Tham quan vườn và kiến trúc Kyoto: bắt đầu từ khu Higashiyama
Nếu muốn vừa thưởng thức vườn Nhật vừa ngắm kiến trúc tại Kyoto, lộ trình đi bộ thong thả từ Higashiyama xuôi xuống Gion là dễ đi nhất, đồng thời giúp bạn dễ so sánh sự khác biệt giữa chùa, biệt thự, monzeki (chùa do hoàng tộc hoặc quý tộc trụ trì) và thiền viện.
Thay vì vội vàng xem một khu vườn duy nhất, hãy lần lượt cảm nhận hiên nhà (engawa), tầm nhìn từ trong phòng và sự thay đổi cảnh sắc khi bước ra vườn, ấn tượng về những danh viên sẽ trở nên sâu sắc hơn.
Trong bài viết này, chúng tôi giới thiệu lịch trình du lịch 1 ngày dành cho người lớn, kết nối Nanzen-ji, Murin-an, Shōren-in Monzeki và Kennin-ji, kèm theo giá vé tham quan và gợi ý về thứ tự lộ trình.
Vì sao nên tập trung vào Higashiyama
Quanh khu Nanzen-ji tập trung các garan (quần thể kiến trúc chùa), vườn và cảnh quan gắn với kênh dẫn nước Biwako Sosui (Biwako Canal); từ đó đi tiếp đến Shōren-in Monzeki và Kennin-ji, không khí chuyển dần từ khu vườn tĩnh lặng sang thiền viện nằm giữa phố Gion.
Bốn điểm này nằm trong phạm vi có thể kết nối bằng đi bộ hoặc di chuyển ngắn, rất phù hợp để tham quan thong thả từ nửa ngày đến 1 ngày.
Bản thân việc di chuyển cũng là một phần của chuyến dạo bộ đậm chất Kyoto: vừa ngắm đường lát đá, con đường trước cổng chùa và những dãy nhà phố cổ machiya, vừa thưởng thức cả vẻ ngoài lẫn không gian bên trong của kiến trúc.
Ngắm vườn và kiến trúc bằng cùng một góc nhìn
Vườn Nhật không chỉ gồm hồ nước, đá, rêu và cây cối, mà cách nhìn từ trong công trình ra vườn cũng là yếu tố quan trọng.
Khi so sánh khu vườn để ngắm khi ngồi, vườn dạo quanh (kaiyū-shiki) để vừa đi vừa xem, và khu vườn nhìn qua hành lang hay phòng chiếu tatami như một bức tranh trong khung, cùng một sắc xanh nhưng ấn tượng lại khác nhau.
| Đối tượng ngắm | Điểm chú ý | Cách thưởng thức |
|---|---|---|
| Cổng | Chiều cao | Ngắm từ xa |
| Hōjō | Tầm nhìn từ trong phòng | Ngồi ngắm |
| Hồ nước | Mặt nước | Vừa đi vừa ngắm |
| Karesansui | Khoảng trống | Ngắm trong tĩnh lặng |
Kiểm tra thông tin chính thức trước khi đi
Nhiều chùa và khu vườn là nơi mở cửa di sản văn hóa, nên phạm vi mở cửa, quy định chụp ảnh và việc hạn chế tham quan do sự kiện có thể thay đổi.
Hãy kiểm tra giá vé, giờ mở cửa, ngày nghỉ và cách thức đặt chỗ qua thông tin chính thức của từng cơ sở trước khi khởi hành, và tại chỗ thì tuân theo bảng hướng dẫn ở lối vào hay quầy tiếp đón.
Lịch trình du lịch 1 ngày cho người lớn dạo quanh các danh viên
Lịch trình này được bố trí bắt đầu từ quần thể garan hùng vĩ, rồi đến vườn cận đại, dinh thự của chùa monzeki, và kết thúc ở thiền viện giữa phố Gion.
Vì có thể luân phiên cảm nhận sự tĩnh lặng của vườn và biểu cảm của kiến trúc, nên ngay cả những người đã quen tham quan đền chùa cũng có được cảm giác hài lòng nhẹ nhàng.
