Di tích thành Matsusaka (công viên Matsusaka): điểm dạo bộ lịch sử dọc theo tường đá
Di tích thành Matsusaka (Matsusaka-jō, công viên Matsusaka) là di tích lâu đài nằm ở Tonomachi, thành phố Matsusaka, tỉnh Mie. Ở đây không còn công trình kiến trúc, mà là điểm dạo bộ lịch sử nơi bạn vừa đi vừa hình dung dáng dấp lâu đài xưa qua những bức tường đá hùng vĩ và cách bố trí các kuruwa (khu vực phòng thủ của lâu đài).
Tuy không còn lại các công trình như tháp thiên thủ (tenshu), nhưng những bức tường đá cao vẫn được giữ nguyên. Vì miễn phí vào cửa và được tự do tham quan, đây là nơi dễ ghé thăm, lý tưởng làm điểm khởi đầu cho hành trình dạo phố cổ lâu đài ở Matsusaka.
Tên thành phố hiện nay viết là "Matsusaka", nhưng tên di tích lại viết là "thành Matsuzaka". Vì vậy khi tìm kiếm trên bản đồ, bạn nên ghi nhớ cả hai cách viết để tránh nhầm lẫn.
Cửa ngõ dạo bộ lịch sử mang đậm chất Matsusaka
Thành Matsusaka được biết đến là một hirajiro (lâu đài xây trên đồi thấp) mà võ tướng thời Chiến Quốc Gamō Ujisato (vị lãnh chúa nổi tiếng) đã vào trấn giữ vào năm 1588 (Tenshō 16). Đây chính là cửa ngõ để hiểu về nguồn gốc hình thành thị trấn Matsusaka.
Trong khuôn viên di tích không còn công trình thành quách nào tồn tại, nhưng độ cao của tường đá, những con đường uốn khúc và sự thay đổi của tầm nhìn vẫn truyền tải đến ngày nay tính phòng thủ vốn có của một lâu đài.
Sự yên bình của một công viên cũng là điểm hấp dẫn
Khu vực được người dân thân thương gọi là công viên Matsusaka không chỉ dành cho việc tìm hiểu lịch sử, mà còn phù hợp với du khách muốn lặng lẽ dạo bộ giữa không gian xanh.
Khi ghé qua đây giữa hành trình dạo phố, bạn sẽ cảm nhận được một Matsusaka với tư cách là thị trấn dưới chân lâu đài, khác hẳn với hình ảnh thịt bò Matsusaka hay văn hóa thương nhân.
Lần đầu đến hãy lấy tường đá làm điểm nhấn chính
Nếu là lần đầu ghé thăm, thay vì vội vã hướng đến di tích tháp thiên thủ hay di tích Honmaru (khu vực trung tâm lâu đài), bạn nên vừa đi vừa quan sát cách xếp đá và những khúc gấp của con đường để hiểu sâu hơn.
Toàn bộ di tích lâu đài có diện tích vừa phải, có thể đi một vòng trong khoảng 30 phút đi bộ. Ở những nơi có dốc và bậc thang, hãy vừa nhìn xuống chân vừa thong thả bước đi, như vậy bạn cũng dễ chọn được góc chụp ảnh đẹp.
Lịch sử thành Matsusaka: tìm hiểu về lâu đài do Gamō Ujisato xây dựng
Di tích thành Matsusaka không phải là nơi trưng bày phục dựng lâu đài, mà là nơi để đọc những ký ức còn lưu lại trong địa hình và tường đá.
Nếu tìm hiểu đôi chút về nhân vật và bối cảnh thị trấn trước khi đến, bạn sẽ thấy những bức tường đá và khoảng sân không chỉ đơn thuần là di tích, mà là nơi gắn liền với khởi nguồn của thị trấn dưới chân lâu đài.
Lâu đài do Gamō Ujisato xây dựng
Thành Matsusaka được giới thiệu là lâu đài do Gamō Ujisato, người được Toyotomi Hideyoshi ban cho khoảng 120.000 koku đất ở vùng Nam Ise, xây dựng vào năm 1588 (Tenshō 16).
Ujisato là người vừa dựng thành trên đồi Yoiho-no-mori vừa xúc tiến việc kiến thiết thị trấn dưới chân lâu đài. Ông là nhân vật không thể thiếu khi nói về lịch sử Matsusaka, người đặt nền móng cho "Matsusaka - thành phố thương mại" sau này.
Hirajiro tận dụng địa hình đồi Yoiho-no-mori
Thành Matsusaka là một hirajiro được xây dựng trên đồi Yoiho-no-mori độc lập có độ cao khoảng 38 mét.
