Khám phá ngôi trường thời Meiji tại Trường Tsugane
Trường Tsugane ở thị trấn Sutamachō, thành phố Hokuto, tỉnh Yamanashi là một bảo tàng phục dựng ngôi trường kiểu Fujimura nằm trong làng dưới chân phía nam dãy Yatsugatake, qua đó lưu truyền ký ức về nhà trường và địa phương.
Cảm nhận ấn tượng đầu tiên về ngôi trường màu trắng
Những bức tường chủ đạo bằng vữa trắng, cửa chớp và cột màu xanh lam, khung cửa sổ màu xanh lục cùng tháp trống trên mái chồng lớp lên nhau, tạo nên đường nét đặc trưng của thời kỳ khai hóa văn minh giữa khung cảnh làng núi.
Thay vì vội chụp riêng mặt tiền, hãy lùi ra một chút để ngắm toàn bộ tòa nhà; bạn sẽ dễ nhận ra bố cục đối xứng hai bên và dụng ý nhấn mạnh phần trung tâm.
Tìm hiểu vai trò của một bảo tàng
Bên trong, ngoài các tài sản lịch sử và văn hóa của thị trấn Sutamachō, thành phố Hokuto, những giáo cụ và tư liệu trường học được sử dụng từ thời Meiji đến Shōwa giúp du khách hình dung gần gũi về đời sống thường ngày trong lớp học.
Thiên cầu nghi, đàn organ, bản đồ thế giới, mô hình cơ thể người và học bạ là những gợi ý để so sánh sự thay đổi của nội dung học tập và giáo cụ.
| Nơi quan sát | Yếu tố đáng chú ý | Điều có thể nhận ra |
|---|---|---|
| Ngoại thất | Vữa trắng, cửa chớp, tháp trống | Cách thể hiện của thời kỳ khai hóa văn minh |
| Lối vào | Mái đón xe và karahafu | Sáng kiến hòa trộn Nhật - Tây |
| Phòng trưng bày | Giáo cụ và tư liệu trường học | Biến đổi của giáo dục địa phương |
Lần theo hành trình từ khi khai trường vào năm Meiji 6
Để cảm nhận sâu hơn thiết kế của tòa nhà, trước tiên hãy nắm được quá trình người dân địa phương xây dựng trường học của mình sau khi chế độ giáo dục được ban hành.
Thời kỳ chuyển từ trường tạm sang trường mới
Trường Tsugane được thành lập vào tháng 3 năm 1873; trong lễ khai trường vào tháng 8 cùng năm, chính điện Tōsen-in được dùng làm trường tạm.
Vào tháng 5 năm 1874, Komiyama Yatarō hoàn thành bản vẽ trường học; sau lễ dựng nóc vào tháng 9 cùng năm, ngôi trường kiểu Fujimura được hoàn thành vào tháng 10 năm 1875.
Việc xây trường được cộng đồng nâng đỡ
Trong tổng chi phí xây dựng 1662 yên, khoảng 930 yên được trang trải bằng tiền quyên góp và tiền hỗ trợ của dân làng, phần còn lại được vay nợ, cho thấy ngôi trường là một công trình chung của địa phương.
Komiyama Yatarō, người phụ trách thiết kế, là một thợ mộc từng học kiến trúc đền chùa. Ông tự học kiến trúc phương Tây tại Tokyo và Yokohama, rồi cùng thợ thủ công địa phương tạo nên diện mạo mới.
Đọc sự thay đổi của tên trường và thể chế
Trường lần lượt mang tên Trường Tiểu học Thông thường Tsugane, Trường Quốc dân Tsugane và Trường Tiểu học Làng Tsugane, phản chiếu những biến động của thể chế và xã hội trong lớp học địa phương.
Vì được sử dụng đến khi đóng cửa vào tháng 3 năm 1985, sau hơn 1 thế kỷ, việc kết nối niên biểu với tư liệu trưng bày cho phép lần theo cả lịch sử đời sống mà chỉ lịch sử kiến trúc không thể hiện hết.
| Năm | Sự kiện | Nơi liên hệ khi tham quan |
|---|---|---|
| Năm 1873 | Thành lập Trường Tsugane | Trưng bày lịch sử trường |
| Năm 1875 | Hoàn thành trường kiểu Fujimura | Ngoại thất và kết cấu |
| Năm 1985 | Trường Tiểu học Tsugane đóng cửa | Giáo cụ và ảnh |
| Năm 1990 | Hoàn thành phục dựng trường kiểu Fujimura | Các cấu kiện được bảo tồn |
Quan sát sự hòa trộn Nhật - Tây trong kiến trúc kiểu Fujimura
Sức hấp dẫn của Trường Tsugane nằm ở chỗ công trình không sao chép nguyên xi kiến trúc phương Tây, mà được thợ Nhật dựng nên dáng vẻ phương Tây bằng kỹ thuật truyền thống.