Hành trình được sắp xếp theo dòng chảy không nhồi nhét quá nhiều điểm tham quan, mà thay đổi góc nhìn tại mỗi điểm khi đi bộ.
| Diễn tiến | Điểm đến | Điều cần ngắm |
|---|---|---|
| Mở đầu | Nanzen-ji | Garan và vườn |
| Giữa chặng | Murin-an | Nước và cảnh mượn |
| Chuyển tiếp | Shōren-in | Dinh thự và vườn |
| Kết thúc | Kennin-ji | Vườn thiền |
Bắt đầu từ Nanzen-ji
Tại Nanzen-ji, bạn có thể vừa đi vừa đối chiếu sự đồ sộ của kiến trúc với sự tĩnh lặng của vườn, qua các công trình như cổng Sanmon, hattō (giảng đường), hōjō, khu vườn và cảnh quan gắn với kênh dẫn nước.
Khi cảm nhận trước sự rộng lớn của khuôn viên, thì tiếng nước róc rách tinh tế và biểu cảm của cây cối ở khu vườn tiếp theo sẽ càng trở nên nổi bật.
Ngắm vườn cận đại tại Murin-an
Murin-an là nơi có thể thưởng thức cùng lúc khu vườn lấy Higashiyama làm cảnh mượn (shakkei), cùng với gian nhà chính và tòa nhà kiểu Tây.
Vì đây là cơ sở mở cửa với tư cách di sản văn hóa, bạn nên kiểm tra cách thức vào tham quan và tình trạng mở cửa qua thông tin chính thức trước khi đến để yên tâm hơn.
Kết nối dinh thự và vườn tại Shōren-in Monzeki
Tại Shōren-in Monzeki, lộ trình được hướng dẫn là tham quan bên trong dinh thự trước, rồi sau đó thưởng ngoạn khu vườn.
Khu vườn dạo quanh hồ nước (chisen kaiyū-shiki) có thể cảm nhận bằng góc nhìn khi đi bộ, vì vậy hãy thử so sánh cảnh nhìn từ bên trong công trình với cảnh khi đi dạo bên ngoài.
Đối diện với vườn thiền tại Kennin-ji
Tại Kennin-ji, bạn có thể tiếp xúc với cách thể hiện đậm chất thiền viện qua các khu vườn như vườn hōjō "Daiō-en", vườn Chōon-tei và vườn ○△□.
Tuy nằm giữa phố Gion nhưng khi hướng về phía vườn, bạn cảm thấy như bầu không khí được chuyển đổi, rất phù hợp để khép lại chuyến dạo bộ.
Nanzen-ji | Cảm nhận trọn vẹn quần thể garan và hōjō được công nhận là Quốc bảo
Nanzen-ji là nơi mà khi đến đầu tiên, bạn sẽ dễ cảm nhận được quy mô của kiến trúc chùa ở Kyoto.
Khi chuyển từ góc nhìn ngước lên ngắm công trình sang góc nhìn ngồi lặng lẽ hướng về khu vườn, dòng chảy thời gian trông như thay đổi ngay trong cùng một khuôn viên.
Việc đi xuyên qua khuôn viên là tự do, nhưng cổng Sanmon và vườn hōjō có quầy bán vé tham quan, mỗi nơi đều thu phí.
Dừng chân trước cổng Sanmon và hattō
Trước cổng Sanmon và hattō, hãy thử hướng mắt không chỉ vào mặt chính của công trình mà cả các tầng mái xếp chồng, khoảng cách giữa các cột và khoảng trống trong khuôn viên.
Cổng Sanmon nổi tiếng qua câu thoại trong kịch kabuki còn có thể leo lên tầng lầu; giờ tham quan tham khảo là 8h40–17h từ tháng 3 đến tháng 11, và 8h40–16h30 từ tháng 12 đến tháng 2.
Ngay cả ở nơi đông người qua lại, nếu lùi ra xa một chút để nhìn toàn cảnh, bạn sẽ thấy được chiều sâu mà cổng, con đường và hàng cây tạo nên.
Ngắm liền mạch hōjō được công nhận là Quốc bảo và khu vườn
Hōjō của Nanzen-ji là công trình được công nhận Quốc bảo vào năm 1953 (năm Shōwa 28), gồm Đại hōjō tương truyền được dời từ công trình của Hoàng cung, và Tiểu hōjō được cho là di tích của thành Fushimi.
