Cách tận hưởng hành trình tham quan di sản thế giới và thành Gusuku ở Okinawa
Hành trình tham quan di sản thế giới và thành Gusuku (lâu đài) ở Okinawa không chỉ là chiêm ngưỡng vẻ đẹp của tường thành đá, mà còn là chuyến đi lần theo ký ức về chính trị, tín ngưỡng, ngoại giao và đời sống của vương quốc Lưu Cầu.
Có nhiều nơi dùng chữ Hán chỉ "thành" nhưng đọc là Gusuku, và đặc trưng của chúng là lối xếp đá uốn lượn khác với lâu đài ở đất liền Nhật Bản, đồng thời mang tính chất của một nơi linh thiêng.
Di sản văn hóa thế giới của Okinawa "Gusuku và các di sản liên quan của vương quốc Lưu Cầu" được UNESCO công nhận là di sản thế giới vào ngày 2 tháng 12 năm 2000, bao gồm 9 hợp phần không chỉ có Gusuku mà còn có lăng vua, vườn cảnh và utaki (nơi thờ cúng).
Xem di sản thế giới qua 9 hợp phần
Các hợp phần được công nhận là di sản thế giới gồm: di tích thành Nakijin, di tích thành Zakimi, di tích thành Katsuren, di tích thành Nakagusuku, di tích thành Shuri, cổng đá Sonohyan-utaki, Tamaudun, Shikinaen và Sefa-utaki.
Trong bài viết này, ngoài những địa điểm trên, chúng tôi còn giới thiệu di tích thành Urasoe như một Gusuku liên quan hữu ích để hiểu lịch sử vương quốc Lưu Cầu.
Gusuku không chỉ dừng lại ở "di tích thành"
Gusuku mang nhiều vai trò chồng lấn, như cứ điểm của aji (lãnh chúa) - thế lực có ảnh hưởng trong vùng, nơi tín ngưỡng và vùng đất có tầm nhìn ra biển.
Khi nhìn đường cong của tường thành và cách xếp đá, bạn sẽ cảm nhận được tư duy kiến trúc đậm chất Okinawa, được xây dựng dựa trên việc đọc địa hình.
Đọc danh sách 10 điểm bằng cách tách di sản thế giới và Gusuku liên quan
Trong kế hoạch du lịch, phân biệt rõ đâu là hợp phần của di sản thế giới và đâu là Gusuku muốn ghé thăm có liên quan sẽ tránh được hiểu lầm.
Di tích thành Urasoe không phải là hợp phần của di sản thế giới, nhưng là nơi thú vị khi suy ngẫm về văn hóa kinh đô trước thời Shuri.
Trước tiên, hãy cùng sắp xếp góc nhìn đáng chú ý tại mỗi địa điểm.
| Điểm đến | Phân loại | Góc nhìn |
|---|---|---|
| Di tích thành Shuri | Di sản thế giới | Trung tâm vương phủ |
| Cổng đá Sonohyan-utaki | Di sản thế giới | Cổng đá cầu nguyện |
| Tamaudun | Di sản thế giới | Lăng mộ hoàng gia |
| Shikinaen | Di sản thế giới | Vườn cảnh hoàng gia |
| Sefa-utaki | Di sản thế giới | Nơi linh thiêng Lưu Cầu |
| Di tích thành Nakijin | Di sản thế giới | Lịch sử Bắc Sơn |
| Di tích thành Zakimi | Di sản thế giới | Kỹ thuật xếp đá |
| Di tích thành Katsuren | Di sản thế giới | Biển và giao thương |
| Di tích thành Nakagusuku | Di sản thế giới | Bảo tồn tường thành |
| Di tích thành Urasoe | Gusuku liên quan | Lịch sử trước thời Shuri |
Đi bộ qua trung tâm vương phủ Lưu Cầu ở Naha và Shuri
Tại thành phố Naha và quanh khu Shuri, bạn có thể vừa đi bộ vừa so sánh ký ức về chính trị, tín ngưỡng và hoàng gia của vương quốc Lưu Cầu.
Thay vì chỉ lấy di tích thành Shuri làm điểm đến, nếu xem kết hợp cả các hợp phần di sản thế giới gần đó, không gian vương phủ sẽ hiện ra một cách lập thể hơn.
Di tích thành Shuri, cổng đá Sonohyan-utaki và Tamaudun đều tập trung ở khu Shuri, có thể di chuyển từ sân bay Naha đến ga Shuri của tàu một ray đô thị Okinawa (Yui Rail).
