Bōnenkai là gì? Những điều cơ bản về buổi tiệc cuối năm của Nhật Bản
Bōnenkai, theo nghĩa đen là "buổi tiệc để quên đi năm cũ", là một buổi tiệc ăn uống và giao lưu đặc trưng vào cuối năm ở Nhật Bản.
Các buổi tiệc này thường tập trung vào tháng 12 hằng năm, là dịp để tạm gác lại những bận rộn và vất vả trong suốt một năm, cùng nhau ăn uống, trò chuyện và làm mới tâm trạng.
Lịch sử của bōnenkai có từ rất lâu đời; có thể tìm thấy ghi chép về "toshiwasure" (tiễn năm cũ) từ thời Muromachi, và từ "bōnenkai" cũng được ghi nhận sử dụng từ thời cận thế đến thời Minh Trị.
Thành phần tham gia rất đa dạng.
Không chỉ đồng nghiệp trong công ty, bōnenkai còn được tổ chức giữa bạn bè ở trường học, nhóm sở thích hoặc bạn bè thân thiết.
Bầu không khí cũng không theo một khuôn mẫu cố định.
Có buổi tiệc náo nhiệt, cũng có buổi tiệc thưởng thức ẩm thực một cách nhẹ nhàng; không khí thay đổi khá nhiều tùy theo nhóm người và địa điểm tổ chức.
Bōnenkai thường diễn ra khi nào? Chi phí trung bình cần biết
Bōnenkai thường được tổ chức từ cuối tháng 11 đến tháng 12, và tập trung nhiều vào khoảng giữa đến cuối tháng 12.
Các buổi tiệc liên quan đến công việc thường diễn ra vào buổi tối các ngày trong tuần, còn tiệc bạn bè thường vào cuối tuần; nhiều buổi kéo dài khoảng 2 tiếng.
Về phí tham dự, theo các khảo sát tư nhân gần đây, ngân sách phổ biến là khoảng 4.500 yên đến dưới 5.000 yên mỗi người, thường là thực đơn theo set kèm nomihōdai (uống không giới hạn).
Địa điểm tổ chức phổ biến là izakaya (quán nhậu kiểu Nhật) và nhà hàng, ngoài ra còn có sảnh tiệc khách sạn, yakatabune (thuyền tiệc Nhật Bản) và nhiều lựa chọn khác.
Quy trình thường gặp trong một buổi bōnenkai ở Nhật Bản
Người tham gia lần đầu sẽ yên tâm hơn nếu hình dung trước được trình tự của buổi tiệc.
Tiến trình chi tiết khác nhau tùy buổi tiệc, nhưng nhìn chung diễn ra như sau.
Tập trung và ngồi vào chỗ
Người tham gia tập trung tại địa điểm và ngồi vào vị trí được hướng dẫn.
Trong các buổi tiệc liên quan đến công việc, có khi cần lưu ý đến thứ tự chỗ ngồi, chẳng hạn mời cấp trên ngồi ở vị trí kamiza (vị trí trang trọng), nhưng nếu là tiệc bạn bè thì có thể tự do.
Nên đến trước giờ bắt đầu khoảng 5–10 phút để có thể chuẩn bị thong thả.
Lắng nghe lời chào mở đầu
Người tổ chức hoặc đại diện sẽ có lời chào ngắn gọn.
Sau đó, mọi người chuẩn bị đồ uống để cùng bắt đầu buổi tiệc.
Cùng nâng ly kanpai và thưởng thức ẩm thực, trò chuyện
Sau tiếng hô "Kanpai" (cạn ly), việc ăn uống và trò chuyện thường được bắt đầu.
Ở Nhật Bản, hình thức tất cả mọi người cùng nâng ly trước khi bắt đầu rất phổ biến.
Kết thúc bằng lời chào bế mạc
Khi buổi tiệc kết thúc, đại diện cũng sẽ có vài lời phát biểu.
Trong các buổi tiệc liên quan đến công việc, đôi khi buổi tiệc kết thúc bằng nghi thức vỗ tay được gọi là "ipponjime" hoặc "sanbonjime".
