Các điểm lịch sử và văn hóa của tỉnh Kōchi hiện lên một cách sống động qua dấu chân của khu phố quanh thành thuộc phiên Tosa, các chí sĩ cuối thời Edo, những nhân vật quốc tế đã vượt biển ra đi, và những con người kế thừa thực vật học cùng nghệ thuật trình diễn dân gian địa phương.
Bài viết này giới thiệu 10 điểm lịch sử và văn hóa nên ghé thăm trong chuyến đi Kōchi đầu tiên — như thành Kōchi (Kōchi-jō), các địa điểm gắn với Sakamoto Ryōma, chùa Chikurin-ji và Vườn thực vật Makino — kèm theo hướng dẫn về chủ đề, giá vé và cách đi của từng nơi.
Không chỉ trung tâm thành phố Kōchi, mà cả thành phố Kōnan và thành phố Tosashimizu cũng có những cơ sở văn hóa đặc sắc, nên nếu lên lịch trình xoay quanh nhân vật hoặc thời kỳ mà bạn quan tâm thì sự hiểu biết sẽ sâu sắc hơn.
Những điểm cần lưu ý khi chọn điểm lịch sử và văn hóa ở Kōchi
Trong chuyến đi Kōchi đầu tiên, việc kết hợp các góc nhìn khác nhau như khu phố quanh thành, cuối thời Edo, tín ngưỡng, học thuật và nghệ thuật trình diễn dân gian sẽ giúp bạn dễ nắm bắt được bề rộng của văn hóa Tosa.
Các cơ sở trong thành phố thì thuận tiện tham quan chung, còn những điểm ở phía đông và tây nam của tỉnh nên chia thành ngày riêng để có thể thưởng lãm hiện vật một cách thong thả.
So sánh chủ đề của 10 điểm đến
Bảng dưới đây tổng hợp chủ đề lịch sử và văn hóa trọng tâm của từng cơ sở, cùng nhóm du khách đặc biệt phù hợp.
| Điểm đến | Chủ đề chính | Phù hợp với người |
|---|---|---|
| Thành Kōchi | Thành lũy / phiên Tosa | Muốn ngắm kiến trúc |
| Bảo tàng Lịch sử Thành Kōchi | Chính sự phiên / tư liệu | Muốn tìm hiểu bối cảnh |
| Bảo tàng nơi Ryōma sinh ra | Thời trẻ của Ryōma | Thích dạo phố |
| Bảo tàng Sakamoto Ryōma | Cuối thời Edo / Ryōma | Muốn xem sử liệu |
| Katsurahama / tượng Ryōma | Cảnh quan tưởng niệm | Muốn cảm nhận về con người |
| Chùa Chikurin-ji | Hành hương / văn hóa Phật giáo | Muốn viếng chùa |
| Đền Tosa-jinja | Thần đạo / tín ngưỡng địa phương | Muốn thăm đền cổ |
| Vườn thực vật Makino | Thực vật học / bản địa | Thích văn hóa khoa học |
| Ekingura | Tranh kịch / lễ hội | Thích nghệ thuật dân gian |
| Bảo tàng John Manjirō | Hàng hải / giao lưu quốc tế | Thích lịch sử cận đại |
Tách biệt việc tham quan trung tâm thành phố và khu vực lân cận
Khu vực quanh thành Kōchi, Kamimachi, Katsurahama và Godaisan đều nằm trong thành phố Kōchi, rất phù hợp cho một hành trình chú ý đến mối liên hệ giữa nhân vật và thời đại.
Vì Ekingura nằm ở Akaoka, thành phố Kōnan phía đông tỉnh, còn Bảo tàng John Manjirō nằm ở thành phố Tosashimizu phía tây nam, nên việc lên kế hoạch kết hợp cùng hoạt động tham quan ở khu vực xung quanh là thực tế hơn.
Lần theo lịch sử phiên Tosa tại khu phố quanh thành Kōchi
Ở trung tâm thành phố Kōchi, việc lần lượt xem thành lũy, tư liệu chính sự của phiên và khu phố nơi Ryōma lớn lên sẽ giúp bạn hiểu được dòng chảy chuyển từ Tosa thời Edo sang cuối thời Edo.
