Đền Khổng Tử Taku Seibyō ra đời từ khát vọng giáo dục
Taku Seibyō ở thành phố Taku, tỉnh Saga là công trình do lãnh chúa đời thứ 4 của gia tộc Taku, Taku Shigefumi, xây dựng làm nơi thờ Khổng Tử, với quan niệm rằng đào tạo con người là nền tảng của chính trị.
Nếu không chỉ ngắm một kiến trúc cổ mà còn tìm hiểu mục tiêu biến giáo dục thành sức mạnh của địa phương giữa thời kỳ cai trị lãnh địa khắc nghiệt, ngôi đền sơn son và không gian học tập xung quanh sẽ hiện lên như một tổng thể liền mạch.
Tōgen Shōsha được mở trước
Năm 1699, Taku Shigefumi lập một học đường và an trí tượng Khổng Tử cùng tượng Tứ Phối được đưa từ Trung Quốc tại nơi về sau mang tên Tōgen Shōsha.
Không phải ngôi đền được xây trước; chính việc hoàn thiện hệ thống học tập rồi mới dựng công trình biểu tượng là chìa khóa để hiểu Taku như một vùng đất của giáo dục và văn hóa.
Ngôi đền hoàn thành năm 1708
Taku Seibyō hoàn thành năm 1708 dưới chân núi Shiiwarayama, đón tượng Khổng Tử được đúc tại Kyoto và tổ chức lễ Sekisai tôn vinh đức hạnh của Khổng Tử.
Đây được xem là một trong những đền Khổng Tử còn tồn tại lâu đời nhất, chỉ sau Trường Ashikaga Gakkō và Trường Shizutani Gakkō, và đã được địa phương gìn giữ, tu sửa qua nhiều thế hệ.
Được bảo vệ như Tài sản Văn hóa Quan trọng cấp quốc gia
Ngôi đền được chỉ định là Tài sản Văn hóa Quan trọng cấp quốc gia; khám thờ Seigan đặt tượng Khổng Tử cũng được bổ sung vào danh mục năm 1957.
Dù không gian cởi mở cho phép bạn ở gần công trình, hãy không chạm vào cột hay chạm khắc và tham quan theo hàng rào, chỉ dẫn tại chỗ.
Giải mã kiến trúc phong cách Trung Hoa và họa tiết cát tường
Taku Seibyō là công trình do thợ thủ công Nhật Bản tạo dựng bằng vật liệu địa phương, đồng thời lấy cảm hứng từ các đền Khổng Tử ở Trung Quốc.
Khi lần lượt tìm các hình ảnh động vật, thực vật và rồng chứ không chỉ nhìn mái hay cổng, bạn sẽ nhận ra ý nghĩa gắn với Khổng Tử và ước nguyện cát tường được gửi gắm trong từng chi tiết.
Quan sát mái karahafu và phong cách Thiền tông
Phía chính diện có mái hiên hướng lễ với đầu hồi cong karahafu; phía sau là chính điện và không gian an trí tượng Khổng Tử.
Công trình mang phong cách Thiền tông; phần lớn gỗ, đá và ngói được lấy trong lãnh địa, còn nhiều thợ mộc, thợ sơn mài, thợ trát và thợ lợp mái cùng đảm nhiệm thi công.
Tìm phượng hoàng, kỳ lân, voi và rồng
Trên công trình có phượng hoàng, kỳ lân, voi, rồng và những linh thú liên quan đến Khổng Tử hay loài vật từ lâu được coi là cát tường ở Trung Quốc.
Khi tìm từng tác phẩm chạm khắc, đừng tựa vào công trình; hãy quan sát trong phạm vi nhìn thấy từ lối đi bằng chức năng chụp xa nếu cần.
Các yếu tố kiến trúc và góc quan sát được tóm tắt trong bảng sau.
| Yếu tố | Đặc điểm | Góc quan sát |
|---|---|---|
| Mái karahafu | Mái hiên hướng lễ phía trước | Đường cong của mái |
| Linh thú | Phượng hoàng, kỳ lân, voi, rồng | Vị trí và biểu cảm |
| Rồng cuộn Banryū | Rồng vẽ trên trần | Truyền thuyết và thiết kế |
| Khám thờ Seigan | Khám thờ hình 8 cạnh | Mái và rồng quấn cột |
Thưởng thức truyền thuyết Banryū như một câu chuyện
Về con rồng cuộn trên trần, có truyền thuyết kể rằng người ta cố ý không vẽ 1 chiếc vảy để rồng không bay đi, hoặc rồng từng thoát ra để uống nước trong ao.