Vì người Nhật coi trọng việc đánh dấu khoảnh khắc kết thúc, nên ở lại đến cuối sẽ giúp bạn nắm bắt được toàn bộ diễn biến.
Những phép lịch sự cơ bản cần biết khi dự bōnenkai
Bōnenkai là dịp vui vẻ, nhưng sự quan tâm đến những người xung quanh cũng rất quan trọng.
Thay vì học thuộc các phép tắc khó, bạn chỉ cần ý thức về những phép xã giao cơ bản là có thể tham gia thoải mái.
Không uống trước khi nâng ly kanpai
Dù đồ uống đã được mang ra trước, bạn nên đợi đến lúc kanpai rồi mới uống.
Việc tất cả cùng bắt đầu sẽ tạo ra bầu không khí coi trọng sự hòa nhịp giữa mọi người.
Biết cách ứng xử khi được rót đồ uống
Sẽ có những lúc người khác rót đồ uống cho bạn.
Gần đây có nhiều buổi tiệc không còn ép nhau rót đồ uống như trước, nhưng nếu được rót thì nói lời cảm ơn nhẹ nhàng sẽ tạo ấn tượng dễ chịu.
Khi nhận, không nên cầm cốc bằng một tay mà nên đỡ nhẹ bằng tay còn lại để thể hiện sự lịch sự.
Không gắng sức nếu không uống được
Có những người không uống được rượu hoặc không uống rượu.
Trong trường hợp đó, bạn có thể chọn nước ngọt hoặc bia không cồn ngay từ đầu, tham gia một cách thoải mái mà không cần ép mình.
Nói trước rằng "Tôi đang hạn chế uống rượu" sẽ giúp những người xung quanh dễ thông cảm.
Báo sớm khi đến muộn hoặc vắng mặt phút chót
Bōnenkai thường được chuẩn bị dựa trên số lượng người đã đăng ký trước.
Khi có khả năng đến muộn hoặc không thể tham dự, bạn nên thông báo càng sớm càng tốt để mọi người yên tâm.
Nếu hủy vào ngày diễn ra, có thể bạn vẫn phải trả phí thực đơn đã đặt, nên cần lưu ý.
Mẹo trò chuyện dễ áp dụng cho người lần đầu dự bōnenkai
Dù chưa tự tin về tiếng Nhật, bōnenkai vẫn là cơ hội để giao lưu.
Thay vì nói dài, chỉ cần phản hồi câu chuyện của đối phương thì cuộc trò chuyện sẽ tự nhiên hơn.
Bắt đầu từ chủ đề dễ nói
Những chủ đề được khuyên dùng là ẩm thực, du lịch, các sự kiện theo mùa, những nơi đã đến ở Nhật.
Câu hỏi nhẹ như "Gần đây bạn có đến nơi nào thú vị không?" là chủ đề dễ trả lời cho đối phương.
Lúc đầu nên tránh đi quá sâu vào công việc hoặc lĩnh vực chuyên môn của đối phương để dễ trò chuyện hơn.
Truyền tải lời cảm ơn hoặc cảm nhận ngắn gọn
"Cảm ơn bạn đã mời tôi"
"Món ăn này ngon nhỉ"
Chỉ cần những câu nói ngắn như vậy thôi cũng đủ để dễ dàng bắt đầu cuộc trò chuyện.
Quan trọng hơn cách diễn đạt hoàn hảo là truyền tải bằng cảm xúc dễ chịu.
Coi trọng thái độ lắng nghe
Trong văn hóa giao tiếp Nhật Bản, có những tình huống mà thái độ lắng nghe đối phương được ưa chuộng hơn việc liên tục nói về bản thân.
Gật đầu hoặc đáp lại ngắn gọn sẽ truyền tải được rằng bạn đang tham gia vào cuộc trò chuyện.
Trang phục và cách ứng xử để tận hưởng bōnenkai
Trang phục cơ bản nên cân nhắc theo việc gặp ai và ở đâu.