Kết hợp nơi để ngắm công trình với nơi để đọc tư liệu chính là bí quyết làm cho chuyến tham quan khu phố quanh thành thêm trọn vẹn.
1. Thành Kōchi: Hình dung khu phố quanh thành từ kiến trúc còn lại
Thành Kōchi được Yamauchi Katsutoyo khởi công xây dựng vào năm Keichō thứ 6 (1601) và hoàn thành vào năm Keichō thứ 16 (1611); tháp thiên thủ và điện honmaru được dựng lại sau hỏa hoạn vẫn được lưu truyền đến ngày nay.
Người ta nói rằng trên cả nước chỉ có thành Kōchi là nơi cụm công trình honmaru, gồm cả tháp thiên thủ và cổng chính Ottemon, còn tồn tại nguyên cụm, và chính quá trình đi qua cổng, leo bậc đá rồi tiến từ điện lên tháp thiên thủ đã giúp ta hiểu về thành lũy.
Giá vé vào cửa là 500 yên với người từ 18 tuổi trở lên, giờ mở cửa là 9:00 đến 17:00 (vào cửa lần cuối lúc 16:30), và thời gian tham quan đến tháp thiên thủ khoảng 30 đến 60 phút.
Ở những nơi có cầu thang dốc và chênh lệch độ cao, hãy để ý bước chân và gọn gàng hành lý khi tham quan.
2. Bảo tàng Lịch sử Thành Kōchi: Đọc Tosa qua tư liệu gia tộc Yamauchi
Nằm đối diện cổng Ottemon của thành Kōchi, Bảo tàng Lịch sử Thành Kōchi tỉnh Kōchi giới thiệu lịch sử và văn hóa của Kōchi, lấy khoảng 67.000 hiện vật do gia tộc Yamauchi, lãnh chúa phiên Tosa, lưu truyền lại làm trọng tâm.
Nếu trước tiên tìm hiểu bối cảnh khu phố quanh thành và chính sự của phiên tại bảo tàng, rồi sau đó đi bộ tham quan thành Kōchi, bạn sẽ dễ hình dung vai trò của các công trình và cấu trúc của khu phố quanh thành hơn.
Giá vé vào cửa là 500 yên (800 yên khi có triển lãm đặc biệt), và vé combo cùng thành Kōchi là 800 yên (1.040 yên khi có triển lãm đặc biệt).
Vì có tổ chức triển lãm đặc biệt và thay đổi hiện vật trưng bày, nếu có tư liệu muốn xem, hãy kiểm tra thông tin triển lãm trên trang web chính thức.
3. Bảo tàng nơi Ryōma sinh ra: Chạm đến thời trẻ tại Kamimachi
Nằm ở Kamimachi, nơi Sakamoto Ryōma sinh ra và lớn lên, đây là cơ sở truyền tải thời niên thiếu và thời trẻ của ông cho đến khi rời khỏi phiên, thông qua video, âm thanh và trải nghiệm VR.
Khi hướng sự chú ý đến Ryōma trước khi ông được biết đến như một chính khách, cùng mối quan hệ với gia đình, bạn bè và người dân trong phố, hình ảnh con người ông sẽ trở nên gần gũi hơn.
Giá vé vào cửa là 370 yên cho khách phổ thông, miễn phí cho học sinh trung học phổ thông trở xuống, và việc đi lại thuận tiện, chỉ khoảng 3 phút đi bộ từ trạm tàu điện mặt đất "Kamimachi 1-chōme".
Vì các di tích gắn với Ryōma nằm rải rác quanh đó, nếu lấy bảo tàng làm điểm khởi đầu cho chuyến dạo phố, bạn còn có thể cảm nhận không gian thường nhật của khu phố quanh thành.
Tham quan các địa điểm gắn với Sakamoto Ryōma
Để hiểu sâu về Ryōma, một cách hiệu quả là đối chiếu khu phố nơi ông sinh ra và lớn lên với cơ sở tại Katsurahama truyền tải cuộc đời ông cho hậu thế.
Dù là cùng một con người, khi nhìn qua những tư liệu khác nhau như đời sống, tư tưởng, thư từ và tượng đài tưởng niệm, ta có thể hiểu ông mà không thiên lệch chỉ về một hình ảnh anh hùng.
