa hàng làm vườn.
Dù vẻ ngoài giống nhau, cảm giác về ánh sáng ưa thích và cách tưới nước không nhất thiết giống nhau.
Trước tiên, hãy xem nhãn tên để nắm rõ đặc điểm của từng loại, điều đó rất quan trọng.
Điểm cần lưu ý khi chọn cây mọng nước tại Nhật Bản
Khi đi du lịch hay dạo phố mà bắt gặp cây mọng nước, bạn thường muốn chọn theo cảm giác bề ngoài.
Tuy nhiên, nếu muốn thưởng thức lâu dài, trước khi mua bạn nên kiểm tra một vài điểm.
Kiểm tra trạng thái lá và cây
Khi chọn cây khỏe mạnh, bạn cần nhìn vào độ căng bóng của lá, màu sắc và độ chắc chắn của gốc cây.
Nếu lá bị tổn thương, ngả đen hay gốc cây lỏng lẻo, việc chăm sóc sau khi mang về có thể khó khăn.
Bạn cũng nên kiểm tra xem mặt dưới của lá có bám vật giống như bông trắng (rệp sáp hay côn trùng gây hại) hay không để yên tâm.
Hình dung trước nơi đặt cây
Cây mọng nước tùy loại mà có loài thích nơi sáng, có loài cần tránh ánh nắng trực tiếp mạnh.
Tại Nhật, trong nhà ở thường phân chia các vị trí như ban công, bệ cửa sổ, kệ trong nhà, vì vậy nếu nghĩ trước sẽ trồng ở đâu thì việc chọn cây sẽ dễ dàng hơn.
Thông thường, Echeveria và Sedum ưa ánh sáng, còn Haworthia được cho là dễ trồng cả ở nơi bán bóng râm.
Thưởng thức sự phù hợp với chậu trồng
Tại Nhật Bản, cách thưởng thức kết hợp cây mọng nước với chậu đất nung, chậu gốm, chậu có màu trầm ấm cũng rất phổ biến.
Khi chọn cả chất liệu và màu sắc của chậu chứ không chỉ riêng cây, cây sẽ dễ hòa nhập vào không gian phòng hơn.
Chậu đất nung thoáng khí giúp đất khô nhanh, hợp với đặc tính của cây mọng nước.
Những kiến thức cơ bản cần biết về cách trồng cây mọng nước
Cây mọng nước thường được giới thiệu là "loại cây không cần tưới nhiều".
Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là hoàn toàn không cần chăm sóc.
Tưới nước không phải "ít lại" mà là "nhìn độ khô"
Nhiều loài cây mọng nước không chịu được ẩm ướt, nếu bạn tưới nhiều lần trước khi đất khô sẽ dễ làm thối rễ.
Ngược lại, nếu để khô quá lâu, một số loài sẽ bị nhăn lá và yếu đi, vì vậy ý thức điều chỉnh theo độ khô của đất và trạng thái của lá rất quan trọng.
Một cách thường được giới thiệu là: đợi đất khô hoàn toàn, sau đó tưới đẫm cho đến khi nước chảy ra từ đáy chậu.
Mùa sinh trưởng khác nhau theo loài
Cây mọng nước được chia thành "loại xuân thu" sinh trưởng vào mùa xuân và thu, "loại hè" đón kỳ sinh trưởng vào mùa hè, và "loại đông" sinh trưởng vào mùa đông.
Có loài dễ sinh trưởng vào xuân hoặc thu, có loài hoạt động mạnh vào hè, có loài sinh trưởng vào đông - cùng là "cây mọng nước" nhưng nhịp điệu không giống nhau.
Vì vậy, thay vì gom chung thành "cây mọng nước thì trồng thế này", bạn nên xem kỹ đặc tính của từng loài.
Chú ý cân bằng giữa thông gió và ánh sáng
Nhật Bản có độ ẩm và nhiệt độ thay đổi lớn theo mùa, đặc biệt là tháng 6 đến tháng 9 rất dễ bị hầm bí.
Không chỉ ánh sáng mà cả việc đặt cây ở nơi có gió lưu thông cũng quan trọng để giữ cho cây đẹp.
Ánh nắng trực tiếp gay gắt giữa mùa hè có thể gây cháy lá, nên với một số loài, bạn có thể điều chỉnh bằng lưới che nắng hoặc đặt sau rèm ren.
Cách trang trí cây mọng nước kiểu Nhật và niềm vui trồng ghép
Sức hấp dẫn của cây mọng nước không chỉ ở việc trồng.
Tại Nhật Bản, sự quan tâm còn hướng đến cách trang trí kết hợp với dụng cụ và không gian.
Trồng ghép cần cân bằng màu sắc và chiều cao
Khi trồng ghép, việc kết hợp các loài có hình dáng khác nhau sẽ tạo cảm giác ba chiều.