Di tích thành Shuri | di sản thế giới cảm nhận trung tâm vương phủ Lưu Cầu
Di tích thành Shuri là nơi được biết đến như trung tâm chính trị và ngoại giao của vương quốc Lưu Cầu.
Tuy ấn tượng về kiến trúc rực rỡ rất mạnh, nhưng giá trị di sản thế giới không chỉ nằm ở công trình phục dựng mà còn ở chính các di tích thành còn sót lại dưới lòng đất.
Chính điện và các công trình khác đã bị thiêu rụi trong vụ cháy tháng 10 năm 2019, và công tác phục dựng chính điện cùng việc chuẩn bị mở cửa trở lại đang được tiến hành.
Khi ghé thăm, kiểm tra trước tình hình công tác phục dựng và phạm vi mở cửa rồi mới đến sẽ yên tâm hơn.
Cổng đá Sonohyan-utaki | cổng đá di sản thế giới nơi nhà vua cầu nguyện
Cổng đá Sonohyan-utaki là di sản thế giới đáng ghé qua mà không nên bỏ lỡ quanh thành Shuri.
Tuy có hình dáng cổng được xây vào năm 1519, nhưng hiểu nó như nơi nhà vua dâng lời cầu nguyện khi xuất cung chứ không phải cổng để người qua lại thì ý nghĩa sẽ sâu sắc hơn.
Điểm đáng chú ý là tuy làm bằng đá nhưng cổng lại thể hiện thiết kế giống kiến trúc gỗ.
Tamaudun | lặng lẽ đối diện với lăng mộ hoàng gia của dòng họ Shō thứ hai
Tamaudun là lăng mộ của vương thống Shō thứ hai, được vua Shō Shin xây dựng năm 1501 để an táng cha mình là vua Shō En.
Đây không phải điểm du lịch rực rỡ mà là không gian thờ phụng người đã khuất, nên thái độ đi bộ lặng lẽ rất quan trọng.
Khi hướng mắt đến kiến trúc bằng đá và bầu không khí của khu vườn, bạn sẽ cảm nhận được quyền uy của hoàng gia và cảm giác cầu nguyện.
Shikinaen | xem vườn cảnh hoàng gia với vai trò là nơi ngoại giao
Shikinaen là vườn cảnh ở thành phố Naha, được biết đến như biệt phủ của hoàng gia Lưu Cầu.
Đây là vườn cảnh kiểu dạo quanh, vừa đi bộ quanh hồ vừa thưởng thức sự thay đổi của cảnh quan, có thú vui tìm kiếm thiết kế kiểu Trung Hoa và cách dùng đá đậm chất Lưu Cầu.
Khi ý thức được vai trò của nơi đây không chỉ là chốn nghỉ dưỡng của hoàng gia mà còn là nơi tiếp đãi khách như các sứ thần sách phong từ Trung Quốc, cách nhìn khu vườn sẽ thay đổi.
Quanh Shuri, không chỉ công trình hay khu vườn, mà nếu ý thức được sự khác biệt về vai trò của từng nơi thì sự thấu hiểu sẽ sâu sắc hơn.
| Góc nhìn | Nơi chú ý | Chủ đề cảm nhận |
|---|---|---|
| Chính trị | Di tích thành Shuri | Trung khu vương phủ |
| Cầu nguyện | Cổng đá | An toàn chuyến đi |
| Tang lễ | Tamaudun | Ký ức hoàng gia |
| Tiếp khách | Shikinaen | Văn hóa ngoại giao |
Ngắm sắc thái tường thành đá ở các Gusuku phía Bắc và miền Trung
Từ phía Bắc đến miền Trung đảo chính Okinawa rải rác những Gusuku di sản thế giới tận dụng đồi núi và biển.
Khi so sánh đường nét tường thành, tầm nhìn và địa hình xung quanh, bạn sẽ dễ hình dung ý nghĩa của vị trí từng Gusuku.
Di tích thành Nakijin | Gusuku di sản thế giới lớn truyền tải lịch sử Bắc Sơn
Di tích thành Nakijin là Gusuku di sản thế giới tiêu biểu của phía Bắc đảo chính Okinawa, nằm ở làng Nakijin.
