Nguồn gốc của Tết Nhật Bản Oshōgatsu
Oshōgatsu (Tết Nhật Bản) là nghi lễ quan trọng chào đón năm mới tại Nhật Bản.
Ngày nay được biết đến như dịp gia đình quây quần, nhưng ban đầu đây là nghi lễ đón thần Năm Mới Toshigami-sama và cầu nguyện cho sự bình an, mùa màng bội thu trong năm.
Nghi lễ đón thần Toshigami-sama đầu năm mới
Từ xa xưa, người Nhật đã coi thời khắc chuyển giao giữa năm cũ và năm mới là khoảng thời gian đặc biệt cần trân trọng.
Quan niệm này kết hợp với tín ngưỡng và thói quen sinh hoạt, dần hình thành nên văn hóa Oshōgatsu.
Thời gian Oshōgatsu thường chỉ khoảng từ ngày mùng 1 (Gantan) đến mùng 3 tháng 1 (Sanganichi), nhưng cũng có cách hiểu bao gồm cả Matsu no Uchi (đến ngày 7 hoặc 15 tháng 1 tùy vùng).
Ý nghĩa ẩn sau đồ trang trí và ẩm thực ngày Tết
Kadomatsu (cây thông trang trí cổng) và Shimekazari (dây thừng trang trí) được biết đến là dấu hiệu chào đón thần Toshigami-sama.
Kadomatsu là vật trang trí kết hợp cành thông và tre, được xem là mốc để thần Toshigami-sama tìm đến nhà.
Shimekazari mang ý nghĩa cho thấy đó là nơi đã được thanh tẩy.
Các món Osechi và bánh mochi cũng chứa đựng ý nghĩa chúc mừng năm mới và cầu chúc một năm tốt lành.
Những hoạt động thường thấy trong dịp Tết Nhật Bản
Oshōgatsu không chỉ có các sự kiện phục vụ du lịch mà còn có nhiều nghi lễ ăn sâu vào đời sống hằng ngày.
Đây cũng là thời điểm du khách muốn cảm nhận không khí năm mới đặc trưng Nhật Bản có thể trải nghiệm văn hóa một cách gần gũi.
Hatsumōde — Lễ viếng đền chùa đầu năm
Hatsumōde là phong tục đi viếng đền thần hoặc chùa vào đầu năm mới.
Đây là sự kiện tiêu biểu nhất của Oshōgatsu, nhiều người đến cầu nguyện cho sức khỏe và bình an trong năm mới.
Từ mùng 1 đến mùng 3 là thời điểm đông đúc nhất, nhưng nói chung đi viếng trong thời gian Matsu no Uchi đều được coi là Hatsumōde.
Các đền chùa nổi tiếng có thể rất đông người, nên hãy dự trù thời gian rộng rãi khi đi.
Joya no Kane — Chuông giao thừa
Joya no Kane là tiếng chuông được đánh tại các chùa vào đêm giao thừa (ngày 31 tháng 12).
Theo truyền thống, chuông được đánh 108 lần — tương ứng với số phiền não của con người, là phong tục độc đáo của Nhật Bản để đón khoảnh khắc chuyển giao năm mới trong tâm thế trang nghiêm.
Một số chùa cho phép du khách tự đánh chuông, tạo nên trải nghiệm ấn tượng cho những ai du lịch Nhật Bản vào dịp cuối năm đầu năm.
Kakizome — Viết thư pháp đầu năm
Kakizome là phong tục viết chữ bằng bút lông lần đầu tiên trong năm mới.
Thường viết hoài bão hoặc từ ngữ yêu thích, là một trong những nghi thức đầu năm đặc trưng của Nhật Bản.
Được thực hiện vào đầu năm mới, Kakizome được yêu thích như nghi lễ "Kotohajime" — khởi đầu công việc đầu tiên trong năm mới.
Trò chơi truyền thống ngày Tết
Hanetsuki (đánh cầu lông), Tako-age (thả diều), Karuta (bài Karuta), Fukuwarai (trò ghép mặt cười) là những trò chơi biểu tượng của ngày Tết.
Ngày nay cách đón Tết mỗi gia đình mỗi khác, nhưng những trò chơi này vẫn gợi lên cảm giác mùa đặc trưng.
Quy tắc ứng xử cơ bản khi đi Hatsumōde
Khi đi Hatsumōde, thay vì cố nhớ hoàn hảo mọi nghi thức, điều quan trọng là hành động bình tĩnh theo dòng người xung quanh.
Dù là lần đầu, nếu nắm được những điều cơ bản, bạn sẽ yên tâm tham bái.
Những điều cần lưu ý khi tham bái
- Không cản trở dòng người trên đường tham đạo
- Không nói chuyện to liên tục
- Tuân theo bảng hướng dẫn và chỉ dẫn của nhân viên
Nghi thức tham bái khác nhau giữa đền thần và chùa
Tại đền thần, nghi thức phổ biến là "Nihai Nihakushu Ichihai" (cúi đầu hai lần, vỗ tay hai lần, cúi đầu một lần).
Tại chùa, không vỗ tay mà chắp tay yên lặng (gasshō) là nguyên tắc cơ bản.
Tuy nhiên, nếu không tự tin về nghi thức cũng đừng lo lắng.
