Tempura là món ăn gì? Tìm hiểu đặc điểm và nét cơ bản của tempura Nhật Bản
Tempura là món ăn Nhật tiêu biểu, được chế biến bằng cách nhúng hải sản như tôm, cá thịt trắng hoặc các loại rau củ như bí đỏ, cà tím vào lớp bột mì rồi chiên ngập dầu.
Cùng với sushi và sukiyaki, tempura được xem là một trong những món Nhật nổi tiếng nhất trên thế giới, với điểm nhấn là độ giòn nhẹ và hương vị tinh tế của từng loại nguyên liệu.
Nhiều người nghĩ đồ chiên thường nặng bụng, nhưng tempura lại gây ấn tượng rất khác tùy theo cách phủ bột và kỹ thuật chiên.
Tại các nhà hàng chuyên tempura, đầu bếp thường dùng lớp bột mỏng và chiên nhanh để làm nổi bật hương thơm cùng kết cấu của nguyên liệu, cho ra thành phẩm giòn tan và thanh nhẹ.
Sự khác biệt giữa tempura và các món chiên khác của Nhật Bản
Ẩm thực Nhật Bản có nhiều món chiên phong phú như karaage, furai hay katsu.
Trong đó, tempura được biết đến là món chiên giữ được trọn vẹn hương vị tự nhiên của nguyên liệu.
Nếu karaage được ướp trước với nước tương và tỏi, thì tempura hầu như không tẩm ướp, mà chỉ chấm cùng tentsuyu hoặc muối khi ăn để tận hưởng sự đổi vị.
Ngoài ra, nếu furai và katsu sử dụng bột chiên xù, thì tempura lại dùng lớp bột mỏng pha từ bột mì, trứng và nước lạnh, đây là một điểm khác biệt rất rõ rệt.
Một chút về lịch sử của tempura
Nguồn gốc của tempura được cho là bắt nguồn từ khoảng thế kỷ 16, từ kỹ thuật chiên được du nhập từ Bồ Đào Nha.
Đến thời Edo, tempura đã trở nên phổ biến như một món ăn đường phố, rồi dần phát triển thành phong cách nhà hàng chuyên biệt như ngày nay.
Các loại nguyên liệu tempura phổ biến | Hải sản và rau củ tiêu biểu
Tempura có cả các loại nguyên liệu hải sản và rau củ quen thuộc.
Khi đi du lịch và xem thực đơn, biết trước những nguyên liệu thường dùng sẽ giúp bạn gọi món dễ dàng hơn.
Tempura hải sản tiêu biểu (tôm, mực, cá thịt trắng)
Những nguyên liệu hải sản phổ biến thường là tôm, mực, cá kisu, cá megochi, cá anago cùng các loại cá thịt trắng khác.
Đặc biệt ebi-ten (tempura tôm) thường là nhân vật chính của tendon hay các phần set, và là món dễ tìm thấy trên thực đơn ngay cả với khách du lịch lần đầu đến Nhật.
Tempura hải sản không chỉ có lớp vỏ giòn rụm, mà khi cắn vào còn cảm nhận được vị umami đậm đà khác nhau của từng loại.
Ở các nhà hàng cao cấp, thực đơn có thể thay đổi hải sản theo mùa.
Tempura rau củ được yêu thích (bí đỏ, khoai lang, cà tím)
Về rau củ, những nguyên liệu thường xuất hiện gồm bí đỏ, khoai lang, cà tím, củ sen, nấm shiitake, ớt shishito, lá tía tô xanh (shiso) và nấm maitake.
Cùng một loại rau củ, khi được chiên thì độ ẩm cô đọng lại giúp vị ngọt và hương thơm càng thêm nổi bật.
Nếu muốn ăn nhẹ nhàng thì có thể chọn chủ yếu rau củ, còn muốn no và thỏa mãn thì nên kết hợp thêm hải sản.
Suất "moriawase" gồm nhiều nguyên liệu xếp chung giúp bạn thử được nhiều loại cùng lúc, rất tiện lợi cho du khách.
Tempura đặc sản và các loại độc đáo theo vùng
Tùy theo từng vùng, bạn có thể thưởng thức những loại tempura đặc biệt như benishouga-ten (tempura gừng đỏ) ở Osaka hay momiji no tempura (tempura lá phong) ở Minoh, Osaka.