Tường thành đá uốn cong tạo ấn tượng mạnh, và nơi đây được biết đến như cứ điểm của vua Bắc Sơn xưa kia, một di tích thành rộng lớn tận dụng địa hình núi non.
Đây cũng là điểm ngắm hoa anh đào Hikan-zakura nở từ mùa đông đến đầu xuân, và khi ghé thăm kết hợp với thiên nhiên phía Bắc, bạn sẽ cảm nhận được sự tồn tại của thế lực địa phương khác với Shuri.
Di tích thành Zakimi | tận mắt xem kỹ thuật xếp đá do Gosamaru xây dựng
Di tích thành Zakimi là Gusuku ở làng Yomitan, được cho là do bậc thầy xây thành Gosamaru xây dựng vào đầu thế kỷ 15.
Khi chú ý đến tường thành uốn cong mượt mà và cổng đá hình vòm đặc trưng, bạn sẽ hiểu rằng di tích thành Okinawa không chỉ là công trình phòng thủ mà còn là kiến trúc đẹp đẽ.
Nếu tận dụng Bảo tàng Lịch sử Dân tục làng Yomitan ở liền kề, bạn sẽ dễ tiếp cận lịch sử của vùng Yomitan hơn.
Di tích thành Katsuren | Gusuku di sản thế giới trên đồi nhìn ra biển và giao thương
Di tích thành Katsuren là Gusuku di sản thế giới nằm trên bán đảo Katsuren thuộc thành phố Uruma.
Nơi đây được kể đến như nơi ở của lãnh chúa Amawari - người hưng thịnh nhờ giao thương hải ngoại vào thế kỷ 15, và vị trí mở ra hướng biển để lại ấn tượng sâu sắc.
Vì phải đi bộ qua di tích thành có độ chênh cao, đây là nơi muốn vừa chú ý đường đi vừa thong thả ngắm nhìn mối quan hệ giữa tường thành và biển.
Di tích thành Nakagusuku | di sản thế giới đi bộ ngắm vẻ đẹp tường thành còn lưu giữ
Di tích thành Nakagusuku trải dài qua làng Nakagusuku và làng Kitanakagusuku, được biết đến là Gusuku còn lưu giữ tốt tường thành xếp đá.
Đây cũng là thành mà Gosamaru từng làm nơi ở, và khi đi bộ ngắm cách bố trí thành lũy tận dụng địa hình tự nhiên, sự khéo léo trong phòng thủ và vẻ đẹp cảnh quan hiện ra chồng lấp lên nhau.
Khi suy ngẫm kết hợp với di tích thành Katsuren, mối quan tâm sẽ mở rộng đến mối quan hệ giữa các thế lực địa phương được tượng trưng qua loạn Gosamaru - Amawari, cùng quá trình hình thành vương quốc Lưu Cầu.
Ghé thăm nơi linh thiêng và Gusuku liên quan ở phía Nam
Trong hành trình tham quan di sản thế giới Okinawa, hướng mắt đến không chỉ di tích thành mà cả nơi linh thiêng và Gusuku liên quan sẽ làm ấn tượng chuyến đi sâu sắc hơn.
Đặc biệt ở thành phố Nanjō phía Nam và vùng ven Naha, bạn có thể cảm nhận sự tĩnh lặng của nơi cầu nguyện và sự chuyển dời của kinh đô.
Sefa-utaki | nơi linh thiêng thuộc di sản thế giới truyền tải tín ngưỡng Lưu Cầu đến ngày nay
Sefa-utaki là một trong những di sản thế giới tượng trưng cho tín ngưỡng Lưu Cầu, nằm ở thành phố Nanjō.
Không gian bao quanh bởi đá và rừng, trước khi là điểm du lịch, đã được trân trọng như nơi cầu nguyện diễn ra các nghi lễ mang tầm quốc gia.
Đừng chỉ nhắm đến việc chụp ảnh, thái độ dừng chân và đi bộ lặng lẽ sẽ phù hợp hơn.
Có những ngày nghỉ dựa theo âm lịch, công tác bảo tồn tu sửa và hạn chế ra vào, nên hãy kiểm tra tình hình mở cửa trước khi đến.
Di tích thành Urasoe | Gusuku liên quan không phải di sản thế giới nhưng hữu ích để hiểu lịch sử Lưu Cầu
Di tích thành Urasoe là di tích lịch sử cấp quốc gia ở thành phố Urasoe, không phải là hợp phần của di sản thế giới.
