Oseibo là gì? Văn hóa tặng quà cuối năm độc đáo của Nhật Bản
Oseibo là món quà mang đậm bản sắc Nhật Bản, được trao tặng vào dịp cuối năm để bày tỏ lòng biết ơn đối với những người đã quan tâm, giúp đỡ trong suốt một năm qua.
Đây là phong tục cuối năm đặc trưng của Nhật Bản, được duy trì như một cách thể hiện tình cảm với gia đình, họ hàng, thầy cô dạy các môn nghệ thuật và những người liên quan trong công việc, kèm theo lời cảm ơn rằng năm nay cũng đã được giúp đỡ rất nhiều.
Nguồn gốc ban đầu được cho là phong tục con gái đã đi lấy chồng hoặc các nhánh phụ trong gia đình mang thực phẩm dâng cúng thần năm mới (Toshigami) và tổ tiên đến nhà chính (honke). Ngày nay, oseibo đã trở thành một văn hóa tặng quà cảm ơn được duy trì rộng rãi.
Sự khác biệt giữa Oseibo và Ochūgen
Nếu Ochūgen (quà tặng giữa năm) là món quà cảm ơn cho nửa đầu năm (chủ yếu vào khoảng tháng 7), thì oseibo được xem là món quà thể hiện lòng biết ơn cho cả một năm.
Vì vậy, oseibo được coi là món quà có vị trí trang trọng hơn Ochūgen một chút, và giá trị của món quà cũng thường cao hơn Ochūgen.
Đối với du khách đến Nhật Bản, sẽ dễ hiểu hơn nếu xem đây không đơn thuần là một món quà, mà là một nét văn hóa Nhật Bản coi trọng lời chào theo mùa và mối quan hệ giữa con người với nhau.
![](https://cdn.jeepe.jp/uploads/public_image/image/3778/normal_26393840-991e-4e7f-951d-f559b26b2376.jpg")
Khi nào tặng oseibo? Thời điểm chuẩn và sự khác biệt theo vùng miền
Thời điểm tặng oseibo theo phong tục truyền thống là từ ngày 13 đến 20 tháng 12, tương ứng với ngày bắt đầu chuẩn bị cho năm mới (shōgatsu kotohajime). Ngày nay, nhiều hướng dẫn cho rằng thời gian phù hợp là từ đầu tháng 12 đến khoảng ngày 25 tháng 12.
Ngày 13 tháng 12 theo lịch thời Edo trùng với ngày tốt lành gọi là kishukunichi, nên được xem là ngày bắt đầu chuẩn bị đón năm mới.
Mặt khác, gần đây có nhiều người, đặc biệt ở vùng Kantō, bắt đầu chuẩn bị từ cuối tháng 11. Vì có sự khác biệt theo từng vùng, nên việc gửi quà có cân nhắc đến khu vực sinh sống của người nhận và thời điểm họ dễ nhận hàng là cách làm thiết thực.
Thời điểm tặng quà theo từng vùng
Ở vùng Kantō, thời gian tặng thường từ đầu tháng 12 đến khoảng ngày 20 tháng 12, còn vùng Kansai là từ giữa tháng 12 đến khoảng ngày 25 tháng 12. Mỗi vùng và mỗi hướng dẫn có thể đưa ra mốc khác nhau.
Nếu tặng thực phẩm tươi sống hoặc nguyên liệu dùng cho dịp Tết Nhật Bản, nên sắp xếp để quà đến tay người nhận vào khoảng cuối tháng 12 để họ tiện sử dụng.
Cách ghi nhãn nếu không kịp trong năm
Nếu quà gửi sang đầu năm mới, theo hướng dẫn phổ biến, trong khoảng matsunouchi (ở Kantō đến ngày 7 tháng 1, ở Kansai thường đến ngày 15 tháng 1), nhãn quà ghi là Onenga (lời chúc mừng năm mới). Sau đó cho đến trước ngày lập xuân (khoảng ngày 3 tháng 2), nhãn được đổi thành Kanchū Oukagai (lời hỏi thăm giữa mùa lạnh) hoặc Kanchū Omimai (lời thăm hỏi mùa lạnh).
Vào dịp cuối năm và đầu năm, đối phương cũng bận rộn, nên càng trễ, việc đổi nhãn cho phù hợp với thời điểm càng thể hiện sự chu đáo.
Tặng oseibo cho ai? Cách chọn người nhận và mức giá tham khảo
Người nhận oseibo thường là cha mẹ, họ hàng, thầy cô dạy nghệ thuật, cấp trên, đối tác kinh doanh, nói chung là những người liên tục giúp đỡ mình.
Tuy nhiên, mối quan hệ quan trọng hơn hình thức, nên không cần cố gắng mở rộng phạm vi tặng quà.
Một khi đã bắt đầu tặng, người nhận thường xem đây là phong tục hằng năm, vì vậy nên cân nhắc trong phạm vi có thể duy trì lâu dài để yên tâm.
Mức giá tham khảo cho oseibo
Mức giá phổ biến cho oseibo là khoảng 3.000 yên đến 5.000 yên. Với những người đặc biệt được giúp đỡ hoặc cấp trên, mức tham khảo khoảng 5.000 yên, còn với đối tác kinh doanh hay người quen, mức tham khảo là khoảng 3.000 yên.
Để không khiến người nhận cảm thấy ngại, giới hạn trên thường không vượt quá khoảng 10.000 yên là an toàn.