Đừng khẳng định đó là sự thật lịch sử; hãy đón nhận như câu chuyện được những người từng thấy bức họa đầy uy lực truyền lại, từ đó cảm nhận sự gần gũi và kính sợ đối với kiến trúc.
Nắm thứ tự từ cổng Gyōkōmon đến ngôi đền
Taku Seibyō tựa núi ở phía bắc, với cổng Gyōkōmon và ao ở phía nam; chú ý trục từ cổng dẫn đến đền sẽ giúp bạn dễ hình dung toàn bộ bố cục.
Trước hết hãy kiểm tra bảng hướng dẫn và khu vực mở cửa; trên đường đi tiến gần công trình, còn khi quay lại hãy nhìn mối liên hệ giữa cổng và ao để cảm nhận thiết kế cảnh quan.
Quan sát trục bắc–nam tại Gyōkōmon
Trước Gyōkōmon, đừng chắn lâu chính diện cổng; hãy lùi ra một chút để xác định hướng đến ngôi đền.
Điều quan trọng không chỉ là tên và hình dáng cổng mà còn là chuỗi cảnh quan do núi phía sau, ao phía trước và lối tham quan tạo thành.
Kết nối cây kai với lời dạy của Khổng Tử
Cây kai cạnh Gyōkōmon gắn với truyền thuyết rằng Tử Cống, đệ tử của Khổng Tử, đã trồng cây kai bên mộ thầy.
Đừng chạm cành hay giẫm vào vùng rễ; hãy ngắm cây cùng công trình như biểu tượng tiếp nối lời dạy của Khổng Tử.
Bố trí lộ trình như bảng dưới đây sẽ giúp bạn thong thả tham quan.
| Thứ tự | Địa điểm | Nội dung quan sát |
|---|---|---|
| 1 | Bảng hướng dẫn | Khu vực mở cửa và lịch sử |
| 2 | Gyōkōmon | Trục cổng, ao và núi |
| 3 | Cây kai | Truyền thuyết về Khổng Tử |
| 4 | Mặt trước ngôi đền | Mái karahafu và chạm khắc |
| 5 | Đường quay lại | Nhìn lại toàn bộ cảnh quan |
Không vào khu vực bên trong chưa mở cửa
Bên trong đền không phải nơi luôn được tự do ra vào; công chúng chỉ được vào dịp lễ Sekisai mùa xuân và mùa thu.
Vào ngày cửa đóng, hãy chuyển sang ngắm ngoại thất; không luồn thiết bị qua khe cửa hay chạm vào cơ sở vật chất để xin được vào.
Hiểu ý nghĩa tượng Khổng Tử, khám thờ Seigan và lễ Sekisai
Trung tâm ngôi đền là tượng Khổng Tử; khám thờ Seigan chứa tượng và lễ Sekisai tôn vinh đức hạnh của ông kết nối công trình với nghi lễ.
Với những đối tượng có phạm vi hoặc thời gian công khai hạn chế, nếu hiểu trước rằng có thể không nhìn thấy tại chỗ, bạn vẫn có thể hình dung vai trò của chúng khi chỉ ngắm ngoại thất.
Tượng Khổng Tử được đúc tại Kyoto
Tượng Khổng Tử được đặt làm cho học giả Nho giáo ở Kyoto Nakamura Tekisai và được cho là pho tượng đồng ngồi hoàn thành năm 1700.
Lễ phục và mũ có nhiều hoa văn; khi mở cửa, đừng làm dừng hàng người và hãy lặng lẽ quan sát từ vị trí do nhân viên chỉ dẫn.
Seigan là khám thờ chứa tượng Khổng Tử
Seigan là khám thờ 8 cạnh đặt trên bệ sâu trong chính điện, có mái lợp ván, ngọc báu và thiết kế tinh xảo như rồng quấn quanh 2 cột phía trước.
Khi biết bên trong còn có một kiến trúc lồng thêm để trân trọng gìn giữ pho tượng, bạn có thể hình dung cụ thể không gian sau cánh cửa chính diện chứ không chỉ nhìn ngoại thất.
Lễ Sekisai được truyền nối vào mùa xuân và mùa thu
Sekisai là nghi lễ tôn vinh công đức Khổng Tử, được duy trì vào mùa xuân và mùa thu suốt hơn 300 năm kể từ khi ngôi đền được dựng, đồng thời được chỉ định là Tài sản Văn hóa Dân gian Phi vật thể Quan trọng của tỉnh Saga năm 1980.
Ngày tổ chức và cách thức tham quan công cộng có thể thay đổi, vì vậy hãy kiểm tra thông báo trước chuyến đi và tuân theo hướng dẫn về chụp ảnh, di chuyển trong nghi lễ.