Tuy nhiên, nơi đây được biết đến như Gusuku quan trọng khi suy ngẫm về lịch sử Lưu Cầu hưng thịnh với tư cách kinh đô của Chūzan trước khi vương phủ đặt tại Shuri.
Khi đi bộ kết hợp với các di sản văn hóa xung quanh như Urasoe Yōdore - được truyền là lăng mộ của vua Eiso, bạn sẽ dễ hình dung kinh đô đã chuyển dời ra sao.
Nơi linh thiêng và di tích thành cần thay đổi cách tham quan
Tại di tích thành, mắt dễ hướng đến tường thành đá và tầm nhìn, còn tại utaki và lăng mộ, việc tôn trọng sự tĩnh lặng và bầu không khí cầu nguyện rất quan trọng.
Cùng là điểm lịch sử, nhưng nếu thay đổi âm lượng giọng nói, việc chụp ảnh và vị trí dừng chân theo tính chất của nơi đó, trải nghiệm chuyến đi sẽ trở nên ý nhị hơn.
Cách nhìn văn hóa Lưu Cầu nên biết khi tham quan Gusuku
Chìa khóa để tận hưởng Gusuku Okinawa là biết một chút về những từ như tường thành đá, utaki, aji và vương phủ.
Dù không có kiến thức chuyên môn, chỉ cần nắm được ý nghĩa của các từ, bạn sẽ dễ đọc bảng giải thích và trưng bày tại chỗ.
Đường cong tường thành đá là manh mối đọc địa hình
Tường thành Gusuku phần nhiều không chỉ bao quanh theo đường thẳng mà uốn cong theo hình dáng đồi hay nền đá.
Ngoài việc ngắm từ trên xuống, khi nhìn đường nét tường thành từ vị trí cách một chút, bạn sẽ dễ hiểu cấu trúc hòa làm một với địa hình.
Tiếp cận Utaki như một nơi cầu nguyện
Utaki là nơi linh thiêng liên quan đến tín ngưỡng Lưu Cầu.
Ngay cả khi ghé thăm trong chuyến du lịch, việc giữ đúng phạm vi được ra vào và lưu ý đến người đang cầu nguyện cũng như bảng hướng dẫn là điều cần thiết.
Hiểu về aji và vương phủ giúp câu chuyện kết nối lại
Aji là từ dùng để chỉ các lãnh chúa cai quản từng vùng của Lưu Cầu.
Sau khi xem các Gusuku ở khắp nơi rồi ghé thăm di tích thành Shuri, mối quan hệ giữa thế lực địa phương và vương phủ sẽ trở nên rõ ràng hơn.
Hãy sắp xếp ngắn gọn những thuật ngữ dễ gặp ở điểm đến.
| Thuật ngữ | Ý nghĩa | Nơi xem |
|---|---|---|
| Gusuku | Thành của Okinawa | Các di tích thành |
| Utaki | Nơi cầu nguyện | Sefa-utaki |
| Aji | Lãnh chúa địa phương | Trưng bày di tích thành |
| Vương phủ | Trung khu vương quốc | Di tích thành Shuri |
| Lăng mộ | Mộ hoàng gia | Tamaudun |
| Sứ thần sách phong | Sứ giả từ Trung Quốc | Shikinaen |
Giá vé và thời gian tham quan tham khảo cho hành trình di sản thế giới và Gusuku
Trong hành trình tham quan Gusuku Okinawa, các cơ sở có thu phí và miễn phí vào cửa xen kẽ nhau, nên biết trước giá vé và thời gian tham quan tham khảo sẽ dễ lập kế hoạch hơn.
Giá vé và giờ mở cửa khác nhau tùy cơ sở và thời điểm, nên hãy kiểm tra trước khi ghé thăm.
Giá vé vào cửa tham khảo của các cơ sở chính
Di tích thành Nakijin có giá 1.000 yên cho người lớn, 500 yên cho học sinh cấp 2 và cấp 3, miễn phí cho học sinh tiểu học trở xuống, giờ mở cửa thông thường từ 8:00 đến 18:00, mùa hè từ 8:00 đến 19:00.
Di tích thành Nakagusuku có giá 500 yên cho người lớn, Shikinaen 400 yên cho người lớn, Tamaudun 300 yên cho người lớn, và Sefa-utaki khoảng 300 đến 600 yên cho người lớn tùy thời điểm.
