Sanshin là gì? Nhạc cụ truyền thống tiêu biểu của Ryukyu bạn có thể gặp trong chuyến du lịch Okinawa
Sanshin là nhạc cụ truyền thống tiêu biểu của Okinawa và là nhạc cụ không thể thiếu khi tìm hiểu về văn hóa Ryukyu.
Theo Nhà hát Quốc gia Okinawa (Kokuritsu Gekijō Okinawa), sanshin được du nhập từ Trung Quốc vào khoảng cuối thế kỷ 14, ban đầu được biểu diễn như nhạc cụ cung đình giữa tầng lớp sĩ tộc, rồi dần phổ biến rộng rãi trong dân gian.
Âm sắc độc đáo tạo ra từ thân đàn bọc da rắn, cần đàn (sao) và 3 dây gắn chặt với phong thổ và lịch sử Okinawa, làm phong phú thêm trải nghiệm âm nhạc trên hành trình du lịch.
Không chỉ là nhạc cụ, mà còn là nền tảng của nghệ thuật biểu diễn Ryukyu
Sanshin đóng vai trò trung tâm trong thế giới âm nhạc cổ điển Ryukyu và dân ca Okinawa.
Theo giải thích của Nhà hát Quốc gia Okinawa, sanshin được biểu diễn cùng với koto (đàn tranh Nhật), sáo, kokyū (đàn vĩ cầm Nhật), trống, và là nhạc cụ không thể thiếu trong phần đệm cho các loại hình nghệ thuật truyền thống như kumiodori (kịch múa Ryukyu) và Ryukyu kageki (ca vũ kịch Ryukyu).
Với du khách muốn hiểu về nghệ thuật biểu diễn và văn hóa âm nhạc Okinawa, đây là nhạc cụ nên biết đến đầu tiên như một cánh cửa dẫn vào.
Biết về lịch sử sanshin để âm sắc Okinawa càng thêm hấp dẫn
Để thưởng thức sâu sắc hơn âm sắc của sanshin, việc hiểu lịch sử từ thời Vương quốc Ryukyu sẽ giúp bạn cảm nhận rõ hơn.
Đàn 3 dây (sangen) du nhập từ tỉnh Phúc Kiến, Trung Quốc đã được cải tiến độc đáo ở Ryukyu và phát triển thành nhạc cụ gắn bó với các bài hát và điệu múa Ryukyu.
Nhà hát Quốc gia Okinawa giới thiệu rằng việc chế tác sanshin được thực hiện tại Kaizuri Bugyō (cơ quan phụ trách sơn mài và mỹ nghệ) của vương triều, qua các thế hệ thợ lành nghề đã tạo ra những cây đàn danh tiếng, và hệ ký âm truyền thống đặc biệt gọi là "kunkunshī" cũng đã được sáng tạo.
Kỹ thuật chế tác sanshin được kế thừa tại Okinawa
Sanshin không chỉ có văn hóa biểu diễn, mà các kỹ thuật chế tác cần đàn, thân đàn và karakui (trục lên dây) cũng được gìn giữ kỹ lưỡng.
Tháng 11 năm 2018 (Heisei 30), Bộ Kinh tế Công nghiệp Nhật Bản đã công nhận "sanshin" sản xuất tại thành phố Naha và các khu vực khác của tỉnh Okinawa là sản phẩm thủ công truyền thống, đánh giá cao các kỹ thuật như kiểu cần đàn và cách bọc da.
Có 7 kiểu cần đàn tiêu biểu, mỗi kiểu được đặt theo tên của các nghệ nhân nổi tiếng thời Vương quốc Ryukyu, đây cũng là một đặc trưng thú vị.
Nên chú ý gì để thưởng thức sanshin ở Okinawa?
Nếu muốn tiếp xúc với âm sắc sanshin trong chuyến đi, bạn không cần phải đi thẳng đến cửa hàng chuyên dụng.
Trước tiên hãy chú ý đến 3 điểm là bảo tàng, buổi diễn công cộng và trải nghiệm văn hóa, bạn sẽ dễ tìm được lối vào phù hợp với mình.
Tìm hiểu bối cảnh sanshin tại bảo tàng và cơ sở văn hóa
Bảo tàng & Bảo tàng Mỹ thuật Tỉnh Okinawa (Okimyū) - được giới thiệu trong lộ trình mẫu của Cục Du lịch và Hội nghị Okinawa - nằm ở khu Omoromachi, thành phố Naha, là cơ sở văn hóa phức hợp cho phép tìm hiểu tổng thể về thiên nhiên, lịch sử, văn hóa và nghệ thuật Okinawa.
Giao thông thuận tiện chỉ khoảng 10 phút đi bộ từ ga Omoromachi tuyến Yui Rail, giờ mở cửa: thứ Ba - Tư - Năm - Chủ nhật từ 9:00 đến 18:00, thứ Sáu - Bảy đến 20:00 (vào cửa cuối cùng trước giờ đóng cửa 30 phút).
Ngày nghỉ là thứ Hai, nếu trùng ngày lễ thì ngày thường kế tiếp sẽ là ngày nghỉ.
Không chỉ là âm sắc của sanshin, khi bạn biết trước bối cảnh lịch sử Vương quốc Ryukyu và văn hóa nghệ thuật biểu diễn, ấn tượng về buổi diễn trực tiếp và trải nghiệm cũng sẽ sâu sắc hơn một bậc.