Càng lên cao, tầm nhìn càng mở rộng, giúp bạn cảm nhận trực tiếp rằng lâu đài nằm ở vị trí có thể bao quát thị trấn xung quanh và đồng bằng Ise.
Chính vì không còn công trình nên ta vừa đi vừa tưởng tượng
Các công trình như tháp thiên thủ hay yagura (chòi canh) hiện không còn tồn tại.
Vì vậy, có một thú vui là vừa đi vừa hình dung xem trên tường đá từng có những công trình gì, và người ta đi qua cổng thành như thế nào.
Vị thế là một trong 100 danh thành Nhật Bản và Di tích lịch sử cấp quốc gia
Di tích thành Matsusaka được công nhận là một trong 100 danh thành Nhật Bản, và vào ngày 7 tháng 2 năm 2011 (Heisei 23) còn được chỉ định là Di tích lịch sử cấp quốc gia.
Du khách sưu tầm con dấu (stamp) hay goshuin của lâu đài (gojōin) nên kiểm tra trước khi khởi hành, vì địa điểm phát hành và tình hình bán có thể thay đổi.
Cách ngắm tường đá: những điểm đáng chú ý tại di tích thành Matsusaka
Khi dạo bộ tại di tích thành Matsusaka, nếu phân biệt được sự khác nhau giữa các bức tường đá, niềm vui đi dạo sẽ tăng lên.
Tương truyền rằng Gamō Ujisato đã mời nhóm thợ chuyên về tường đá gọi là Anō-shū từ vùng Ōmi (nay là tỉnh Shiga) đến để thi công. Dù trông giống nhau, nhưng tùy từng nơi mà cách xếp đá và vẻ ngoài của vật liệu đá lại khác nhau, giúp bạn cảm nhận được sự khác biệt giữa thời kỳ xây dựng và thời kỳ tu sửa.
Tìm kiểu xếp đá nozura-zumi
Nozura-zumi là kỹ thuật xếp đá tự nhiên gần như giữ nguyên hình dạng.
Vì hình dạng đá không đồng đều, dễ nhìn thấy các khe hở và chỗ lồi lõm, nên đây là phần dễ cảm nhận được sức mạnh mộc mạc của tường đá cổ.
Quan sát uchikomi-hagi và sangi-zumi
Uchikomi-hagi là kỹ thuật gia công bề mặt đá để dễ xếp hơn.
Sangi-zumi là cách xếp dùng ở các góc tường đá, trong đó những viên đá góc xen kẽ dài ngắn chồng lên nhau.
Khi đứng ở góc tường đá, bạn sẽ dễ thấy sự khác biệt về cấu trúc hơn so với chỉ ngắm bề mặt phẳng.
Khi sắp xếp lại cách ngắm tường đá, bạn sẽ dễ quyết định nơi cần chú ý trong lúc dạo bộ.
| Thuật ngữ | Điểm cần ngắm | Ấn tượng |
|---|---|---|
| Nozura-zumi | Hình dạng đá tự nhiên | Thô ráp |
| Uchikomi-hagi | Dấu vết gia công | Ngay ngắn |
| Sangi-zumi | Cách xếp ở góc | Mang tính cấu trúc |
| Masugata | Lối đi gấp khúc | Chú trọng phòng thủ |
Cảm nhận sự phòng thủ qua cấu trúc masugata
Quanh cổng chính và cổng sau có thể thấy cấu trúc masugata, khiến đường đi bị bẻ gấp khúc.
Lối đi không thể đi thẳng cho bạn thấy rõ rằng lâu đài đã được thiết kế để ngăn chặn kẻ địch xâm nhập.
Cách dạo bộ tận hưởng di tích Honmaru và cảnh thị trấn dưới chân lâu đài
Tại di tích thành Matsusaka, sự hùng vĩ của tường đá và cảnh thị trấn sẽ thay đổi tùy theo hướng đi.
Không chỉ hướng lên những nơi cao, mà nếu kết nối các di tích cổng, kuruwa và góc tường đá lại với nhau, bạn sẽ dễ nắm bắt toàn cảnh lâu đài hơn.
Tại di tích Honmaru hãy tưởng tượng trung tâm lâu đài
Di tích Honmaru là nơi cảm nhận trung tâm của lâu đài.
Không gian từng có tháp thiên thủ và chòi canh, nay được đọc lại qua tường đá và địa hình rộng mở.
Ngắm cách bố trí kuruwa tại Ninomaru và Inkyō-maru
Các kuruwa như Ninomaru và Inkyō-maru là manh mối để hiểu rằng lâu đài được phòng thủ theo từng giai đoạn.