Tham quan và chụp ảnh trong khi bảo vệ di sản
Taku Seibyō là di sản truyền tải lịch sử tín ngưỡng và học tập. Đừng chỉ dùng nơi này làm phông ảnh; hãy ưu tiên khoảng cách không gây hại công trình và quan tâm đến khách tham quan khác.
Không hướng thiết bị vào nơi có biển cấm chụp hoặc nhân viên hướng dẫn; an toàn nhất là không chụp bên trong nếu chưa rõ có được phép hay không.
Không chạm cột, chạm khắc hay cấu kiện cửa
Ngay cả khi muốn xem chi tiết chạm khắc, đừng đặt tay lên cột hoặc dịch chuyển cửa và hàng rào; hãy quan sát bằng mắt và ống kính xa.
Khi đi cùng trẻ em, hãy nhắc các em không chạy nhảy và không ăn uống gần di sản.
Không dùng chân máy chắn lối tham quan
Chân máy và gậy selfie có thể cản trở giao thông, nghi lễ; khi đông người hãy không sử dụng và nhanh chóng nhường vị trí cho nhau.
Nếu có người lọt vào ảnh, hãy xin phép và đừng chụp cận chính diện người đang tập trung hành lễ hoặc tham quan.
Chú ý bậc đá và mặt sàn khi trời mưa
Khi mưa hoặc lá rụng làm mặt đất trơn, đừng vừa nhìn màn hình vừa đi; hãy kiểm tra bậc trước rồi mới chọn vị trí chụp.
Đừng cố chen dưới mái hiên; giữ khoảng cách để đầu ô không chạm chạm khắc hay người xung quanh.
Kiểm tra cách đi từ ga Taku và nút giao Taku IC
Taku Seibyō nằm ở khu Taku-machi, thành phố Taku; những điều cần kiểm tra khi đến bằng ô tô và phương tiện công cộng sẽ khác nhau.
Giờ chạy và tình trạng đường có thể thay đổi, nên đừng chỉ dựa vào thời gian ước tính; ngay trước chuyến đi hãy kiểm tra giao thông chiều về và tình trạng hoạt động của quầy thông tin du lịch.
Đi ô tô: kiểm tra tuyến từ Taku IC
Từ Taku IC trên đường cao tốc Nagasaki, thời gian lái xe ước tính khoảng 15 đến 20 phút.
Tại điểm đến, hãy dùng bãi đỗ lớn của Taku Seibyō hoặc nơi được chỉ định; khi đầy chỗ, không đỗ ở lối vào đường tham quan hay đường xung quanh.
Đi phương tiện công cộng: dùng trạm xe buýt Hon-Taku
Bằng phương tiện công cộng, từ cửa bắc ga Taku đi xe buýt Shōwa hướng Takeo, xuống tại Hon-Taku rồi đi bộ 15 phút.
Do số chuyến và chuyến cuối có thể thay đổi, hãy kiểm tra lịch chạy trong ngày và kết nối chiều về trước khi lên xe lượt đi, đồng thời lên kế hoạch trở lại trước khi trời tối.
Tận dụng quầy thông tin du lịch và Hōraian
Trước lối vào có quầy của Hiệp hội Du lịch thành phố Taku và cửa hàng đặc sản Hōraian, nơi cung cấp tờ gấp du lịch, tiếp nhận đăng ký hướng dẫn miễn phí và cho mượn xe lăn.
Quầy thông tin và cửa hàng đặc sản có giờ mở cửa, ngày nghỉ khác nhau; nếu muốn dùng hướng dẫn hoặc mua sắm, hãy kiểm tra thông tin hoạt động trước chuyến đi và đừng nhầm với giờ mở cửa của chính ngôi đền.
Tóm tắt hành trình khám phá lịch sử giáo dục tại Taku Seibyō
Qua kiến trúc, chạm khắc và nghi lễ, Taku Seibyō truyền tải trọn vẹn khát vọng của Taku Shigefumi muốn bồi đắp địa phương bằng trường học và đền Khổng Tử.
Đi từ Gyōkōmon qua cây kai đến mặt trước ngôi đền, rồi lần lượt hiểu ý nghĩa của mái karahafu, linh thú, Banryū và Seigan, bạn sẽ nhìn thấy lịch sử giáo dục vượt lên trên tòa nhà sơn son.
Hãy kiểm tra lịch mở cửa bên trong và lễ Sekisai; vào ngày thường, lặng lẽ thưởng ngoạn ngoại thất, không chạm di sản và nhường lối cho nhau trên đường tham quan.
Đánh giá (0)