Dạo bước tại vườn thực vật Man'yō Shokubutsuen của đền Kasuga Taisha: bắt đầu bằng việc ngắm kỹ cỏ cây, hoa lá
Khi ghé Man'yō Shokubutsuen, vườn thực vật nằm trong khuôn viên đền Kasuga Taisha ở Nara, hãy chú ý cả dáng vẻ của những loài cây được nhắc đến trong tập thơ Man'yōshū lẫn những từ ngữ dùng để gọi chúng.
Dừng chân trước một loài cây khiến bạn tò mò và tìm ra điều thú vị của riêng mình sẽ giúp chuyến dạo vườn thêm ý nghĩa.
Vườn thực vật Man'yō lâu đời nhất Nhật Bản, quy tụ khoảng 300 loài cây gắn với Man'yōshū
Man'yō Shokubutsuen mở cửa năm Shōwa thứ 7 (1932) nhờ khoản tiền do Thiên hoàng Shōwa ban tặng và là vườn thực vật Man'yō lâu đời nhất Nhật Bản.
Nhà nghiên cứu Man'yōshū Sasaki Nobutsuna được cho là người đặt nền móng cho vườn; trong khuôn viên rộng khoảng 3 hecta hiện có khoảng 300 loài cây gắn với tập thơ này.
Vườn được chia thành các khu như Man'yō-en, Gokoku-no-Sato, Tsubaki-en và Fuji-no-Sono.
Tại Gokoku-no-Sato, khu trồng ngũ cốc, còn có lúa cổ và kê, giúp bạn hình dung đời sống thời Man'yō qua những hình ảnh khác với hoa.
Giữa hồ trung tâm có một sân khấu nổi để biểu diễn gagaku và bugaku, tức nhạc và múa cung đình Nhật Bản; trên đảo giữa hồ có cây được gọi là Garyū-no-Ichiigashi.
Hằng năm, vào ngày 3 tháng 11 (Ngày Văn hóa), sự kiện Man'yō Gagaku-kai thường được tổ chức trên sân khấu nổi này với các tiết mục gagaku và bugaku.
Trong vườn còn có Marumado (nhà kho bằng gỗ cũ của đền Kasuga Taisha), một Tài sản Văn hóa Quan trọng nổi bật với cửa sổ tròn; công trình được xây thời Kamakura làm kho chứa kinh điển rồi cải tạo vào thời Meiji.
Quan sát cả hình dáng lá và cành, bên cạnh hoa
Khi bị màu hoa thu hút, bạn hãy nhìn thêm đường viền của lá và cách thân cây vươn lên.
Chỉ cần so sánh mép lá nhẵn hay có những rãnh khía nhỏ, bạn cũng có thể nhận ra điểm khác biệt giữa các loài cây.
Ngắm tổng thể từ xa một chút rồi mới nhìn chi tiết sẽ giúp bạn liên hệ cách cành tỏa rộng với vị trí hoa mọc.
So sánh với những loài cây từng thấy ở quê nhà
Nếu gặp một loài cây quen mắt, hãy nhớ lại dáng vẻ của nó trong công viên hoặc khu vườn ở quê hương bạn.
Cùng người đi chung nói về điểm giống và khác nhau sẽ mở rộng câu chuyện, ngay cả khi bạn không biết tên cây.
Đừng vội cho rằng những cây trông giống nhau là cùng một loài; đối chiếu với bảng tên nếu có sẽ giúp khám phá trong chuyến đi trở nên cụ thể hơn.
Nếu bảng giới thiệu các loài cây tiêu biểu có ghi tên khoa học, bạn còn có thể dùng đó làm manh mối tra cứu tên gọi bằng tiếng mẹ đẻ.
Kinh nghiệm khám phá tên cây và thơ waka trong Man'yōshū tại Man'yō Shokubutsuen
Tìm hiểu tên gọi và những lời thơ dành cho cây cỏ sẽ giúp bạn mở rộng sự quan tâm từ hoa lá trước mắt sang văn hóa Nhật Bản.
“Thực vật Man'yō” là gì? Cây cỏ trong Man'yōshū và sự khác biệt về tên gọi
Thực vật Man'yō là cách gọi các loài cây xuất hiện trong tập thơ Nhật Bản Man'yōshū.