Việc tham quan mỗi di tích thành hay vườn cảnh thường mất khoảng 40 đến 60 phút, và vào ngày tham quan nhiều nơi, nên dành dư thời gian bao gồm cả thời gian di chuyển để yên tâm.
Kiểm tra việc hỗ trợ đa ngôn ngữ và các tiện ích
Tại các di sản thế giới chính, ngày càng nhiều nơi có bảng hướng dẫn và tờ rơi bằng tiếng Anh, tiếng Trung, tiếng Hàn và các thứ tiếng khác.
Tuy nhà vệ sinh và bãi đỗ xe được trang bị, nhưng vì di tích thành phải đi bộ lâu ngoài trời, chuẩn bị đồ uống và đồ che nắng sẽ thoải mái hơn.
Quy tắc ứng xử và chuẩn bị du khách đến Nhật cần lưu ý
Di sản thế giới và Gusuku ở Okinawa có nhiều nơi phải đi bộ ngoài trời, và bao gồm cả những nơi được bảo vệ như di sản văn hóa.
Ưu tiên bảng hướng dẫn và chỉ dẫn tại chỗ, hành động với lòng tôn kính đối với không gian tôn giáo và di sản văn hóa là điều quan trọng.
Ở nơi linh thiêng hãy ở yên tĩnh
Tại những nơi liên quan đến cầu nguyện như Sefa-utaki hay cổng đá Sonohyan-utaki, hãy lưu ý đến việc chụp ảnh và âm lượng trò chuyện.
Không đi vào nơi có biển cấm vào hay dây chắn, và đi bộ theo lộ trình đã định là điều cơ bản.
Không leo lên tường thành đá và bảo vệ đường đi dưới chân
Tường thành đá của Gusuku là di sản văn hóa, nên cần tránh leo lên hay ngồi lên để ngắm cảnh.
Đường dốc và mặt đá lát có thể trơn trượt sau mưa, nên chọn giày dễ đi bộ sẽ yên tâm hơn.
Kiểm tra phạm vi mở cửa trước khi ghé thăm
Phạm vi mở cửa, công tác bảo tồn tu sửa, việc cho phép chụp ảnh, ngày nghỉ và yêu cầu đặt chỗ khác nhau tùy thời điểm.
Trước chuyến đi, hãy kiểm tra hướng dẫn của cơ sở, chính quyền và hiệp hội du lịch, và tuân theo chỉ dẫn tại chỗ với những điểm chưa rõ.
Đừng nghĩ quá phức tạp về quy tắc ứng xử, chọn hành động không làm tổn hại đến di sản văn hóa và nơi cầu nguyện là điều cơ bản.
| Tình huống | Hành động tốt | Hành động nên tránh |
|---|---|---|
| Nơi linh thiêng | Đi bộ yên tĩnh | Nói chuyện lớn tiếng |
| Tường thành đá | Ngắm từ bên ngoài | Leo lên chụp ảnh |
| Lăng mộ | Tỏ lòng tôn kính | Ồn ào đi lại |
| Lộ trình | Theo bảng hướng dẫn | Vượt rào chắn |
| Chụp ảnh | Kiểm tra biển báo | Chiếm dụng không xin phép |
Tổng kết | tham quan di sản thế giới và Gusuku Okinawa theo dòng chảy văn hóa Lưu Cầu
Hành trình tham quan di sản thế giới và Gusuku Okinawa sẽ sâu sắc hơn nếu không chỉ xem riêng lẻ di tích thành, nơi linh thiêng, lăng vua và vườn cảnh, mà đi bộ kết nối chúng như sự hình thành của vương quốc Lưu Cầu.
Nếu là lần đầu, lấy di tích thành Shuri làm trung tâm để ghé thăm các hợp phần quanh Naha, và nếu lịch trình còn dư thời gian thì mở rộng đến các Gusuku miền Trung, phía Bắc và nơi linh thiêng phía Nam là dòng chảy dễ hình dung.
Nếu thêm cả Gusuku liên quan như di tích thành Urasoe, bạn cũng có thể tiếp cận lịch sử trước thời Shuri vốn khó thấy nếu chỉ xem di sản thế giới.
Khi ghé thăm, hãy kiểm tra phạm vi mở cửa và điều kiện sử dụng, vừa tôn trọng di sản văn hóa và nơi cầu nguyện, vừa thưởng thức tường thành đá, cảnh quan và sự tĩnh lặng riêng có của Okinawa.