Nếu bắt gặp trong chuyến du lịch, bạn nên thử để cảm nhận hương vị đặc trưng riêng của từng địa phương.
Cách ăn tempura | Khác biệt giữa tentsuyu, muối và tendon
Tempura sẽ cho cảm nhận rất khác tùy thuộc vào gia vị đi kèm hay hình thức món ăn, chứ không chỉ đơn giản là ăn không.
Nếu bạn phân vân chưa biết chọn kiểu nào, hãy bắt đầu từ những cách ăn cơ bản nhất.
Phong cách truyền thống với tentsuyu
Tentsuyu là nước chấm mặn ngọt làm từ dashi, nước tương và mirin, là cách ăn tempura phổ biến và truyền thống nhất.
Vị thanh nhẹ, dễ ăn, kết hợp tốt với cả hải sản lẫn rau củ.
Một số quán sẽ kèm theo daikon mài (củ cải trắng bào) hoặc gừng mài để hòa vào nước chấm như gia vị đi kèm.
Cách ăn này giúp giảm cảm giác béo ngậy, phù hợp khi bạn muốn thưởng thức nhẹ nhàng mà không bị ngấy.
Ăn kèm muối để cảm nhận vị tự nhiên của nguyên liệu
Muối là lựa chọn dành cho những ai muốn cảm nhận trực tiếp hương thơm và vị ngọt tự nhiên của nguyên liệu.
Đặc biệt với tempura rau củ hay ebi-ten, muối đơn giản lại hợp đến bất ngờ.
Tại các nhà hàng chuyên tempura, đôi khi bạn sẽ thấy nhiều loại muối có hương vị khác nhau như muối matcha, muối cà ri, muối yuzu.
Nếu phân vân nên chọn cái nào, bạn có thể thử ăn một miếng nhỏ không chấm gì trước, rồi lần lượt thử với tentsuyu và muối.
Khác biệt giữa tendon, tempura soba và tempura udon
Tempura có thể dùng riêng, nhưng tendon lại là món tempura đặt trên cơm, rưới nước sốt mặn ngọt lên trên.
Tempura soba và tempura udon là những món quen thuộc khác, gồm mì nóng hoặc lạnh kèm tempura bên trên, có thể dễ dàng thưởng thức tại các quán soba hay udon trên khắp Nhật Bản.
Cùng là tempura nhưng nếu bạn muốn giữ độ giòn thì nên gọi phần riêng, còn nếu muốn ăn no như một bữa chính thì nên chọn dạng tendon hoặc kết hợp với mì.
Giá cả tùy quán, nhưng tempura soba và udon thường dao động khoảng 800 yên đến 1.500 yên, tendon khoảng 1.000 yên đến 2.000 yên, còn set course tại nhà hàng chuyên sẽ từ 3.000 yên trở lên, có khi vượt 10.000 yên.
Kinh nghiệm gọi tempura tại nhà hàng
Tempura không chỉ có mặt ở các nhà hàng chuyên, mà còn xuất hiện trong quán teishoku (cơm set), quán soba, nhà hàng Nhật và izakaya.
Tùy theo phong cách quán, trải nghiệm gọi món và không khí thưởng thức cũng sẽ khác nhau.
Khác biệt giữa quán kiểu quầy và quán teishoku
Tại các nhà hàng chuyên tempura kiểu quầy, thức ăn thường được đầu bếp chiên xong đến đâu phục vụ tận nơi đến đó, từng món một.
Phong cách này phù hợp với những ai muốn thưởng thức từ từ khi vừa ra lò và thích ngắm nhìn kỹ thuật của đầu bếp tại chỗ.
Giá một set course có thể từ 5.000 yên đến 15.000 yên, một số nơi cần đặt trước nên bạn nên kiểm tra trước cho yên tâm.
Ngược lại, các quán phục vụ teishoku hoặc set sẽ gồm tempura, cơm, súp miso và đồ muối, giá chỉ khoảng 1.000 yên, rất bình dân, dễ thưởng thức.
Với người mới, bạn nên chọn suất moriawase hoặc set teishoku sẽ dễ gọi hơn.