Man'yōshū được biết đến là tập thơ cổ nhất Nhật Bản, biên soạn vào thế kỷ 8; trong khoảng 4.500 bài waka, có khoảng 1.500 bài nhắc đến cây cỏ dưới nhiều hình thức.
Cây cỏ xuất hiện trong Man'yōshū dưới khoảng 180 tên gọi cổ; nếu tính cả các cách giải thích cho rằng đó là những loài khác nhau, có khoảng 300 loài được xếp vào nhóm thực vật Man'yō.
Một số tên cây thời xưa có nhiều cách lý giải về loài thực vật tương ứng ngày nay.
Chẳng hạn, hướng dẫn trong vườn giới thiệu tên cổ Asagao là Kikyō ngày nay, Omoigusa là Nanban-giseru và Ichishi là Higanbana.
Việc tên xưa và tên hiện nay khác nhau không có gì lạ; tìm hiểu sự khác biệt ấy cũng là một niềm vui khi ngắm cây.
Đọc bảng giải thích thơ waka từ tên loài cây
Nếu thấy phần giải thích tiếng Nhật khó hiểu, trước hết hãy dựa vào tên cây rồi liên hệ với lá và hoa ngay trước mắt.
Trong vườn, mỗi loài cây có bảng gốm ghi một bài thơ Man'yō tiêu biểu cùng bảng giải thích về cây.
Khi có phần giới thiệu waka, hãy tìm những từ liên quan đến mùa hoặc tâm trạng con người trong bản diễn nghĩa bằng ngôn ngữ hiện đại để dễ đọc tiếp.
Khi dùng chức năng dịch, từ cổ hay tên cây có thể bị dịch khác với ý định ban đầu, vì vậy lưu lại cách viết gốc sẽ giúp bạn tra cứu lại sau này.
Khi đọc phần giải thích về cây cỏ và văn hóa, bạn có thể dựa vào các từ sau.
| Từ ngữ | Ý nghĩa khái quát | Gợi ý khi đọc |
|---|---|---|
| Tên Man'yō | Tên gọi trong Man'yōshū | Khác biệt với tên hiện nay |
| Tên hiện đại | Tên gọi hiện nay của cây | Đối chiếu tên với cây thật |
| Diễn nghĩa | Bản dịch nội dung bài thơ bằng ngôn ngữ ngày nay | Khung cảnh và cảm xúc |
| Thuốc nhuộm | Nguyên liệu tạo màu cho vải và các vật liệu khác | Mối liên hệ với đời sống |
Tận dụng bảng giới thiệu 45 loài cây tiêu biểu và bản dịch tiếng Anh
Trong vườn có bảng giới thiệu chi tiết cho tổng cộng 45 loài cây tiêu biểu, mỗi tháng chọn vài loài; bảng bổ sung bản diễn nghĩa và phần giải thích bài thơ.
Bạn hãy kiểm tra xem bảng có ghi tên Man'yō bằng hiragana và số bài thơ nhắc đến loài cây ấy, tên hiện đại và họ thực vật, tên khoa học, thời kỳ ra hoa cùng các thông tin khác hay không.
Nếu có bản dịch tiếng Anh của những bài thơ Man'yō gắn với 45 loài cây, hãy thử đọc song song với nguyên tác.
Nếu số thứ tự trên trang web tương ứng với bảng giới thiệu, ghi lại số của bảng bạn quan tâm sẽ giúp tìm lại dễ dàng hơn.
Liên hệ cây cỏ với đời sống ngày xưa
Một số loài cây đã gắn bó với đời sống con người qua vai trò làm thức ăn, nguyên liệu nhuộm vải và nhiều công dụng khác.
Phần lớn thực vật Man'yō là những cây cỏ ít nổi bật, nhưng từng có công dụng thiết thực như làm thực phẩm, dược liệu, quần áo, thuốc nhuộm, vật liệu xây dựng và đồ thủ công.
Bảng giới thiệu các loài cây tiêu biểu còn có hình ký hiệu (pictogram) thể hiện công dụng vào thời Man'yō.