Điều cần lưu ý khi chọn quà
Ngày xưa, quà thường là thực phẩm để được lâu, liên quan đến dịp Tết, nhưng hiện nay xu hướng chung là chọn theo sở thích, số lượng thành viên gia đình và sự tiện lợi cho người nhận.
Các món phổ biến gồm thịt nguội (ham), bánh ngọt phương Tây, cà phê, gia vị, hải sản gửi trực tiếp từ nơi sản xuất. Cân nhắc số lượng thành viên trong gia đình và khả năng bảo quản sẽ giúp tránh sai sót.
Không chỉ thực phẩm, việc chọn món quà mà người nhận có thể tiếp nhận một cách thoải mái mới là phù hợp với phép lịch sự trong văn hóa oseibo.
Nhãn noshi và cách giao quà oseibo - quy tắc cơ bản
Giấy noshi thường dùng dây mizuhiki kiểu nơ bướm (hanamusubi) màu đỏ trắng, với chữ ghi mặt trước là Oseibo bằng tiếng Nhật.
Nơ bướm là kiểu mizuhiki dùng cho các dịp chúc mừng có thể lặp lại nhiều lần, phù hợp với oseibo được tặng hằng năm.
Phía dưới dây mizuhiki ghi tên người tặng để người nhận biết quà từ ai.
Mang đến trực tiếp hay gửi qua dịch vụ chuyển phát
Theo nghi thức truyền thống, gói bằng furoshiki và mang đến tận nơi là cách trang trọng nhất, nhưng hiện nay phổ biến hơn là gửi qua trung tâm bách hóa hoặc cửa hàng trực tuyến.
Nếu mang đến trực tiếp, nên xác nhận trước lịch của người nhận. Thời gian thăm hỏi tham khảo là từ 10 đến 11 giờ sáng, hoặc khoảng 14 đến 16 giờ chiều.
Khi gửi qua dịch vụ chuyển phát, nên kèm vài lời nhắn
Nếu gửi qua trung tâm thương mại, không nên chỉ gửi mỗi món quà, mà nên gửi kèm một bức thư ngắn hoặc thư báo gửi quà (okurijō) qua đường riêng để thể hiện sự chu đáo.
Thay vì lời chào theo mùa rườm rà, nên tập trung thể hiện lòng biết ơn kèm câu khiêm tốn như kokorobakari desu (chỉ là chút lòng thành) để mang đậm nét văn hóa tặng quà của Nhật Bản.
Quy tắc oseibo khi đang để tang hoặc trong môi trường công việc và điểm cần lưu ý
Oseibo không phải là việc mừng vui mà là món quà bày tỏ lòng biết ơn, nên theo hướng dẫn, ngay cả khi đang trong thời gian để tang vẫn có thể tặng.
Tuy nhiên, trước ngày mãn tang (sau 49 ngày), nên dời thời điểm tặng, tránh dùng dây mizuhiki đỏ trắng, thay bằng giấy trắng trơn không có mizuhiki hoặc kakegami trắng trơn để phù hợp với tâm trạng của đối phương.
Vật trang trí noshi (noshi-awabi) cũng mang ý nghĩa cát tường, nên trong thời gian để tang thì nên bỏ qua.
Với đối tác công việc, cần kiểm tra quy định nhận quà
Đối với đối tác trong công việc, có trường hợp công ty hay tổ chức có quy định hạn chế việc tặng và nhận quà.
Ví dụ, công chức nhà nước (kokka kōmuin) theo quy định đạo đức công chức quốc gia bị cấm về nguyên tắc nhận tiền hoặc hiện vật từ các bên có quan hệ lợi ích, và ngay cả dưới danh nghĩa Ochūgen hay Oseibo cũng không được phép nhận.
Một số công ty có vốn nước ngoài (gaishikei kigyō) và công ty niêm yết cũng hạn chế việc nhận quà từ bên ngoài vì lý do tuân thủ pháp lý. Nếu không rõ về vị trí của đối phương, kiểm tra quy định trước sẽ an toàn hơn.
Điểm cần lưu ý khi người nước ngoài tặng oseibo
Khi người nước ngoài đang du lịch hoặc cư trú tại Nhật Bản muốn tặng oseibo, nên sử dụng các trung tâm thương mại hoặc cửa hàng chuyên dụng có thể dán giấy noshi ghi chữ Oseibo bằng tiếng Nhật để yên tâm.
Các trung tâm thương mại thường tổ chức chuyên mục quà tặng Oseibo trên trang web, và một số cửa hàng có trang hỗ trợ tiếng Anh hoặc dịch vụ gửi quà ra nước ngoài.
Nếu phân vân về cách trao quà hay thời điểm đến thăm, có thể hỏi tại quầy quà tặng của cửa hàng, họ sẽ tư vấn cách sắp xếp phù hợp với vùng miền của người nhận.
Tóm tắt | Hiểu quy tắc oseibo cơ bản để tặng quà một cách thoải mái
Oseibo không phải là cuộc đua so sánh giá trị quà tặng đắt tiền, mà là phong tục đậm chất Nhật Bản để truyền đạt lòng biết ơn cho cả một năm vào dịp cuối năm.
Nếu nắm được ý nghĩa, thời điểm, giấy noshi, mức giá, cách ghi nhãn khi trễ và sự quan tâm đến đối phương, thì dù là lần đầu vẫn có thể hiểu được oseibo như một quy tắc lịch sự mùa đông của Nhật Bản.
Khi phân vân có nên tặng hay không, hãy lấy tiêu chí là người nhận có dễ dàng nhận quà hay không, như vậy cách tặng sẽ dễ truyền tải được tình cảm.
"