Khi đổi góc nhìn từ trên xuống dưới, rồi từ dưới lên trên, độ cao của tường đá và cách gấp khúc của con đường sẽ trông khác đi.
Khi chụp ảnh hãy chú ý đến góc tường đá và chiều sâu
Nếu chụp ảnh, thay vì chỉ chụp tường đá từ chính diện, bạn nên đưa thêm góc tường và đường dốc vào khung hình để tạo cảm giác lập thể.
Khi chú ý không cản trở lối đi của người khác và không vào những khu vực bị hạn chế, bạn có thể chụp ảnh một cách thong thả.
Cách tận hưởng công viên Matsusaka theo từng mùa
Công viên Matsusaka là nơi có thể tận hưởng sự kết hợp giữa tường đá và thiên nhiên theo từng mùa.
Vì màu sắc của hoa và cây cối thay đổi vẻ hiện lên tùy theo từng năm, nên bạn nên thưởng thức bầu không khí đặc trưng của mùa đó thay vì khẳng định chắc chắn một thời điểm cụ thể.
Mùa xuân ngắm sự tương phản giữa tường đá và hoa anh đào
Mùa xuân, hoa anh đào (hoa sakura) thường nở rộ từ cuối tháng 3 đến đầu tháng 4. Chất liệu cứng cáp của tường đá hòa cùng sắc hoa mềm mại khiến ấn tượng về di tích lâu đài trở nên tươi sáng.
Vào những lúc đông đúc, thay vì dừng lại giữa lối đi, bạn nên vừa quan sát dòng người xung quanh vừa chụp ảnh để dễ di chuyển hơn.
Mùa hè chú ý bóng cây và bước chân
Mùa hè, màu xanh trở nên đậm hơn, bóng tường đá và bóng cây tạo nên sắc thái cho buổi dạo bộ.
Ở các bậc đá và đường dốc, sau mưa có thể cảm thấy trơn trượt, nên một đôi giày dễ đi là phù hợp.
Mùa thu và mùa đông dễ nhìn thấy đường nét của tường đá
Mùa thu, cây cối chuyển màu (lá đỏ) từ giữa tháng 11 đến đầu tháng 12; mùa đông, đường nét của cành cây nổi bật, giúp bạn ngắm đường viền tường đá một cách thong thả.
Người muốn thưởng thức bầu không khí tĩnh lặng của di tích lâu đài, nếu hướng sự chú ý đến âm thanh và cảnh sắc xung quanh, sẽ có được khoảng thời gian đậm chất dạo bộ lịch sử.
Khi sắp xếp đơn giản vẻ hiện lên theo từng mùa, bạn sẽ dễ chọn cách tận hưởng khi ghé thăm.
| Mùa | Vẻ hiện lên | Cách tận hưởng |
|---|---|---|
| Xuân | Hoa anh đào và tường đá | Tương phản màu sắc |
| Hạ | Màu xanh đậm | Dạo bộ dưới bóng cây |
| Thu | Lá đỏ và tường đá | Quan sát tường đá |
| Đông | Cảnh sắc trong trẻo | Đi dạo tĩnh lặng |
Tìm hiểu văn hóa thị trấn dưới chân lâu đài còn lưu lại quanh Matsusaka
Quanh di tích thành Matsusaka vẫn còn lưu lại những khu phố cổ giàu lịch sử, khiến sức hấp dẫn của Matsusaka hiện lên một cách lập thể.
Khi tìm hiểu về dinh thự võ sĩ, văn hóa thương nhân và văn hóa ẩm thực với lâu đài làm trung tâm, bạn sẽ dễ hiểu được nét đặc trưng của Matsusaka dù chỉ lưu lại trong thời gian ngắn.
Chạm vào đời sống võ sĩ tại Gojōban-yashiki
Ngay phía đông nam của di tích thành Matsusaka là Gojōban-yashiki (khu dinh thự của võ sĩ canh gác lâu đài).
Đây là dãy nhà tập thể được xây vào năm 1863 (Bunkyū 3) cuối thời Edo, tương truyền là nơi ở của các võ sĩ phiên Kishū canh gác thành Matsusaka cùng gia đình họ. Dãy dinh thự được bao quanh bởi đường lát đá và hàng rào makigaki vẫn lưu giữ bầu không khí của thị trấn dưới chân lâu đài.
Đây là nơi vừa được chỉ định là Di sản văn hóa quan trọng cấp quốc gia, vừa vẫn có người sinh sống cho đến ngày nay. Phần bên trong của một căn ở đầu phía bắc dãy nhà phía tây được mở cửa tham quan, nên điều quan trọng là vừa đi vừa ý thức về phạm vi được tham quan và sự cân nhắc khi chụp ảnh.