Chẳng hạn, hoa tử đằng (tên Man'yō là Fuji) từng được cài lên tóc trong yến tiệc để thưởng ngoạn, còn sợi của cây được cho là đã dùng để làm áo Fujikoromo.
Khi thấy phần giải thích công dụng, bên cạnh vẻ đẹp của hoa, bạn hãy chú ý cả cách con người từng sử dụng loài cây đó.
Hãy xem những mô tả về công dụng thực phẩm hay dược liệu như kiến thức văn hóa; đừng ăn cây đang được trưng bày hoặc hái về dùng thử.
Cảm nhận sự đổi thay theo mùa ở Man'yō Shokubutsuen, không chỉ chờ mùa hoa đẹp nhất
Khi dạo vườn, chú ý thêm nụ, lá và quả bên cạnh những bông hoa đang nở sẽ mở rộng phạm vi quan sát của bạn.
Phân biệt ảnh hoa với cảnh quan vào ngày bạn ghé thăm
Những bông hoa trong bài viết du lịch hay ảnh chụp chưa chắc xuất hiện đúng như vậy vào ngày bạn đến.
Thời điểm nở hoa thay đổi theo thời tiết, vì vậy nếu muốn ngắm một loài hoa cụ thể, hãy kiểm tra thông tin nở hoa chính thức trước chuyến đi.
Mục thông báo của đền Kasuga Taisha thường xuyên đăng thông tin mang tên “Tình hình nở hoa tại Man'yō Shokubutsuen”.
Khi tham khảo ảnh, chú ý cả thời điểm chụp thay vì chỉ xem ngày đăng sẽ giúp tránh nhầm lẫn với tình trạng hiện tại.
Ngoài tử đằng, mỗi loài cây được trồng và trưng bày với số lượng nhỏ, nên bạn sẽ thấy thú vị hơn nếu đến để so sánh từng cây thay vì hình dung một cánh đồng hoa trải rộng.
Chú ý cả những cây chưa ra hoa
Ngoài hoa, bạn còn có thể quan sát hình dáng nụ, cách lá xếp chồng và hướng đầu cành vươn lên.
Vừa đi vừa thay đổi điểm nhìn sẽ giúp bạn cảm nhận những nét riêng của cây cỏ bên cạnh màu sắc rực rỡ.
Hãy thử thay đổi cách quan sát và ghi chép tùy theo trạng thái của cây.
| Bộ phận quan sát | Điểm cần nhìn | Gợi ý ghi lại |
|---|---|---|
| Nụ | Hình dáng và vị trí mọc | Mối liên hệ với đầu cành |
| Hoa | Màu sắc và hướng nở | Chụp cả lá |
| Lá | Đường viền và cách xếp chồng | Ghi lại điểm khác biệt bằng lời |
| Quả hoặc hạt | Hình dáng và vị trí so với cành | Chụp cả vị trí mọc |
Ghi thêm tên cây và đặc điểm bạn nhận thấy sẽ giúp gợi nhớ trải nghiệm khi xem lại ảnh sau này.
Dạo vườn theo danh sách thực vật Man'yō tiêu biểu từng tháng
Bản đồ Man'yō Shokubutsuen giới thiệu các loài cây tiêu biểu theo tháng, kết hợp tên Man'yō với tên gọi hiện đại.
- Tháng 4: Yamabuki (Yamabuki), Tsutsuji (Mochi-tsutsuji), Fuji (Noda-fuji).
- Tháng 5: Tamakazura (Suikazura), Ayamegusa (Shōbu), Kakitsubata (Kakitsubata), Unohana (Utsugi).
- Tháng 6: Ajisai (Ajisai), Himeyuri (Himeyuri), Murasaki (Murasaki).
- Tháng 7: Hachisu (Hasu), Karaai (Keitō), Wasuregusa (Yabu-kanzō), Asagao (Kikyō), Yuri (Yamayuri).
- Tháng 8: Nadeshiko (Kawara-nadeshiko), Nagi (Konagi), Umo (Satoimo), Omoigusa (Nanban-giseru).
- Tháng 9: Ominaeshi (Ominaeshi), Awa (Awa), Fujibakama (Fujibakama), Ichishi (Higanbana), Hagi (Yamahagi).