4. Bảo tàng Sakamoto Ryōma tỉnh Kōchi: Học lịch sử cuối thời Edo qua thư từ
Là bảo tàng dựng trên ngọn đồi ở công viên Katsurahama, nơi giới thiệu cuộc đời Ryōma và xã hội cuối thời Edo thông qua tư liệu lưu trữ và hiện vật trưng bày.
Những bức thư của Ryōma, như thư gửi anh trai và chị gái Otome, là manh mối để đọc hiểu các mối quan hệ và lối suy nghĩ của ông, song tư liệu bút tích thật đôi khi được sắp lịch trưng bày riêng.
Giá vé vào cửa thông thường là 500 yên (900 yên khi có triển lãm đặc biệt), miễn phí cho học sinh trung học phổ thông trở xuống, và thời gian tham quan cả nhà mới lẫn nhà chính khoảng 90 phút.
Việc có được chụp ảnh bên trong hay không thay đổi tùy theo hiện vật và địa điểm, nên hãy tuân theo bảng chỉ dẫn ở lối vào và trong các phòng trưng bày.
5. Katsurahama và tượng Sakamoto Ryōma: Cảm nhận ánh mắt hướng về Thái Bình Dương
Trong công viên Katsurahama có tượng Sakamoto Ryōma mặc kimono đi giày bốt, được dựng vào năm Shōwa thứ 3 (1928), đứng nhìn về hướng Thái Bình Dương.
Tổng chiều cao tính cả bệ khoảng 13,5 mét, và nếu ngắm tượng sau khi tìm hiểu về hành động và lời nói của Ryōma tại bảo tàng, ấn tượng về một con người hướng sự quan tâm ra bên kia biển cả sẽ càng rõ nét hơn.
Trong khoảng 2 tháng quanh ngày 15 tháng 11 hằng năm, ngày sinh của Ryōma, một đài quan sát đặc biệt được dựng bên cạnh tượng, cho phép bạn ngắm Thái Bình Dương với tầm mắt ngang hàng cùng Ryōma.
Ở bờ biển, đừng chỉ mải mê với cảnh sắc; hãy kiểm tra biển chỉ dẫn ra vào và hướng dẫn tại chỗ, rồi quan sát từ nơi an toàn.
Tại các địa điểm gắn với nhân vật, việc lưu tâm đến những góc nhìn sau sẽ giúp bạn dễ kết nối các nội dung trưng bày với nhau.
| Đối tượng quan sát | Góc nhìn cần chú ý | Chìa khóa để hiểu |
|---|---|---|
| Khu phố nơi sinh ra | Gia đình và đời thường | Thời trẻ |
| Thư từ | Lời nói và quan hệ | Suy nghĩ của chính ông |
| Trưng bày cuối thời Edo | Sự biến đổi của xã hội | Bối cảnh thời đại |
| Tượng Ryōma | Ký ức của hậu thế | Văn hóa tôn vinh |
Chạm đến văn hóa tín ngưỡng của Tosa tại chùa và đền
Lịch sử Kōchi có thể được đọc không chỉ từ các lãnh chúa và chí sĩ, mà còn từ lời cầu nguyện của địa phương và văn hóa hành hương Shikoku.
Chùa và đền khác với các cơ sở du lịch, nên điều quan trọng là hành xử nhẹ nhàng, luôn ý thức rằng đây đến nay vẫn là nơi tín ngưỡng.
6. Chùa Chikurin-ji: Thưởng thức hành hương Shikoku và văn hóa vườn cảnh
Chùa Chikurin-ji trên núi Godaisan là ngôi chùa thứ 31 của tuyến hành hương 88 ngôi chùa Shikoku, một ngôi chùa thuộc phái Chisan tông Shingon, thờ Monju Bosatsu (Bồ Tát Văn Thù) làm bản tôn.
Chùa nổi tiếng là "ngôi chùa của học vấn", ngôi chùa duy nhất trong 88 ngôi thờ Monju Bosatsu làm bản tôn; chính điện được xếp hạng Di sản văn hóa quan trọng cấp quốc gia, và trong khuôn viên còn có một tòa tháp năm tầng.
Trong khuôn viên, nếu không chỉ nhìn các điện đường mà còn hướng mắt đến không gian tĩnh lặng tạo nên bởi hàng cây dọc lối vào, bậc đá và khu vườn được xếp hạng danh thắng, bạn sẽ thưởng ngoạn cảnh quan chùa Nhật Bản từ nhiều góc độ.