Vườn karesansui trước Đại hōjō tương truyền do Kobori Enshū (bậc thầy về vườn và trà đạo thời Edo) thiết kế, với cách bố trí những khối đá lớn nên còn được gọi là "vườn Hổ qua sông" (Tora no ko watashi no niwa).
Giá vé tham quan vườn hōjō tham khảo là 600 yên với người lớn; nếu để ý không chỉ riêng khu vườn mà cả cách nhìn từ hiên nhà và từ trong phòng, bạn sẽ cảm nhận được rằng khu vườn là một không gian được sắp đặt để thưởng ngoạn.
Cảm nhận hơi thở cận đại qua cảnh quan kênh dẫn nước
Cầu dẫn nước Suirokaku nằm trong khuôn viên là cầu vòm xây gạch dẫn nước từ kênh Biwako Sosui, mang chất liệu khác hẳn kiến trúc cổ của chùa và gợi nên một khía cạnh cận đại của Kyoto.
Trong chuyến dạo bộ vườn và kiến trúc, nếu không chỉ chăm chú vào chùa mà còn đón nhận cả kênh nước và chất liệu gạch như một phần cảnh sắc phố phường, chuyến đi sẽ có thêm chiều sâu.
Murin-an | Lặng lẽ ngắm nước và cảnh mượn
Murin-an là khu vườn được Nhà nước chỉ định là danh thắng (meishō) ở vùng Higashiyama, nơi có thể thưởng thức cùng lúc khu vườn, gian nhà chính và tòa nhà kiểu Tây.
Nơi đây nổi tiếng là biệt thự của Yamagata Aritomo, một nguyên lão (chính khách trọng yếu) thời Minh Trị, và khu vườn do Ogawa Jihei đời thứ bảy (biệt danh "Ueji"), người tiên phong của vườn Nhật cận đại, kiến tạo.
Thay vì chạy theo những trang trí cầu kỳ, nếu lặng lẽ ngắm dòng nước dẫn từ kênh Biwako Sosui, thảm cỏ trải rộng và những dãy núi xa trùng điệp, bạn sẽ dễ cảm nhận được sức hút của khu vườn này.
Ngắm khu vườn lấy Higashiyama làm cảnh mượn
Tại vườn Murin-an, hãy ngắm không chỉ cây cối trước mặt mà cả dãy Higashiyama hiện ra phía sau như một bức tranh cảnh sắc trọn vẹn.
Khi đồng thời cảm nhận tiếng nước gần và dãy núi xa, bạn sẽ nhận ra rằng khu vườn không chỉ khép kín trong bức tường rào.
Thưởng thức sự khác biệt giữa gian nhà chính và tòa nhà kiểu Tây
Ở gian nhà chính, bạn có cảm giác ngắm vườn từ chiếu tatami và hiên nhà; còn ở tòa nhà kiểu Tây, bạn thưởng thức một biểu cảm kiến trúc khác biệt nằm giữa khu vườn kiểu Nhật.
Cùng một khu vườn, nhưng khi đổi vị trí ngắm thì cách ánh sáng lọt vào và độ cao tầm nhìn cũng thay đổi, khiến việc tự mình đi bộ tại chỗ có ý nghĩa hơn nhiều so với chỉ xem qua ảnh.
Kiểm tra cách thức mở cửa trước khi đến
Để bảo tồn cơ sở di sản văn hóa trong tình trạng tốt và vẫn mở cửa, Murin-an hướng dẫn việc mở cửa với số lượng khách vào tham quan có giới hạn.
Trước khi đến, hãy kiểm tra trên trang web chính thức về cách thức vào tham quan, tình trạng còn chỗ và giờ mở cửa trong ngày, đồng thời ý thức giữ gìn sự yên tĩnh để bảo vệ khu vườn.
Shōren-in Monzeki | Chuyển tầm nhìn từ dinh thự ra vườn
Tại Shōren-in Monzeki, khi thưởng thức liền mạch dinh thự và khu vườn, bạn sẽ cảm nhận được sự trầm tĩnh đặc trưng của chùa monzeki.