Giyōfū, cách thể hiện của một thời đại
Kiến trúc kiểu Fujimura là dạng kiến trúc giả phương Tây được xây dựng phổ biến tại tỉnh Yamanashi từ khoảng năm 1874 đến năm 1887; tên gọi bắt nguồn từ Fujimura Shirō, người từng giữ chức tỉnh lệnh.
Phương pháp đưa yếu tố Âu Mỹ vào ngoại thất nhưng vận dụng kỹ thuật của thợ mộc và thợ trát trong nội thất cùng kết cấu cho thấy sự sáng tạo của giai đoạn chuyển tiếp từ phong cách Nhật sang phương Tây.
Nhìn những sáng kiến hiện đại hóa ở cửa sổ và tường
Quan sát lần lượt cửa kính hai cánh, cửa mưa dạng chớp, tường lớn phủ vữa trắng và đầu cột trang trí làm bằng vữa sẽ cho thấy khác biệt trong cách dùng và trình bày vật liệu.
Các góc công trình trông như xây đá thực ra là đồ trang trí bằng gỗ mô phỏng đá; từ vị trí không quá gần, bạn có thể nhận ra sự khéo léo của người thợ khi tạo vẻ chân thực.
So sánh hiên ban công và màu sắc
Ban công và hiên tầng 2 làm đậm ấn tượng phương Tây, nhưng trần ghép hình thoi và phần mộc nâng đỡ công trình vẫn thể hiện kỹ thuật Nhật Bản.
Khi lần theo màu trắng, xanh lam và xanh lục ở từng bộ phận, bạn còn nhận ra hiệu quả thị giác vừa làm mặt tiền rực rỡ vừa giúp đọc rõ các phân khu kết cấu.
Nhìn biểu tượng ngôi trường ở tháp trống và lối vào
Tháp trống trung tâm và mái đón xe ở lối vào tạo đường nét khi nhìn từ xa, còn ở cự ly gần lại hiện ra như những chi tiết kết nối các nền văn hóa khác nhau.
Ngọn tháp dùng trống để báo giờ
Tháp trống trên mái mang hình dáng gợi nhớ một tháp nhà nguyện, nhưng treo trống Nhật thay vì chuông và từng được dùng để báo đầu giờ hay cuối giờ học.
Cơ chế kết hợp tháp phong cách phương Tây với trống Nhật cho thấy sự hòa trộn Nhật - Tây không chỉ nằm ở vẻ ngoài mà còn hiện diện trong chức năng của đời sống học đường.
Sự chồng lớp của karahafu và mái đón xe
Mái đón xe nhô ra trước lối vào chính, phía trên đặt một mái ōkarahafu uốn cong thường thấy trong kiến trúc đền chùa.
Khi nhìn cột và lan can phương Tây cùng mái karahafu trong một khung cảnh, có thể thấy bố cục ưu tiên tính biểu tượng của thời đại mới hơn là thống nhất phong cách một cách nghiêm ngặt.
Chú ý các cấu kiện được tiếp nối khi phục dựng
Ngôi trường kiểu Fujimura được tháo dỡ vào năm 1988 và hoàn tất phục dựng vào năm 1990, nhưng nhiều phần sàn và cột vẫn sử dụng cấu kiện từ khi xây dựng ban đầu.
Không chỉ ngắm ngoại thất phục dựng, việc tìm kiếm vẻ bề mặt của gỗ cũ sẽ giúp cảm nhận rằng bảo tồn không phải chỉ là xây mới, mà là tiếp nối ký ức.
Ngôi trường kiểu Fujimura sau khi phục dựng được tỉnh Yamanashi chỉ định là Tài sản Văn hóa Hữu hình vào năm 1992 (năm Heisei 4), qua đó giá trị kiến trúc giả phương Tây được công nhận chính thức.
| Yếu tố kiến trúc | Phần mang dáng vẻ phương Tây | Kỹ thuật hoặc công năng Nhật Bản |
|---|---|---|
| Tháp trống | Tháp kiểu nhà nguyện | Báo giờ bằng trống Nhật |
| Lối vào | Mái đón xe và cột | Mái karahafu uốn cong |
| Tường ngoài | Bề mặt phẳng che cột | Kết cấu tường lớn phủ vữa |
| Đá góc giả | Trang trí như xây đá | Tạo hình bằng gỗ |
Hình dung giáo dục địa phương qua trưng bày lớp học
Trong bảo tàng, đừng chỉ bị thu hút bởi sự hiếm có của tòa nhà; suy nghĩ về cách bàn ghế và giáo cụ dẫn dắt ánh nhìn cùng chuyển động của trẻ sẽ khiến chuyến tham quan trở nên sinh động hơn.