Để không làm phiền các nghi lễ và lời cầu nguyện của khách viếng, xin hạn chế trò chuyện bên trong điện và không hướng máy ảnh vào những nơi có biển cấm chụp hình.
7. Đền Tosa-jinja: Dạo bước trong khuôn viên Tosa Ichinomiya
Đền Tosa-jinja là ngôi đền quy tụ tín ngưỡng địa phương với tư cách Tosa Ichinomiya (ngôi đền hàng đầu của xứ), được người dân trìu mến gọi là "Shinane-sama".
Chính điện, tế điện và bái điện do võ tướng thời Sengoku là Chōsokabe Motochika phục dựng, được xếp hạng Di sản văn hóa quan trọng cấp quốc gia, cùng với lối vào rợp bóng cây xanh tạo nên bầu không khí trầm lắng.
Cúi chào nhẹ trước cổng torii và đi tránh phần chính giữa lối vào là cách lưu tâm đến những lễ nghi thường thấy ở đền Nhật Bản, thể hiện sự nhã nhặn.
Vào dịp lễ tế hay nghi lễ thần đạo, phạm vi được phép tham quan có thể thay đổi, nên hãy ưu tiên các bảng thông báo và hướng dẫn của thần chức.
Những điểm để biết về các danh nhân và văn hóa địa phương của Kōchi
Văn hóa Kōchi khi tiến đến thời cận đại không chỉ mở rộng trong lịch sử chính trị, mà còn sang nghiên cứu thực vật, tranh kịch, cùng hàng hải và giao lưu quốc tế.
Khi nhìn thành tựu của một nhân vật cùng với môi trường địa phương đã sinh ra người đó, ta sẽ thấy được sự đa dạng của nền văn hóa đặc trưng Kōchi.
8. Vườn thực vật Makino tỉnh Kōchi: Chạm đến học vấn của Makino Tomitarō
Đây là vườn thực vật tôn vinh thành tựu của Makino Tomitarō, nhà thực vật học quê ở tỉnh Kōchi, và tại Nhà tưởng niệm Makino Tomitarō trong vườn, bạn có thể tìm hiểu chặng đường của ông với tư cách một nhà nghiên cứu.
Trong vườn, đừng chỉ ngắm cây cối, mà hãy chú ý đến góc nhìn học thuật của việc ghi lại tên gọi, so sánh đặc điểm và phân loại thông qua tiêu bản và hình vẽ.
Giá vé vào cửa là 850 yên cho khách phổ thông, miễn phí cho học sinh trung học phổ thông trở xuống, và trên khu vườn rộng khoảng 8 hecta, hơn 3.000 loài thực vật được nuôi trồng theo mùa.
Vì nằm trên cùng núi Godaisan với chùa Chikurin-ji, một điểm hấp dẫn nữa là bạn có thể đối chiếu khoa học tự nhiên và văn hóa tín ngưỡng trong một chuyến đi.
9. Ekingura: Xem văn hóa tranh kịch lưu truyền ở Akaoka
Ekingura ở Akaoka, thành phố Kōnan, là cơ sở truyền tải tác phẩm và văn hóa địa phương của họa sĩ Hirose Kinzō — thường gọi là "Ekin" — người hoạt động từ cuối thời Edo sang thời Meiji.
Ekin vốn là họa sĩ ngự dụng của phiên Tosa từng theo học phái Kanō, nhưng về sau chuyển đến Akaoka và vẽ những bức tranh kịch được người dân địa phương yêu thích.
Màu sắc mạnh mẽ và những cảnh giàu kịch tính trên các bình phong tranh kịch gắn liền với văn hóa địa phương từng tô điểm cho các lễ hội mùa hè khắp Tosa, như "lễ hội Ekin" tổ chức vào tháng 7 hằng năm.
Để bảo vệ tác phẩm, đôi khi có quy định về ánh sáng và chụp ảnh, nên hãy kiểm tra bảng chỉ dẫn trong cơ sở rồi mới thưởng lãm.