Nếu liên quan đến công việc thì nên ăn mặc chỉnh tề một chút, còn nếu là tiệc bạn bè thì có thể ăn mặc thoải mái hơn.
Tuy nhiên, trang phục quá khác biệt với không khí của địa điểm có thể khiến bạn không thoải mái.
Khi phân vân, hãy chú ý trang phục sạch sẽ và phù hợp với bữa ăn để dễ chọn.
Tại các izakaya hoặc phòng kiểu washitsu (phòng kiểu Nhật), có khi phải cởi giày, nên chọn giày dễ tháo và tất sạch sẽ để yên tâm.
Về cách ứng xử, điều quan trọng là không cắt ngang cuộc trò chuyện của người khác.
Liên tục nói lớn tiếng hoặc một mình quá say có thể phá hỏng khoảng thời gian vui vẻ.
Khi chụp ảnh, nên báo trước với những người xuất hiện trong ảnh và những người xung quanh để họ yên tâm.
Trong các buổi tiệc liên quan đến công việc, có những trường hợp nên hạn chế chụp ảnh và chia sẻ.
Nijikai và thanh toán: Những thông lệ nên biết để yên tâm
Trong bōnenkai, sau buổi tiệc đầu tiên (ichijikai) đôi khi có thể di chuyển sang buổi tiệc thứ hai gọi là "nijikai".
Địa điểm phổ biến là bar hoặc karaoke, việc tham gia hay không là tự do nên bạn có thể quyết định trong mức thoải mái của mình.
Về thanh toán, cách phổ biến là chia đều cho người tham gia, gọi là "warikan".
Vì phí tham dự thường được quyết định trước, nên chuẩn bị sẵn một ít tiền mặt sẽ yên tâm hơn.
Gần đây nhiều cửa hàng đã hỗ trợ thanh toán không dùng tiền mặt, nhưng việc thanh toán cho người phụ trách tổ chức hoặc thu tiền (kanji) đôi khi vẫn dùng tiền mặt.
Nếu được mời tham dự bōnenkai trong chuyến du lịch thì sao?
Nếu được người quen hoặc bạn bè người Nhật mời tham dự bōnenkai trong chuyến du lịch, hãy cân nhắc tham gia trong khả năng của mình.
Bạn sẽ dễ dàng cảm nhận được không khí giao tiếp xã hội của người Nhật, điều mà chỉ tham quan các điểm du lịch thì khó cảm nhận trọn vẹn.
Khi tham gia, nên xác nhận trước thời gian bắt đầu, địa điểm, không khí buổi tiệc, mức phí dự kiến và việc có giới hạn về ăn uống hay không.
Nếu có yêu cầu vì lý do tôn giáo, dị ứng hoặc thực phẩm không ăn được, hãy thông báo sớm để mọi việc diễn ra suôn sẻ.
Trường hợp cần ăn chay (vegetarian) hoặc halal, đôi khi người tổ chức có thể chọn địa điểm phù hợp.
Ngoài ra, nếu khó tham dự trong thời gian dài, bạn có thể thông báo trước về điều đó.
Chỉ cần một câu nói ngắn lúc đầu, đối phương sẽ dễ hiểu lịch trình của bạn hơn.
Tổng kết: Cách tận hưởng bōnenkai một cách trọn vẹn
Bōnenkai là dịp ăn uống và giao lưu thường được tổ chức vào cuối năm ở Nhật Bản.
Đây là sự kiện được yêu thích, nơi mọi người vừa cảm nhận thời khắc khép lại một năm vừa làm sâu sắc thêm sự kết nối với mọi người.
Dù là lần đầu, chỉ cần ý thức chờ đến lúc kanpai, để ý đến những người xung quanh và không gắng sức quá mức, bạn sẽ dễ dàng tham gia.
Nếu có cơ hội trong chuyến du lịch, hãy thử trải nghiệm một cách thư thái như một cách để hiểu về không khí cuối năm đặc trưng của Nhật Bản.