Chỉ cần quan sát người xung quanh, bình tĩnh chắp tay là đã đủ.
Lưu ý khi chụp ảnh
Quy định chụp ảnh khác nhau tùy nơi.
Gần người đang cầu nguyện hoặc nơi đông đúc, hãy ưu tiên ý tứ với người xung quanh.
Tình hình hoạt động của cửa hàng dịp Tết Nhật Bản thay đổi như thế nào?
Điều du khách cần lưu ý khi du lịch dịp Tết là tình hình hoạt động của các cửa hàng và cơ sở.
Vào thời điểm này, nếu di chuyển với cảm giác như ngày thường, kế hoạch có thể bị xáo trộn.
Nhiều nơi nghỉ hoặc rút ngắn giờ mở cửa
Dịp Tết, nhiều cửa hàng nhỏ, nhà hàng và cơ sở du lịch có thể đóng cửa hoặc rút ngắn giờ mở cửa.
Bách hóa và trung tâm thương mại cũng có thể hoạt động theo lịch khác ngày thường.
Đặc biệt quanh ngày mùng 1, việc đóng cửa hoặc thay đổi giờ hoạt động dễ thấy hơn, và tùy loại hình cửa hàng mà lựa chọn có thể bị hạn chế.
Các đợt bán hàng đầu năm Hatsuuri
Ngược lại, các trung tâm thương mại thường tổ chức đợt bán hàng đầu năm Hatsuuri thu hút sự chú ý.
Fukubukuro (túi may mắn) — những bộ sản phẩm giá ưu đãi — thường được bày bán, có nơi xếp hàng dài.
Nếu muốn mua sắm, hãy kiểm tra ngày bắt đầu và giờ mở cửa từng cơ sở để yên tâm hơn.
Những điều du khách cần lưu ý
- Kiểm tra thông tin chính thức của cửa hàng và cơ sở trước khi đi
- Không chỉ dự tính một lựa chọn duy nhất cho bữa ăn
- Tìm trước các cửa hàng có thể ghé trước và sau khi di chuyển
Dịp Tết, nhịp sống của thành phố hơi khác ngày thường.
Hãy tận hưởng sự thay đổi đó như một phần không khí mùa, và lên kế hoạch linh hoạt để di chuyển dễ dàng hơn.
Cách đón Tết phổ biến tại Nhật Bản
Cách đón Tết mỗi gia đình mỗi khác, nhưng có những nét chung dễ nhận thấy.
Nắm được những thói quen phổ biến sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn không khí phố phường và hành vi của người dân.
Gia đình yên tĩnh đón năm mới
Dịp Tết, nhiều gia đình quây quần ăn uống hoặc nghỉ ngơi tại nhà.
Nhiều người coi trọng việc đón năm mới trong sự bình yên.
Thưởng thức Osechi và Zōni
Trên bàn ăn ngày Tết, Osechi và Zōni (canh bánh mochi) thường xuyên xuất hiện.
Osechi là các món ăn được xếp trong hộp nhiều tầng Jūbako, mỗi món mang một ý nghĩa may mắn: đậu đen Kuromame (sống khỏe mạnh), trứng cá trích Kazunoko (con cháu đông đúc), cá mòi khô Tazukuri (mùa màng bội thu).
Zōni là canh có bánh mochi, hương vị và nguyên liệu khác nhau rõ rệt theo vùng miền.
Vùng Kanto thường dùng bánh mochi vuông với nước dùng trong, vùng Kansai dùng bánh mochi tròn với nước tương miso trắng, ngoài ra còn có nhiều biến thể khác — là món ăn giúp cảm nhận sự đa dạng ẩm thực trong chính nước Nhật.
Phong tục tặng Otoshidama (lì xì)
Otoshidama là phong tục phổ biến tặng tiền mừng tuổi cho trẻ em dịp Tết.
Thường được bỏ vào bao nhỏ (Pochi-bukuro) và trao tay, là cảnh tượng năm mới quen thuộc khi gia đình và họ hàng tụ họp.
Lời chúc năm mới
"Akemashite omedetō gozaimasu" (Chúc mừng năm mới) là lời chào đặc trưng của dịp Tết.
Khi nghe thấy tại cửa hàng, khách sạn hay sự kiện địa phương, bạn sẽ cảm nhận rõ hơn không khí năm mới Nhật Bản.
Du khách sử dụng lời chào này có thể được chào đón nồng nhiệt, nên hãy ghi nhớ nhé.
Tổng kết: Tìm hiểu nguồn gốc và cách đón Tết Nhật Bản để tận hưởng trọn vẹn
Oshōgatsu là nghi lễ theo mùa quan trọng của Nhật Bản — đón thần Toshigami-sama và cầu nguyện cho sự bình an, hạnh phúc trong năm mới.
Khi hiểu nguồn gốc, bạn sẽ dễ nhận ra ý nghĩa đằng sau các phong tục như Hatsumōde, Osechi, đồ trang trí, Kakizome và Otoshidama.
Ngoài ra, dịp Tết các cửa hàng có thể hoạt động khác ngày thường, và cả thành phố mang một bầu không khí đặc biệt.
Nắm được cách đón Tết phổ biến sẽ giúp bạn tận hưởng văn hóa năm mới Nhật Bản một cách tự nhiên hơn trong chuyến du lịch.