- Tháng 10: Ine (Ine), Susuki (Susuki), Nubatama (Hiōgi).
- Tháng 11: Tachibana (Tachibana), Mayumi (Mayumi), Kaerude (Iroha-kaede), Hikage (Hikage-no-kazura), Sakaki (Sakaki), Sanakazura (Sanekazura).
- Tháng 12: Ashi (Ashi), Aoi (Fuyu-aoi).
- Tháng 1: Matsu (Matsu), Hi (Hinoki), Sasa (Kuma-zasa).
- Tháng 2: Ume (Ume), Seri (Seri), Tsubaki (Yabu-tsubaki).
- Tháng 3: Sakura (Yamazakura), Ashibi (Asebi), Katakago (Katakuri), Momo (Momo).
Tháng được gợi ý đôi khi dựa trên thời điểm bài thơ được sáng tác thay vì mùa hoa nở, nên nếu muốn ngắm hoa, bạn hãy đối chiếu thêm thông tin nở hoa.
Mùa hoa ở Fuji-no-Sono từ giữa tháng 4 đến đầu tháng 5 và cách tránh đông người
Biểu tượng của đền Kasuga Taisha là chùm tử đằng rủ xuống; khu Fuji-no-Sono trong Man'yō Shokubutsuen trồng khoảng 200 cây tử đằng thuộc 20 giống.
Cây được tạo dáng theo kiểu Tachiki-zukuri, tức dạng cây đứng thay vì giàn, nên bạn có thể ngắm hoa ở ngang tầm mắt mà không phải ngước nhìn.
Hoa thường nở từ khoảng giữa tháng 4 đến đầu tháng 5; các giống nở sớm đến nở muộn như Jakō-fuji, Shōwa-beni-fuji và Yae-kokuryū-fuji lần lượt khoe sắc.
Hoa thường nở rộ vào kỳ nghỉ dài, vì vậy nếu muốn ngắm hoa bớt đông người, bạn nên ghé vào ngày thường.
Tháng 4 và tháng 5 vườn không có ngày nghỉ; cổng phía đông gần trạm xe buýt Kasuga Taisha Honden cũng chỉ mở trong giai đoạn này.
Quy tắc chụp ảnh cần biết trước khi chụp tại Man'yō Shokubutsuen
Hãy chụp ảnh theo hướng dẫn tại chỗ, ưu tiên bảo vệ cây và quan tâm đến những người xung quanh.
Kiểm tra khu vực được chụp ảnh và quy định về thiết bị
Hãy kiểm tra việc có được chụp ảnh hay không và thiết bị nào được dùng qua thông tin chính thức trước chuyến đi cùng biển hướng dẫn tại chỗ.
Man'yō Shokubutsuen thuộc khuôn viên đền Kasuga Taisha nên việc chụp ảnh tuân theo quy định của đền.
Theo quy định này, về nguyên tắc, việc chụp ảnh gây cản trở nghi lễ, sự kiện hoặc làm phiền người đến viếng bị cấm; quy định cũng bao gồm việc dùng chân máy ba chân, chân máy một chân, gậy tự sướng, thang gấp và thiết bị chiếu sáng trong những trường hợp đó.
Với chân máy hay gậy tự sướng, nên kiểm tra riêng việc được mang vào và việc được sử dụng ngay tại vị trí đó.
Về nguyên tắc, bay hoặc quay chụp bằng drone (thiết bị bay không người lái) trong khuôn viên cũng bị cấm.
Nếu chụp để phục vụ công việc, quảng cáo hoặc mục đích tương tự, đừng tự coi đó như ảnh du lịch thông thường mà hãy trao đổi trước với cơ sở.
Về nguyên tắc, chụp quảng cáo sản phẩm, chụp vì mục đích thương mại hoặc chụp có người mẫu khi chưa được cho phép trước đều bị cấm; ngoại trừ chụp trong phạm vi lưu giữ và xem riêng hoặc đăng lên mạng xã hội, nếu định đăng trên các phương tiện truyền thông khác, bạn cũng phải trao đổi trước.