Xem giáo cụ theo trình tự học tập
Bản đồ thế giới và thiên cầu nghi là công cụ để hiểu những vùng đất xa xôi và vũ trụ, còn mô hình cơ thể người giúp cùng tìm hiểu những cấu trúc bên trong khó quan sát trực tiếp.
Thay vì chỉ nhìn giáo cụ theo từng loại, hãy hình dung cảnh giáo viên chỉ dẫn, học sinh quan sát rồi chép vào vở; bầu không khí lớp học sẽ trở nên gần gũi hơn.
Nghĩ về một học sinh qua tư liệu ghi chép
Những ghi chép như học bạ và nhật ký trường học vừa cho thấy thay đổi của thể chế, vừa lưu lại thời gian của từng người từng học trong vùng.
Các ghi chép thời chiến và hậu chiến còn thể hiện nhà trường không thể tách rời hoàn cảnh xã hội, vì vậy điều quan trọng là đọc lời thuyết minh cùng bối cảnh lịch sử.
Đọc liền mạch cảnh quan của ba thế hệ trường học
Xung quanh Trường Tsugane có các cơ sở kế thừa trường học thời Meiji, Taishō và Shōwa, cho phép vừa đi vừa so sánh quá trình không gian giáo dục chuyển thành nơi giao lưu cộng đồng.
Lấy trường thời Meiji làm mốc
Trường thời Meiji truyền tải tư liệu học đường và kiến trúc với vai trò một bảo tàng, nên tham quan nơi này trước sẽ giúp nắm bắt dòng thời gian của ba thế hệ trường.
Xem theo thứ tự ngoại thất, trưng bày và niên biểu sẽ giúp sắp xếp từ lý tưởng lúc xây dựng đến việc bảo tồn, khai thác sau khi đóng cửa thành một câu chuyện thống nhất.
Mở rộng tầm nhìn sang trường thời Taishō và Shōwa
Trường thời Taishō được phục dựng thành Taishōkan, một cơ sở trải nghiệm nông nghiệp; trường thời Shōwa tiếp nối dấu ấn trường học với vai trò một cơ sở có dịch vụ ăn uống và lưu trú.
So sánh ba tòa nhà có công năng khác nhau cho thấy bảo tồn không chỉ là giữ nguyên dáng vẻ, mà còn là lựa chọn cách tiếp tục sử dụng chúng trong cộng đồng.
Kiểm tra bố cục từ sân trường
Tìm vị trí có thể nhìn bao quát ba thế hệ công trình từ phía sân trường sẽ giúp hình dung quá trình không gian học tập mở rộng theo thay đổi về số học sinh và nội dung giáo dục.
Mỗi cơ sở có điều kiện sử dụng khác nhau, vì vậy khi đi quanh toàn bộ khuôn viên, hãy xác nhận quy định của từng nơi và không nhầm lẫn khu vực kinh doanh với khu vực tham quan.
Chuẩn bị tham quan và tổng kết về Trường Tsugane
Trường Tsugane là nơi giúp suy nghĩ cụ thể về quá trình hiện đại hóa Yamanashi và việc học của cộng đồng khi kết hợp quan sát kiến trúc, tư liệu giáo dục cùng cảnh quan ba thế hệ trường học.
Giờ mở cửa từ 9 giờ đến 17 giờ, nhận khách đến 16 giờ 30 phút. Cơ sở đóng cửa vào thứ Tư và dịp cuối năm và đầu năm mới; phí tham quan cá nhân là 200 yên cho học sinh trung học phổ thông trở lên và 100 yên cho học sinh tiểu học, trung học cơ sở.
Phí và ngày đóng cửa có thể thay đổi, vì vậy hãy xác nhận điều kiện sử dụng trước khi đến; nếu muốn đặt thuyết minh cho đoàn, cần đặt trước ít nhất 1 tuần.
Bên trong không có đường dốc cho xe lăn hoặc thang máy; nếu cần hỗ trợ khi di chuyển, liên hệ trước với cơ sở sẽ yên tâm hơn.
Nếu đi ô tô, hãy theo biển chỉ dẫn từ hướng nút giao Sutama; nếu đi tàu, có thể kết hợp taxi từ ga Nagasaka hoặc ga Kiyosato.
Tại chỗ, hãy mở rộng tầm nhìn từ ngoại thất vữa trắng đến tháp trống, lối vào, tư liệu lớp học và ba thế hệ trường, đồng thời đọc kỹ những lựa chọn của người thợ cùng cư dân địa phương đã nâng đỡ công trình.
Đánh giá (0)