Các cách viết tiếng Nhật nên biết khi xem thực đơn
Một vài cách viết dễ gây nhầm lẫn
- Moriawase: phần tempura tổng hợp gồm nhiều loại nguyên liệu
- Tendon: cơm tô với tempura phủ bên trên
- Yasai-ten: tempura chủ yếu là rau củ
- Ebi-ten: tempura tôm
- Jō-tempura: tempura cao cấp hơn phần thường
- Kakiage: tempura từ nhiều nguyên liệu nhỏ chiên gộp lại
Nếu bạn có nguyên liệu không ăn được, bị dị ứng hoặc kiêng cữ, hãy nói rõ với nhân viên trước khi gọi món để yên tâm.
Trong chuyến du lịch, bạn sẽ gọi món dễ hơn khi chọn quán có thực đơn kèm hình ảnh hoặc thực đơn đa ngôn ngữ như tiếng Anh, tiếng Trung.
Những điều nên biết khi thưởng thức tempura
Tempura không có quá nhiều quy tắc khắt khe.
Tuy nhiên, có vài điểm lưu ý nhỏ bạn nên biết để bữa ăn thêm trọn vẹn.
Ăn ngay khi tempura vừa mới chiên xong
Tempura mới chiên giòn rụm chính là sức hấp dẫn lớn nhất của món ăn này.
Nếu để lâu, lớp vỏ sẽ hút ẩm và mất đi độ giòn, nên khi được phục vụ, bạn hãy nếm ngay trước khi trò chuyện hay chụp ảnh.
Đặc biệt ở các quán kiểu quầy, đầu bếp đã canh thời điểm hoàn hảo để dọn món lên, nên bạn hãy thưởng thức khi còn nóng.
Dùng gia vị từng chút một
Nếu ngay từ đầu bạn chấm quá nhiều tentsuyu hoặc muối, hương vị tự nhiên của nguyên liệu sẽ bị át đi.
Bạn nên thử từng ít một để tìm ra cách ăn phù hợp với khẩu vị.
Thông thường có người ăn rau với muối, hải sản với tentsuyu, nhưng đó không phải quy tắc nên bạn hoàn toàn có thể thưởng thức tự do.
Thưởng thức bằng cả năm giác quan
Tempura không chỉ đẹp mắt, mà còn hấp dẫn bởi mùi thơm ngào ngạt lúc chiên và kết cấu giòn nhẹ khi cắn miếng đầu tiên.
Thay vì ăn vội, hãy thưởng thức từ từ từng món để cảm nhận sự khác biệt, như vậy trải nghiệm ẩm thực trong chuyến du lịch Nhật Bản sẽ trở thành kỷ niệm khó quên.
Các khu vực nổi tiếng có tempura ngon và mẹo chọn quán
Tempura có thể thưởng thức ở bất cứ đâu trên khắp nước Nhật, nhưng tại Tokyo có nhiều quán mang phong cách Edomae tempura, bạn sẽ dễ dàng bắt gặp các nhà hàng chuyên ở Asakusa, Ginza hay Nihonbashi.
Ở Osaka và Kyoto cũng có rất nhiều quán tempura ngon.
Chọn quán theo ngân sách
Nếu muốn thưởng thức bình dân, các chuỗi tendon trên toàn quốc hoặc tempura udon tại quán soba trong nhà ga là lựa chọn phù hợp, giá khoảng 500 yên đến 1.500 yên.
Muốn sang trọng hơn một chút, bạn có thể thử các nhà hàng chuyên tempura vào bữa trưa, với set course khoảng 2.000 yên đến 4.000 yên.
Với bữa ăn đặc biệt, các nhà hàng lâu đời hay chuyên tempura phục vụ set course buổi tối có mức giá từ 10.000 yên trở lên.
Tổng kết | Để thưởng thức tempura một cách thoải mái hơn
Tempura là món ăn Nhật Bản có cách thưởng thức vô cùng đa dạng, tùy theo nguyên liệu (hải sản hay rau củ), cách chấm (tentsuyu hay muối), và hình thức món (phần riêng, tendon hay kết hợp với mì).
Đừng nghĩ quá phức tạp, hãy bắt đầu từ những món dễ ăn như moriawase hoặc tendon để làm quen.
Khi du lịch Nhật Bản và muốn thử ẩm thực truyền thống, tempura là một trong những món dễ gọi và dễ cảm nhận được sự khác biệt của nguyên liệu cũng như kỹ thuật chế biến.
Biết thêm về các loại nguyên liệu và cách ăn sẽ giúp bữa ăn trong chuyến đi của bạn trở nên thú vị và đáng nhớ hơn nhiều.
