Gion Matsuri là gì? Lễ hội Gion ở Kyoto – đại lễ mùa hè, một trong ba lễ hội lớn của Nhật Bản
Gion Matsuri (Lễ hội Gion) là lễ hội của đền Yasaka (Yasaka-jinja) tại quận Higashiyama, thành phố Kyoto, diễn ra suốt 1 tháng từ ngày 1 đến 31/7 hằng năm và là một trong “ba lễ hội lớn của Nhật Bản” (Nihon Sandai Matsuri).
Nguồn gốc lễ hội bắt đầu từ năm 869 (Jōgan 11), khi dịch bệnh lan rộng ở kinh đô: người dân dựng 66 chiếc hoko (kiệu/xe rước) tại Shinsen-en theo số lượng “kuni” (đơn vị hành chính) lúc bấy giờ, rồi rước mikoshi (kiệu thần) của Yasaka-jinja (Gion-sha) để cầu mong xua tan tai ương.
Với lịch sử hơn 1.100 năm, lễ hội được điểm tô bởi nhiều nghi lễ Thần đạo và nghi thức truyền thống, thu hút đông đảo du khách trong và ngoài nước ghé thăm mỗi năm.
Năm 2009, “Các nghi lễ Yamahoko của Gion Matsuri ở Kyoto” được ghi danh vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể của UNESCO và được đánh giá cao trên phạm vi toàn cầu.
Yamaboko Junkō (山鉾巡行) | Điểm nhấn lớn nhất của Gion Matsuri
Điểm nhấn của Gion Matsuri là cuộc diễu hành Yamaboko Junkō diễn ra vào ngày 17/7 (Saki Matsuri) và ngày 24/7 (Ato Matsuri).
Trong Saki Matsuri có 23 kiệu, Ato Matsuri có 11 kiệu, tổng cộng 34 chiếc yamahoko diễu hành qua trung tâm Kyoto.
Một số hoko cao tới khoảng 25 mét; với trang trí lộng lẫy, chúng còn được ví như “bảo tàng nghệ thuật di động”.
Yamahoko được dựng bằng kỹ thuật truyền thống “nawa-garami”, lắp ghép chỉ với dây thừng mà không dùng đinh, và tay nghề này cũng là một điểm đáng xem.
Lộ trình diễu hành Saki Matsuri và điểm xem đẹp
Lộ trình Saki Matsuri khởi hành từ Shijō Karasuma, đi về phía đông theo Shijō-dōri, rẽ lên phía bắc theo Kawaramachi-dōri, đi tiếp theo Oike-dōri về phía tây và kết thúc tại Shinmachi-dōri.
- Shijō-dōri (Shijō Karasuma〜Shijō Kawaramachi)：Đây là khu trung tâm của Gion Matsuri, nơi bạn có thể xem nhiều yamahoko ở cự ly rất gần, bao gồm cả Naginata Hoko (長刀鉾) dẫn đầu đoàn. Vì nhiều người đến giữ chỗ từ rất sớm, bạn nên tới từ buổi sáng.
- Khu vực gần ngã tư Kawaramachi Oike：Điểm nổi tiếng để xem “tsuji-mawashi” (辻回し) – màn xoay hướng của yamahoko. Cảnh chiếc hoko khổng lồ đổi hướng đầy uy lực thực sự ấn tượng.
- Khán đài có vé (Oike-dōri)：Nếu bạn muốn ngồi thư thả để thưởng thức, khán đài có vé dọc Oike-dōri là lựa chọn phù hợp. Thời điểm bán vé thay đổi tùy năm, nhưng thường được thông báo vào đầu mùa hè.
Sức hút về đêm “Yoiyama” (宵山) | Đêm trước lễ hội rực rỡ dưới ánh đèn lồng
“Yoiyama” là chuỗi hoạt động diễn ra vào đêm trước Yamaboko Junkō, khi các yamahoko được thắp sáng bằng đèn lồng, và tiếng Gion-bayashi (nhạc lễ hội, 祇園囃子) vang khắp phố phường.
Yoiyama của Saki Matsuri được tổ chức vào các đêm 14–16/7, còn Yoiyama của Ato Matsuri diễn ra vào các đêm 21–23/7.
Trong Yoiyama của Saki Matsuri (đặc biệt ngày 15–16), có khung giờ Shijō-dōri và Karasuma-dōri trở thành phố đi bộ, bạn có thể dạo giữa các yamahoko và thưởng thức đồ ăn, quà lưu niệm tại các quầy hàng lễ hội.
Yoiyama của Ato Matsuri không có phố đi bộ hay gian hàng, nhưng bù lại, bạn có thể ngắm yamahoko kỹ hơn trong bầu không khí yên tĩnh, thư thái.
Gợi ý trải nghiệm Yoiyama
- Đèn lồng Komagata：Những chiếc đèn lồng komagata treo trên yamahoko nổi bật dưới bầu trời đêm, mang đến khung cảnh mùa hè Kyoto đầy huyền ảo.