Chọn bố cục mà không di chuyển cây
Không kéo hoa về phía mình hay giữ cành để tránh lọt vào ảnh; hãy điều chỉnh vị trí đứng và hướng máy ảnh.
Ở những nơi không thể tới gần, hãy dùng zoom; nguyên tắc cơ bản là chụp từ khu vực được phép đi lại.
Lưu lại cả ảnh toàn cây lẫn ảnh chi tiết sẽ thể hiện không chỉ hình dáng hoa mà cả cách loài cây đó phát triển.
Chú ý nhường đường và tránh chụp dính khách khác
Trước khi chọn bố cục, hãy nhìn xung quanh và nhường đường khi có người đi qua.
Đừng lùi lại khi vẫn mải nhìn màn hình; hãy kiểm tra chỗ đặt chân và phía sau rồi mới di chuyển.
Nếu có người xung quanh lọt vào ảnh, hãy điều chỉnh bố cục khi chụp và tôn trọng mong muốn của họ khi đăng ảnh có thể nhận rõ khuôn mặt.
Ngay cả khi chụp để lưu giữ và xem riêng hoặc đăng lên mạng xã hội, đền Kasuga Taisha vẫn yêu cầu tôn trọng quyền đối với hình ảnh của người đến viếng và nhân viên đền.
Trang phục và đồ cần mang khi dạo Man'yō Shokubutsuen
Chọn đồ dễ đi lại và chuẩn bị cho thời tiết sẽ giúp bạn tập trung ngắm cỏ cây, hoa lá.
Chọn trang phục phù hợp với mặt đường và thời tiết
Hãy chọn đôi giày quen chân, dễ đi; nếu dự báo có mưa, hãy chuẩn bị để ứng phó khi giày và chân bị ướt.
Vào ngày nắng, hãy chuẩn bị mũ hoặc vật dụng tương tự; quần áo dễ mặc thêm và cởi bớt sẽ tiện khi nhiệt độ thay đổi.
Nếu dùng ô, hãy chú ý cả nơi dừng chân để đầu ô không chạm vào cây hay người xung quanh.
Sắp xếp hành lý gọn, thuận tiện khi quan sát
Hành lý lớn dễ chạm vào xung quanh khi bạn xoay người, vì vậy nên thu gọn để đi lại nhẹ nhàng.
Để điện thoại và sổ ghi chép ở vị trí dễ lấy; khi đọc màn hình, hãy dừng ở nơi không cản trở người qua lại.
Trao đổi trước với người đi cùng xem muốn chụp ảnh hay đọc bảng giới thiệu sẽ giúp cả nhóm thống nhất nhịp độ đi bộ.
Gợi ý vị trí nhà vệ sinh và chỗ nghỉ chân trong vườn
Nếu cần tìm nhà vệ sinh và máy bán đồ uống tự động gần cổng chính, hãy kiểm tra hướng dẫn tại chỗ.
Trước Kasuga Taisha Kokuhō-den, khu trưng bày quốc bảo của đền, có nhà vệ sinh dành cho người khuyết tật.
Do không được ăn uống trong vườn, nếu muốn nghỉ chân, bạn có thể ghé Kasuga Ninai-jaya cạnh cổng chính (10:30–16:30, nhận gọi món cuối lúc 16:00).
Giờ mở cửa, giá vé Man'yō Shokubutsuen và quy tắc cần kiểm tra khi vào vườn
Kiểm tra thông tin mở cửa và điều kiện vào vườn trước khi đi, rồi xem lưu ý trong ngày ở lối vào sẽ giúp bạn bớt lúng túng tại chỗ.
Kiểm tra giờ mở cửa, ngày nghỉ và cách đi qua thông tin chính thức
Hãy xác nhận đúng tên cơ sở và kiểm tra xem điểm đến trên bản đồ có trùng với lối vào trong hướng dẫn chính thức không.
Sau khi chọn ngày ghé thăm, xem xét cùng lúc các mục sau sẽ giúp bạn dễ lên lịch trình.
- Ngày mở cửa, giờ mở cửa và giờ kết thúc nhận khách vào vườn.
- Giá vé, phương thức thanh toán và có cần đặt trước hay không.
- Lối vào sẽ sử dụng, phương tiện di chuyển và cách quay về.
