Ohagi là gì? Wagashi làm từ gạo nếp – Tìm hiểu kiến thức cơ bản
Ohagi là một loại wagashi thuộc nhóm mochimono (bánh từ gạo nếp).
Theo giới thiệu của Bộ Nông Lâm Thủy sản Nhật Bản, ohagi được làm bằng cách hấp gạo nếp (hoặc trộn gạo nếp với gạo tẻ rồi nấu), giã dập khoảng nửa hạt rồi vo thành viên và bọc nhân an bên ngoài.
Khi chọn wagashi trong chuyến du lịch, hãy chú ý đến "kết cấu gạo nếp" và "hương vị lớp ngoài" để dễ phân biệt.
Ohagi không có độ mịn như mochi thông thường mà thường được mô tả là loại wagashi còn giữ lại phần hạt gạo.
Kết cấu "giã nửa hạt" (han-tsubushi) này chính là đặc điểm tạo nên sự khác biệt giữa ohagi với daifuku hay mochi thông thường.
Giá mỗi chiếc ohagi tại tiệm wagashi hoặc siêu thị khoảng 150–300 yên.
Ohagi và Botamochi khác nhau thế nào? Tìm hiểu cách gọi tên theo mùa và loại nhân an
Ohagi và botamochi được nhiều người biết đến là cùng một món ăn nhưng có tên gọi khác nhau.
Trong phần giới thiệu ẩm thực địa phương của Bộ Nông Lâm Thủy sản Nhật Bản cũng nêu thuyết phổ biến: mùa xuân (mùa hoa anh đào) gọi là "botamochi" (bánh mẫu đơn), mùa thu (mùa lá đỏ) gọi là "ohagi" (bánh hoa hagi).
Mùa xuân được ví với hoa mẫu đơn (botan) nên gọi là "botamochi", mùa thu được ví với hoa hagi nên gọi là "ohagi".
Ngoài ra còn có nhiều thuyết khác, và trên một trang khác của Bộ Nông Lâm Thủy sản cũng giải thích rằng loại dùng tsubuan (đậu đỏ nghiền thô) gọi là "ohagi", loại dùng koshian (đậu đỏ nghiền mịn) gọi là "botamochi".
Thuyết này liên quan đến mùa thu hoạch đậu đỏ azuki: vào mùa thu khi đậu mới thu hoạch vỏ còn mềm nên dùng tsubuan, còn mùa xuân vỏ đậu đã cứng hơn nên nghiền mịn thành koshian.
Thay vì chỉ phân biệt qua tên gọi, nhìn vào yếu tố mùa vụ và loại nhân an sẽ giúp hiểu về loại wagashi này dễ dàng hơn.
Hiện nay, ngày càng nhiều cửa hàng bán quanh năm với tên gọi chung là "ohagi".
Tại sao ohagi gắn liền với lễ Higan? Mối liên hệ giữa đậu đỏ và nghi lễ truyền thống
Ohagi là loại wagashi thường được nhắc đến cùng với lễ Higan vào mùa xuân và mùa thu.
Theo Bộ Nông Lâm Thủy sản Nhật Bản, từ xưa màu đỏ của đậu azuki được coi là có ý nghĩa xua đuổi tà khí.
Ngoài ra, việc dâng cúng loại wagashi sử dụng nhiều đường – vốn là nguyên liệu quý hiếm ngày xưa – cũng mang ý nghĩa bày tỏ lòng biết ơn đối với tổ tiên.
Cho đến ngày nay, vào dịp lễ Higan, ohagi vẫn được bày bán rất nhiều tại siêu thị và tiệm wagashi.
Lễ Higan mùa xuân kéo dài 7 ngày với ngày giữa là Xuân phân (khoảng ngày 20–21 tháng 3), lễ Higan mùa thu kéo dài 7 ngày với ngày giữa là Thu phân (khoảng ngày 22–23 tháng 9).
Vì vậy, khi bắt gặp ohagi trong chuyến du lịch, hãy không chỉ xem đây là món ngọt đơn thuần mà hãy cảm nhận như một loại wagashi gắn liền với lễ hội theo mùa và văn hóa tưởng nhớ tổ tiên – điều giúp bạn hiểu sâu hơn về văn hóa ẩm thực Nhật Bản.
Các loại ohagi phổ biến – Cách chọn theo nhân an, kinako và mè
Nhắc đến ohagi, nhiều người nghĩ ngay đến nhân đậu đỏ, nhưng nhìn vào văn hóa ẩm thực địa phương, ohagi còn có nhiều hương vị khác như kinako (bột đậu nành rang), mè đen, quả óc chó, egoma (hạt tía tô Nhật).