Nếu chú trọng dòng chảy chỉnh đốn tư thế bên trong công trình rồi bước ra vườn, khoảng thời gian này sẽ gần với một kỳ lưu lại tĩnh lặng hơn là một chuyến dạo bộ.
Giá vé tham quan tham khảo là người lớn 600 yên, học sinh cấp 2 và cấp 3 là 400 yên, học sinh tiểu học 200 yên; giờ tham quan là 9h–17h (ngừng tiếp nhận lúc 16h30).
Ngắm vườn từ bên trong dinh thự
Tại Shōren-in Monzeki, khi tham quan, lộ trình được hướng dẫn là viếng bên trong dinh thự trước, rồi sau đó thưởng ngoạn khu vườn.
Các dinh thự như Shinden và Ko-gosho nối với nhau bằng hành lang có mái; nếu dành thời gian ngắm vườn từ trong phòng, khung cột và khung cửa shōji sẽ cắt gọn cảnh sắc, khiến khu vườn trông như một bức tranh.
Đi bộ trong vườn dạo quanh hồ nước
Vườn chính của Shōren-in là vườn dạo quanh hồ nước tương truyền do Sōami thời Muromachi kiến tạo; bạn có thể vừa đi quanh hồ Ryūshin-chi ở trung tâm vừa thưởng thức sự đổi thay của cảnh sắc.
Khi lần lượt thay đổi mối tương quan giữa mặt nước, đá, lùm cây và vị trí công trình, một chiều sâu khác hẳn với khu vườn ngắm khi ngồi sẽ được tạo nên.
Ý thức cách đi bộ không làm xáo trộn sự tĩnh lặng
Để cảm nhận bầu không khí của chùa monzeki, điều quan trọng là không nói to, chọn nơi dừng chân và không che khuất tầm nhìn hay lối đi của những người viếng khác.
Khi chụp ảnh, hãy kiểm tra qua hướng dẫn tại chỗ xem nơi đó có được phép chụp hay không, và tránh làm phiền thời gian ngắm vườn của người khác.
Kennin-ji | Khép lại bằng vườn thiền và kiến trúc của thiền viện
Kennin-ji nằm ở Gion, được biết đến là thiền viện cổ nhất Kyoto; khi ghé vào ở chặng cuối của chuyến dạo phố, bạn dễ dàng chuyển tâm trạng từ sự náo nhiệt sang tĩnh lặng.
Khi ngắm cùng lúc cách thể hiện trừu tượng của khu vườn với kiến trúc như hōjō và hattō, dư âm đậm chất tham quan vườn và kiến trúc Kyoto sẽ đọng lại.
Giá vé tham quan honbō, hōjō và hattō tham khảo là 800 yên với người lớn, 500 yên với học sinh (tiểu học, cấp 2, cấp 3); giờ tham quan tham khảo là 10h–17h (ngừng tiếp nhận lúc 16h30).
Ngắm vườn hōjō "Daiō-en"
Vườn hōjō "Daiō-en" là khu vườn karesansui thưởng thức khoảng trống, qua thảm cát trắng trải rộng và cách bố trí đá.
Thay vì cố diễn đạt ngay ý nghĩa của khu vườn bằng lời, nếu vừa ngắm vừa thay đổi đôi chút góc nhìn như nhìn chính diện, nhìn chéo, nhìn ở tầm mắt khi ngồi, ấn tượng sẽ thay đổi.
Đối diện với vườn Chōon-tei và vườn ○△□
Vườn Chōon-tei được giới thiệu là vườn thiền nhìn đẹp từ bốn phía nằm ở sân trong của honbō; cụm đá ở trung tâm cùng rêu và lá phong xung quanh tạo nên một sự căng thẳng tĩnh lặng.
Tại vườn ○△□, chính sự đơn giản của hình khối lại mở rộng trí tưởng tượng, trở thành đầu mối để thưởng thức thế giới thiền bằng thị giác.
Tuân thủ quy định chụp ảnh
Kennin-ji có nêu các lưu ý về việc chụp ảnh, và hướng dẫn rằng chỉ được chụp ảnh khu vườn và các tác phẩm.