Giờ mở cửa thông thường là 9:00–16:30, nhận khách vào vườn đến 16:00.
Vườn nghỉ thứ Ba từ tháng 6 đến tháng 3 (vẫn mở vào ngày lễ và những dịp tương tự), còn tháng 4 và tháng 5 mở hằng ngày.
Vé tham quan là 700 yên cho người lớn (từ học sinh THPT trở lên), 300 yên cho trẻ em (học sinh tiểu học và THCS); với đoàn từ 20 người, vé người lớn là 600 yên/người.
Hãy kiểm tra giá vé và các thay đổi giờ mở cửa tạm thời trên trang web chính thức trước khi khởi hành.
Nếu đi cùng xe đẩy em bé hoặc xe lăn, hãy hỏi cơ sở về những điểm cần biết như tuyến có thể đi và các bậc chênh cao.
Cách đi từ ga JR Nara, ga Kintetsu Nara và các lối vào
Để tới cổng chính, từ ga JR Nara hoặc ga Kintetsu Nara, đi xe buýt Nara Kōtsū tuyến vòng quanh nội thành chiều ngoài khoảng 9–13 phút, xuống tại trạm Kasuga Taisha Omotesandō rồi đi bộ về phía đông dọc đường Omotesandō khoảng 3 phút.
Nếu đi xe buýt đến Kasuga Taisha Honden, xuống tại trạm Kasuga Taisha Honden sau khoảng 11–15 phút, rồi đi về phía tây dọc đường Omotesandō khoảng 3 phút để tới cổng chính.
Cổng phía đông nằm ngay gần trạm xe buýt Kasuga Taisha Honden nhưng chỉ mở vào tháng 4 và tháng 5.
Từ ga Kintetsu Nara tới đền Kasuga Taisha mất khoảng 25 phút đi bộ; thời gian xe buýt thay đổi theo mùa và tình trạng đường sá.
Bảo vệ cây và tuân thủ quy định về đồ mang vào
Hãy quan sát tại chỗ, không hái hoa hay lá, cũng không mang quả hoặc lá rụng về.
Man'yō Shokubutsuen cấm mang động thực vật vào và ra khỏi vườn; vì vậy không được bắt côn trùng, nhặt hạt sồi hay lá rụng.
Không bước vào phía trong hàng rào hoặc ranh giới; đi theo khu vực được hướng dẫn là cách góp phần bảo vệ cây.
Với đồ ăn, thức uống, thú cưng và những thứ tương tự, hãy kiểm tra hướng dẫn của từng cơ sở thay vì cho rằng giống công viên thông thường.
Trong vườn cấm hút thuốc, ăn uống, uống rượu và dùng bóng hoặc đồ chơi vận động tương tự.
Không được mang thú cưng vào vườn, nhưng được đi cùng chó dẫn đường cho người khiếm thị, chó hỗ trợ người khiếm thính và chó hỗ trợ vận động.
Hỏi bằng câu ngắn khi chưa rõ
Nếu chưa quen tiếng Nhật, bạn sẽ dễ xác nhận hơn khi hỏi ngắn gọn, chẳng hạn “Tôi có được chụp ảnh không?” hoặc “Lối ra ở đâu?”.
Khi đưa bản đồ hay màn hình dịch cho người khác xem, hãy giới hạn điều muốn hỏi và xác nhận câu trả lời trước khi hành động.
Tổng kết: khám phá cỏ cây và ngôn từ trong Man'yōshū tại Man'yō Shokubutsuen của đền Kasuga Taisha
Khi tới Man'yō Shokubutsuen, chú ý hình dáng hoa, đặc điểm của lá và cành cùng tên cây sẽ giúp bạn tìm ra cách thưởng ngoạn riêng.
Dựa vào thơ Man'yō trên bảng giới thiệu và mối liên hệ với đời sống, hãy để trí tưởng tượng mở rộng từ loài cây trước mắt.
Hãy kiểm tra thông tin mở cửa chính thức và quy tắc tại chỗ, rồi tận hưởng chuyến dạo vườn và không chạm vào cây, đồng thời nhường đường cho những người xung quanh.
Đánh giá (0)