Khi trộn lẫn cây tròn trịa, cây thon dài và cây rủ xuống, chỉ một chậu cũng có thể tạo ra vẻ ngoài phong phú biến hóa.
Về màu sắc, không chỉ tông xanh, mà kết hợp thêm giống có ánh đỏ hay giống trắng xanh phủ phấn sẽ tạo nên biểu hiện phong phú hơn.
Những kết hợp hòa hợp với không khí Nhật Bản
Chậu có màu trầm ấm, lớp hoàn thiện bề mặt bằng cát trang trí hoặc đá nhỏ, cách sắp xếp để lại khoảng trống - đây là những cách dễ tạo nên không khí rất "Nhật Bản".
Thay vì nhồi nhét rực rỡ, cách trang trí cho thấy rõ hình dáng từng cây một đôi khi lại bộc lộ vẻ đẹp tĩnh lặng.
Dùng chậu có phong cách Nhật sẽ dễ hòa hợp với không gian trầm lắng.
Cách thể hiện khi trang trí trong nhà
- Xếp các chậu nhỏ cạnh nhau, tạo sự thay đổi về chiều cao
- Sử dụng đế có chất liệu như gỗ hoặc gốm
- Giữ nền đơn giản để làm nổi bật hình dáng của lá
- Tận dụng ánh sáng bệ cửa sổ, thưởng thức sự thay đổi biểu cảm dưới ánh nắng tự nhiên sáng và chiều
Ngay cả ở quầy bán cây mọng nước mà bạn bắt gặp trong chuyến du lịch, khi nhìn những cách trang trí như thế này, bạn sẽ cảm nhận được cảm quan làm vườn của người Nhật.
Những điều cần biết trước khi mua cây mọng nước khi đi du lịch
Có người muốn mang cây mọng nước về làm kỷ niệm chuyến đi.
Tuy nhiên, cây cối khác với đồ tạp hóa, việc di chuyển và mang về đòi hỏi nhiều lưu ý.
Kiểm tra khả năng dễ di chuyển
Ngay cả với chậu nhỏ, đất có thể dễ rơi hoặc lá dễ rụng.
Trước khi mua, hãy cân nhắc thời gian mang đi và lượng hành lý để yên tâm.
Tùy cửa hàng, họ có thể chuẩn bị hộp đựng và vật liệu đệm để mang về, nếu cần bạn hãy hỏi khi mua.
Chú ý kiểm dịch thực vật khi mang về nước
Khi mang cây ra khỏi Nhật Bản, quy định sẽ khác nhau tùy quốc gia và khu vực. Cả xuất khẩu lẫn nhập khẩu đều có thể cần Giấy chứng nhận kiểm dịch thực vật (Phytosanitary Certificate).
Khi mang cây từ Nhật ra nước ngoài, bạn cần qua kiểm tra trước tại Trạm Bảo vệ Thực vật của Bộ Nông Lâm Thủy sản Nhật Bản. Tùy quốc gia, xương rồng và một số cây mọng nước còn là đối tượng của Công ước Washington (CITES).
Dù đã mua tại điểm du lịch, bạn cũng chưa chắc có thể tự do mang về, vì vậy hãy kiểm tra kỹ quy định kiểm dịch của từng quốc gia, khu vực trước khi mang về là điều rất quan trọng.
Nếu làm quà lưu niệm, có thể cân nhắc các vật phẩm liên quan
Nếu khó mang chính cây về, bạn cũng có thể chọn chậu, dụng cụ làm vườn nhỏ, đồ tạp hóa hoặc sách có họa tiết cây mọng nước.
Các loại chậu và dụng cụ làm vườn mang thiết kế đậm chất Nhật Bản là món quà lưu niệm dễ dàng đưa vào làm kỷ niệm chuyến đi.
Khi khó mang cây về, chọn những vật phẩm liên quan nhẹ nhàng, dễ mang cũng là một phương án hay.
Tổng kết
Cách thưởng thức cây mọng nước (sen đá) tại Nhật Bản không dừng lại ở việc trồng cây.
Sức hấp dẫn là ở chỗ bạn có thể tìm hiểu sự khác biệt giữa các loài, suy nghĩ về nơi đặt phù hợp với nhà ở, và thưởng thức cả chậu cây lẫn cách trang trí.
Khi ghé thăm cửa hàng làm vườn hay quầy bán cây trong chuyến du lịch Nhật Bản, bạn có thể nhận ra những cách trưng bày và chọn chậu rất đặc trưng của Nhật.
Không chỉ chú ý đến vẻ đáng yêu bên ngoài, hãy nhớ cả cách trồng và lưu ý khi mang về, để tận hưởng cuộc gặp gỡ với cây mọng nước phù hợp với chính mình.