Vì chụp ảnh nhân vật, quay video, sử dụng chân máy hay gậy tự sướng, và việc chụp ảnh dẫn đến mục đích thương mại được nêu là những hành vi nên tránh, hãy kiểm tra quy định tại chỗ và tham quan trong yên lặng.
Cách ngắm và phép lịch sự để chuyến tham quan vườn và kiến trúc thêm sâu sắc
Một ngày dành cho người lớn dạo quanh các danh viên sẽ tăng độ hài lòng nhờ thay đổi đôi chút cách ngắm, hơn là cố đi qua thật nhiều điểm.
Khi biết trước một số thuật ngữ về vườn và phép lịch sự khi thưởng ngoạn, ngay cả ở nơi lần đầu đến bạn cũng đỡ phân vân không biết nên ngắm gì.
Biết sơ qua các thuật ngữ về vườn
Dù không có kiến thức chuyên môn, nếu biết các từ như hồ nước (chisen), karesansui, cảnh mượn (shakkei) và dạo quanh (kaiyū), bạn sẽ dễ nhìn ra cấu trúc của khu vườn.
Mục đích không phải là học thuộc từ ngữ, mà nên dùng chúng như một lối vào để quan sát thong thả cảnh sắc trước mắt.
| Thuật ngữ | Điểm ngắm | Nơi phù hợp |
|---|---|---|
| Shakkei | Núi xa | Murin-an |
| Kaiyū | Sự đổi thay khi đi bộ | Shōren-in |
| Karesansui | Đá và cát | Kennin-ji |
| Garan | Bố trí công trình | Nanzen-ji |
Ngắm bằng mắt thường trước khi chụp ảnh
Với vườn và kiến trúc, chỉ cần dừng chân một chút trước khi đưa vào khung hình, bạn sẽ cảm nhận được cả âm thanh, gió, ánh sáng và chất liệu dưới chân.
Ngay cả ở nơi được phép chụp, hãy tránh dừng lại giữa lối đi và không làm phiền thời gian ngắm vườn của người khác.
Đón nhận cảnh sắc đổi thay theo mùa
Vườn Kyoto thay đổi ấn tượng không chỉ bởi hoa hay lá đỏ (kōyō), mà còn bởi sắc rêu, bóng cây, độ sáng của mặt nước và cách lá rụng còn vương lại.
Hoa anh đào (sakura) đẹp khoảng cuối tháng 3 đến đầu tháng 4, lá đỏ đẹp khoảng giữa đến cuối tháng 11; khi biết trước cách nhìn theo từng mùa, bạn sẽ thưởng thức được cảnh sắc của ngày mình ghé thăm như một "biểu cảm chỉ có riêng ngày hôm đó".
| Mùa | Cách nhìn | Cách thưởng thức |
|---|---|---|
| Xuân (mùa xuân) | Màu nhạt | Tìm hoa |
| Hạ (mùa hè) | Xanh đậm | Ngắm bóng râm |
| Thu (mùa thu) | Sắc màu chồng lớp | Ngắm cảnh xa |
| Đông (mùa đông) | Khoảng trống | Ngắm đá |
Tổng kết | Chuyến dạo Kyoto cho người lớn qua các danh viên
Tham quan vườn và kiến trúc Kyoto là chuyến đi thưởng thức sự đổi thay tâm trạng: ngắm vườn từ trong công trình, đi bộ trong vườn, rồi trở về phố, hơn là vội vàng đi qua những nơi nổi tiếng.
Lộ trình tiếp xúc với sự đồ sộ của hōjō được công nhận là Quốc bảo và garan tại Nanzen-ji, ngắm nước và cảnh mượn tại Murin-an, cảm nhận sự kết nối giữa dinh thự và vườn dạo quanh hồ nước tại Shōren-in Monzeki, rồi đối diện với vườn thiền tại Kennin-ji, là một lịch trình trầm tĩnh phù hợp cho chuyến du lịch Kyoto của người lớn.
Vì phạm vi mở cửa, quy định chụp ảnh, cách thức đặt chỗ và việc hạn chế tham quan khác nhau tùy từng cơ sở, hãy kiểm tra thông tin chính thức trước khi khởi hành, và tại chỗ thì tuân theo bảng hướng dẫn và chỉ dẫn của nhân viên.