Cũng có những điểm check-in du lịch nơi bạn có thể gặp gỡ âm sắc
Trên trang web thông tin du lịch chính thức "Okinawa Story", có giới thiệu rằng âm sắc sanshin vang lên từ những ngôi nhà cổ mái ngói đỏ tại công viên chủ đề nhà cổ "Ishigaki Yaima Mura" trên đảo Ishigaki.
Trong khu vực có những ngôi nhà cổ hơn 100 năm tuổi, và bạn có thể thưởng thức biểu diễn sanshin trực tiếp trong chương trình dân ca "Yā Ashibī" (gia đình chơi nhạc).
Tại Naha trên đảo chính Okinawa, bạn có thể dễ dàng tiếp xúc với âm sắc sanshin ở các cửa hàng chuyên dụng và quán rượu dân ca (minyō sakaba) quanh Kokusai Dōri, không chỉ trên sân khấu mà còn trong dòng chảy tản bộ phố phường và dùng bữa - đây cũng là sức hấp dẫn của du lịch Okinawa tự túc.
Cách tận hưởng khi lần đầu nghe sanshin
Khi lần đầu tiếp xúc với âm sắc sanshin, bạn không cần suy nghĩ quá phức tạp.
Chỉ cần chú ý 3 điểm là mối quan hệ giữa bài hát và sanshin, cách cảm nhận nhịp điệu, và không khí của nơi biểu diễn, ngay cả người mới cũng có thể tận hưởng âm nhạc Okinawa một cách dễ dàng.
Điểm cần chú ý khi thưởng thức sanshin
- Giọng hát của ca sĩ và giai điệu sanshin hô ứng với nhau như thế nào
- Là nhạc cổ điển Ryukyu thong thả hay dân ca dòng kachāshī sôi động
- Nơi biểu diễn là sân khấu, hay là quán rượu dân ca, lớp trải nghiệm
- Cách kết hợp của trống, tiếng huýt sáo tay và tiếng đệm hayashi cùng với sanshin
Thay vì chỉ đuổi theo âm thanh, hãy nhìn tổng thể ca sĩ và không khí hội trường, bạn sẽ dễ cảm nhận được sức lan tỏa của sanshin như một phần văn hóa đời sống Okinawa.
Lưu ý về phép tắc du lịch khi trải nghiệm sanshin và chụp ảnh
Khi tham gia lớp trải nghiệm sanshin hoặc buổi diễn trực tiếp trong chuyến đi, bạn nên chú ý các phép tắc cơ bản như chụp ảnh, ghi âm và trò chuyện riêng trong lúc biểu diễn.
Quy định thay đổi theo từng cơ sở và buổi diễn, nên việc có cho phép chụp ảnh, quay video, đăng mạng xã hội hay không, hãy xác nhận trước tại hướng dẫn tại chỗ hoặc trang web chính thức để yên tâm.
Điểm cần kiểm tra trước khi trải nghiệm sanshin
- Có sanshin cho mượn không, hay cần tự mua/mang theo
- Có cần đặt trước không và thời lượng tham khảo (có lớp trải nghiệm từ 30 phút đến 1 tiếng)
- Quy định về chụp ảnh, quay video và đăng mạng xã hội
- Hướng dẫn về cởi giày và chỗ ngồi (trong nhà cổ thường là phòng chiếu tatami)
- Có hỗ trợ đa ngôn ngữ không (tiếng Anh, tiếng Trung, tiếng Hàn...)
Các điều kiện chi tiết khác nhau theo từng nơi, nên khi đã chọn được cơ sở quan tâm, hãy kiểm tra thông tin mới nhất trên trang web chính thức.
Thông tin cơ bản về du lịch Okinawa nên biết khi kết hợp trải nghiệm sanshin
Để chuyến đi tiếp xúc với sanshin thoải mái hơn, hãy cùng nắm rõ về khí hậu và di chuyển tại Okinawa.
Mùa đẹp nhất để ghé thăm
Okinawa có khí hậu cận nhiệt đới, nếu muốn thưởng thức chương trình dân ca ngoài trời thì mùa xuân và mùa thu dễ chịu tương đối phù hợp.
Ngày 4 tháng 3 được gọi một cách chơi chữ là "Ngày Sanshin", lên kế hoạch du lịch vào dịp này cũng là một cách tận hưởng thú vị.
Di chuyển và cách đi tham khảo
Từ sân bay Naha đến Bảo tàng & Bảo tàng Mỹ thuật Tỉnh Okinawa, đi Yui Rail đến ga Omoromachi mất 19 phút, từ ga đi bộ khoảng 10 phút.
Nếu đi Ishigaki Yaima Mura trên đảo Ishigaki, từ nhà ga đảo Ishigaki đi ô tô khoảng 20 phút, từ sân bay New Ishigaki đi ô tô khoảng 30 phút.
Tổng kết | Thưởng thức sâu sắc văn hóa Okinawa qua sanshin
Sanshin là nhạc cụ truyền thống kết nối lịch sử, nghệ thuật biểu diễn Ryukyu và đời sống Okinawa.
Khi biết về nguồn gốc và bối cảnh của sanshin được kế thừa từ cuối thế kỷ 14 đến hiện đại rồi tiếp xúc với âm sắc trong chuyến đi, du lịch Okinawa sẽ chuyển từ "chuyến đi ngắm cảnh" thành "chuyến đi cảm nhận văn hóa Ryukyu".
Trong chuyến du lịch Okinawa tiếp theo, bạn có thể thưởng thức theo từng bước: học lịch sử tại bảo tàng, nghe biểu diễn trực tiếp tại Ishigaki Yaima Mura hoặc quán rượu dân ca, và nếu có thể thì trực tiếp chạm vào sanshin trong lớp trải nghiệm.