10. Bảo tàng John Manjirō: Biết về một cuộc đời vượt biển
Tại bảo tàng ở thành phố Tosashimizu, bạn có thể lần theo hành trình trôi dạt, việc học tập ở nước ngoài và các hoạt động sau khi hồi hương của John Manjirō (Nakahama Manjirō) qua các bảng niên biểu và bản đồ hải trình.
Phần trưng bày đi theo trình tự "trôi dạt", "cuộc sống ở Mỹ", "hồi hương" và "thành tựu cả đời", với điểm nhấn là việc vụ đắm tàu năm 14 tuổi đã dẫn đến vai trò kết nối Nhật Bản và Hoa Kỳ như thế nào.
Bảo tàng nằm bên trong Umi no Eki Ashizuri và cách xa thành phố Kōchi, nên khi kết hợp với cảnh biển ở mũi Ashizuri (Ashizuri-misaki) và khu vực Tosashimizu, bạn sẽ dễ hình dung bối cảnh của Manjirō hơn.
Ứng xử và chuẩn bị khi tham quan các điểm lịch sử và văn hóa
Di sản văn hóa, bảo tàng, chùa và đền, mỗi nơi có những quy định riêng cần tuân thủ.
Việc kiểm tra hướng dẫn trên trang web chính thức và bảng chỉ dẫn tại chỗ, cùng việc hỏi nhân viên khi chưa rõ, sẽ dẫn đến hành xử tôn trọng tư liệu và không gian tín ngưỡng.
Ưu tiên các quy định về chụp ảnh, trưng bày và tham bái
Ngay cả ở những cơ sở có thể chụp ảnh ngoài trời, việc chụp ảnh vẫn có thể bị hạn chế trong phòng trưng bày, bên trong điện và ở các khu vực mở cửa đặc biệt.
Việc sử dụng đèn flash, chân máy và gậy chụp ảnh tự sướng cũng khác nhau tùy nơi, nên hãy kiểm tra các biểu tượng và lưu ý trước khi chụp.
Bảng dưới đây đối chiếu những hành vi cần lưu tâm tại các cơ sở lịch sử và văn hóa.
| Tình huống | Điều nên lưu tâm | Điều nên tránh |
|---|---|---|
| Phòng trưng bày | Kiểm tra bảng chỉ dẫn | Chụp ảnh khi chưa được phép |
| Chùa và đền | Tham bái lặng lẽ | Chiếm giữ lối đi |
| Di sản văn hóa | Giữ khoảng cách | Chạm vào hiện vật |
| Dạo phố | Lưu tâm đến đời sống dân cư | Xâm nhập đất tư nhân |
Kiểm tra thông tin chính thức để có lịch trình vừa sức
Tình trạng mở cửa, nội dung trưng bày, sự kiện và hướng dẫn giao thông có thể thay đổi, nên hãy kiểm tra trang web chính thức của từng cơ sở ngay trước khi đến thăm.
Thay vì nhồi nhét trung tâm thành phố Kōchi với khu vực phía đông và tây nam của tỉnh vào cùng một ngày, việc chia theo khu vực sẽ giúp bạn đọc phần thuyết minh hiện vật và cảm nhận cả phố phường lẫn cảnh quan xung quanh.
- Trung tâm khu phố quanh thành: thành Kōchi, Bảo tàng Lịch sử, Kamimachi
- Katsurahama / Godaisan: Ryōma, chùa chiền, thực vật học
- Phía đông tỉnh: văn hóa Ekin ở Akaoka
- Tây nam: John Manjirō và lịch sử của biển cả
Tổng kết: Giải mã lịch sử Kōchi qua con người và phố phường
Các điểm lịch sử và văn hóa của Kōchi trải rộng, không chỉ có thành lũy và bảo tàng, mà còn cả chùa đền, vườn thực vật, mỹ thuật địa phương và các cơ sở giao lưu trên biển.
Khi hiểu nền tảng của phiên Tosa tại thành Kōchi và khu phố quanh thành, rồi mở rộng sự quan tâm sang Ryōma, Makino Tomitarō, Ekin và John Manjirō, bạn sẽ dễ nhận thấy mối quan hệ giữa con người và vùng đất.
Vừa kiểm tra thông tin công khai và quy định tại chỗ, hãy tham quan với tinh thần bảo vệ tư liệu và sự lưu tâm đến đời sống của địa phương.
Đánh giá (0)