- Ẩm thực quầy hàng lễ hội：Trong Yoiyama của Saki Matsuri, bạn sẽ dễ bắt gặp takoyaki, kakigōri (đá bào), hamo-ten (chả cá hamo chiên) – những món “đúng chất lễ hội Nhật Bản”, rất được du khách nước ngoài yêu thích.
- Trải nghiệm lên xe/kiệu hoko：Trong thời gian Yoiyama, tại một số hoko, bạn có thể mua chimaki hoặc vé lên kiệu để thực sự bước lên trên hoko. Các món đồ trang trí nhìn ở cự ly gần rất choáng ngợp.
Lịch sử và văn hóa Gion Matsuri | Truyền thống Kyoto được gìn giữ hơn 1.100 năm
Gion Matsuri không chỉ là một sự kiện du lịch, mà còn là nghi lễ Thần đạo gắn bó sâu sắc với văn hóa truyền thống của Kyoto.
Các món kesōhin (懸装品, đồ trang trí treo trên yamahoko) do từng khu phố yamahoko gìn giữ qua nhiều thế hệ, trong đó có những món sử dụng vải dệt được mang từ nước ngoài.
Thông qua vẻ đẹp trang trí của yamahoko và tinh thần gìn giữ của cư dân địa phương, bạn sẽ cảm nhận được chiều sâu của di sản văn hóa Kyoto.
Ngoài ra, trong “Shinkōsai” (神幸祭) ngày 17/7 và “Kankōsai” (還幸祭) ngày 24/7, ba mikoshi (kiệu thần) sẽ rước quanh khu vực ujiko (khu vực cộng đồng tín đồ).
Nghi lễ rước mikoshi này là một nghi thức quan trọng không kém Yamaboko Junkō, đồng thời là cơ hội tuyệt vời để tìm hiểu lịch sử và tín ngưỡng của Kyoto.
Lịch trình chính của Gion Matsuri
- 1–5/7：Kippu-iri (bắt đầu chuẩn bị lễ hội tại các khu phố yamahoko)
- 2/7：Kujitori-shiki (nghi thức bốc thăm thứ tự diễu hành, tổ chức tại Tòa thị chính Kyoto)
- 10–14/7：Dựng hoko/yama cho Saki Matsuri (bắt đầu lắp dựng)
- 14–16/7：Yoiyama của Saki Matsuri
- 17/7：Yamaboko Junkō của Saki Matsuri và Shinkōsai
- 21–23/7：Yoiyama của Ato Matsuri
- 24/7：Yamaboko Junkō của Ato Matsuri và Kankōsai
Cách đi và lưu ý khi xem lễ hội
Khu vực chính của Gion Matsuri nằm ở trung tâm thành phố Kyoto nên giao thông rất thuận tiện.
- Cách di chuyển：Ga gần nhất là ga Karasuma trên tuyến Hankyū Kyoto hoặc ga Shijō trên tuyến tàu điện ngầm Karasuma của Kyoto. Vừa ra khỏi ga là tới khu vực các phố yamahoko. Ngày diễu hành thường có hạn chế giao thông quanh khu vực, vì vậy bạn nên ưu tiên phương tiện công cộng.
- Khu vực lưu trú：Khu Gion, Shijō Kawaramachi và Karasuma là lựa chọn lý tưởng nếu bạn muốn tận hưởng lễ hội ở khoảng cách gần. Vì mùa lễ hội phòng thường kín sớm, bạn nên đặt chỗ từ sớm.
Lưu ý quan trọng và lời khuyên cho du khách
- Mẹo tránh đông：Yoiyama của Saki Matsuri (ngày 15–16) đặc biệt đông, cả thành phố rất nhộn nhịp. Hãy dự trù thời gian di chuyển và gửi hành lý lớn ở khách sạn trước khi ra ngoài. Ato Matsuri thường thoải mái hơn.
- Phòng chống say nắng：Tháng 7 ở Kyoto thường oi nóng và ẩm, bạn nên chuẩn bị mũ, kem chống nắng, quạt cầm tay và bổ sung nước thường xuyên.
- Mang rác về：Ở Nhật có văn hóa mang rác về; tại Gion Matsuri cũng ít thùng rác, nên mang theo túi sinh thái hoặc túi nylon sẽ tiện hơn.
- Hỗ trợ đa ngôn ngữ：Những năm gần đây, bảng hướng dẫn tiếng Anh và tờ rơi đa ngôn ngữ ngày càng đầy đủ. Bạn cũng có thể tận dụng website hoặc ứng dụng chính thức của Gion Matsuri để trải nghiệm sâu hơn.
Tổng kết
Gion Matsuri là lễ hội lớn nhất Kyoto với lịch sử hơn 1.100 năm, mang đến trải nghiệm quý giá để bạn cảm nhận trực tiếp văn hóa truyền thống Nhật Bản.
Khi hiểu thêm về cuộc diễu hành yamahoko lộng lẫy, bầu không khí đêm Yoiyama huyền ảo và chiều sâu lịch sử của lễ hội, bạn sẽ tận hưởng Kyoto trọn vẹn hơn nữa.
Hãy lên kế hoạch thật tốt để tận hưởng một chuyến du lịch Kyoto đáng nhớ cùng Gion Matsuri.