Nơi gắn với Motoori Norinaga cũng ở gần đây
Matsusaka cũng được biết đến là vùng đất gắn liền với Motoori Norinaga, học giả Quốc học (kokugaku) thời Edo.
Nếu dạo bộ lịch sử quanh di tích lâu đài, khi kết hợp ngắm cả ký ức võ sĩ và ký ức học thuật, bạn sẽ cảm nhận được chiều sâu văn hóa của Matsusaka.
Biến chuyến đi không chỉ dừng lại ở thịt bò Matsusaka
Nhiều du khách nghe đến cái tên Matsusaka sẽ liên tưởng ngay đến thịt bò Matsusaka, nhưng khi dạo bộ di tích lâu đài, sự chú ý cũng hướng đến lịch sử của thị trấn.
Khi đi dạo di tích thành Matsusaka, bạn dễ hướng mắt đến cả văn hóa ẩm thực lẫn văn hóa lịch sử.
Nhìn theo mối quan tâm của từng kiểu du khách, cùng một di tích lâu đài nhưng cách trải nghiệm lại thay đổi.
| Du khách | Cách ngắm | Cách mở rộng mối quan tâm |
|---|---|---|
| Lần đầu | Tập trung tường đá | Dạo phố cổ lâu đài |
| Yêu lịch sử | Kuruwa và di tích cổng | Hướng đến bảo tàng tư liệu |
| Yêu nhiếp ảnh | Góc tường và đường dốc | Chụp khu phố cổ |
| Du lịch ẩm thực | Dạo bộ ngắn | Ẩm thực Matsusaka |
Cách đi đến và quy tắc ứng xử tại di tích thành Matsusaka: để du khách không bị lạc đường
Di tích thành Matsusaka (công viên Matsusaka) là điểm nằm trong khu vực thành phố, dễ tiếp cận từ ga Matsusaka hay hướng trước tòa thị chính.
Di tích thành Matsusaka được tự do tham quan và miễn phí vào cửa, nhưng điều kiện sử dụng có thể thay đổi tùy theo cơ sở lân cận hay sự kiện, nên kiểm tra trước khi khởi hành sẽ yên tâm hơn.
Trường hợp đến bằng phương tiện công cộng
Từ ga Matsusaka (tuyến JR và Kintetsu) đi bộ khoảng 10 phút, hoặc đi xe buýt xuống tại "Shiyakusho-mae" (trước tòa thị chính) là tới ngay.
Nếu đi bộ từ ga, bạn có thể tận hưởng không chỉ di tích lâu đài mà còn cả khu phố cổ xung quanh.
Trường hợp đến bằng xe
Nếu đi xe, từ nút giao Matsusaka IC trên đường cao tốc Ise đi khoảng 10 phút.
Bạn có thể sử dụng bãi đỗ xe thành phố Matsusaka (miễn phí), nhưng tình hình sử dụng có thể thay đổi do sự kiện, nên hãy tuân theo hướng dẫn tại chỗ.
Quy tắc cơ bản cần giữ tại di tích lâu đài
Tường đá là di tích lịch sử, nên nguyên tắc cơ bản là không leo trèo, không di chuyển đá và đi đúng lối đã quy định.
Khi chụp ảnh, đừng quên cân nhắc đến các du khách khác và những người sinh sống lân cận.
Hãy mang rác về, và ở những nơi yên tĩnh hãy hạn chế nói to, như vậy bạn có thể vừa giữ gìn bầu không khí đặc trưng của di tích lâu đài vừa tận hưởng chuyến đi.
Tổng kết: cảm nhận ký ức của tường đá và thị trấn dưới chân lâu đài tại di tích thành Matsusaka
Di tích thành Matsusaka (công viên Matsusaka) không phải là nơi hào nhoáng bởi công trình kiến trúc, mà là điểm dạo bộ lịch sử nơi bạn hình dung dáng dấp lâu đài từ tường đá và địa hình còn sót lại.
Khi kết hợp lịch sử lâu đài do Gamō Ujisato xây dựng năm 1588 (Tenshō 16), những bức tường đá như nozura-zumi và uchikomi-hagi, cùng hành trình dạo phố cổ lâu đài dẫn đến Gojōban-yashiki, chuyến đi Matsusaka của bạn sẽ thêm phần sâu sắc.
Khi ghé thăm, hãy kiểm tra điều kiện sử dụng, trân trọng di tích và thong thả dạo bước.