Qua phần giới thiệu ẩm thực địa phương của Bộ Nông Lâm Thủy sản Nhật Bản, có thể thấy ohagi/botamochi với nguyên liệu ngoài đậu đỏ vẫn được truyền giữ tại nhiều vùng miền.
Dành cho ai muốn chọn ohagi nhân an
Nếu muốn bắt đầu từ cơ bản, ohagi nhân an là lựa chọn dễ hiểu nhất.
Tsubuan hay koshian sẽ cho cảm nhận khác nhau, nên thay vì chỉ phân vân về tên gọi, hãy chọn theo vẻ ngoài hoặc sở thích về độ mịn – việc so sánh sẽ thú vị hơn.
Dành cho ai muốn thử ohagi kinako hoặc mè
Nếu muốn thay đổi ấn tượng về vị ngọt, kinako và mè cũng là những lựa chọn đáng thử.
Ohagi kinako được phủ bột đậu nành rang, mang hương thơm bùi béo.
Ohagi mè đen có vị đậm đà đặc trưng của mè, ngoại hình cũng rất ấn tượng.
Dù trông gần giống nhau nhưng hương thơm và dư vị rất khác biệt – chỉ cùng tên "ohagi" mà sự kết hợp nguyên liệu đã tạo nên cảm giác hoàn toàn khác, đó chính là điểm hấp dẫn.
Cách ăn và thưởng thức ohagi cho người lần đầu thử
Nếu lần đầu ăn, hãy xác định hướng hương vị trước khi quan tâm đến kích cỡ – bạn sẽ dễ chọn hơn.
Ohagi là loại wagashi mà kết cấu gạo nếp và hương vị lớp ngoài cùng quyết định ấn tượng, nên hãy tự hỏi "muốn thưởng thức nhân an đậm đà hay hương thơm bùi?" trước khi chọn.
Cách nhìn ohagi như một loại wagashi
Ohagi không phải bánh nướng mà là wagashi thuộc nhóm mochimono làm từ gạo.
Khác với hương giòn thơm của dorayaki hay senbei (bánh gạo nướng), hãy chú ý đến độ mềm và kết cấu hạt gạo còn lại – bạn sẽ cảm nhận được sự khác biệt.
Ohagi ngon nhất khi mới làm xong, vì phần gạo nếp sẽ cứng dần theo thời gian, nên sau khi mua hãy ăn sớm để thưởng thức trọn vẹn.
Ohagi theo từng vùng miền – Khám phá sự đa dạng văn hóa ẩm thực Nhật Bản
Ohagi được yêu thích trên khắp Nhật Bản, với tên gọi, hình dáng và cách nêm nếm khác nhau tùy vùng miền.
Qua phần giới thiệu ẩm thực địa phương của Bộ Nông Lâm Thủy sản Nhật Bản, có thể thấy từ loại xếp trong hộp jūbako, loại phân phát trong dịp lễ, đến loại thưởng thức với quả óc chó hay egoma – cùng một dòng món ăn nhưng mỗi vùng lại mang bản sắc riêng.
Ví dụ, ở phía bắc tỉnh Chiba có phong tục "botamochi trong hộp jūbako" – xếp cơm nếp và nhân an vào hộp sơn truyền thống.
Vùng Tōhoku (đông bắc Nhật Bản) lưu giữ ohagi với quả óc chó hay egoma như hương vị quê hương.
Đối với du khách, chỉ cần biết rằng "ohagi không chỉ có một loại" cũng đã giúp mở rộng góc nhìn.
Cùng tên gọi nhưng hình dáng và hương vị có thể hơi khác nhau, hãy coi đó như nét đặc trưng vùng miền để thưởng thức thêm phần thú vị.
Tổng kết
Ohagi là loại wagashi thuộc nhóm mochimono, được làm bằng cách giã gạo nếp ở mức nửa hạt, gắn bó sâu sắc với lễ Higan, các sự kiện theo mùa và văn hóa ẩm thực địa phương trên khắp Nhật Bản.
Sự khác biệt giữa ohagi và botamochi không thể quy về một đáp án duy nhất – nắm được các thuyết phổ biến về mùa vụ và loại nhân an sẽ giúp bạn hiểu dễ hơn.
Nếu lần đầu thử, hãy chú ý đến sự khác biệt giữa nhân an, kinako và mè, quan sát kết cấu gạo nếp kết hợp với hương thơm để chọn được chiếc ohagi phù hợp nhất.
Không chỉ thưởng thức như món ngọt, hãy coi ohagi như cánh cửa để cảm nhận mùa vụ và các lễ hội truyền thống của Nhật Bản.
