Tanuki Shigaraki-yaki là gì? Những điều cơ bản cần biết
Tanuki Shigaraki-yaki là tượng linh vật may mắn tiêu biểu của dòng gốm Shigaraki-yaki được sản xuất tại thị trấn Shigaraki, thành phố Kōka, tỉnh Shiga, và là biểu tượng đặc trưng của du lịch Shigaraki khi có thể bắt gặp ở khắp mọi nơi — trước cửa tiệm, hiên nhà hay quảng trường ga.
Bản thân Shigaraki-yaki là vùng sản xuất gốm sứ có từ thời Kamakura, là một trong "Nihon Rokkoyō" (6 lò gốm cổ của Nhật Bản) cùng với Echizen, Seto, Tokoname, Tanba, Bizen, và là một trong những vùng sản xuất tạo nên câu chuyện của di sản Nhật Bản (Nihon Isan).
Trong số nhiều sản phẩm đa dạng từ đồ ăn, chậu cây, vật liệu xây dựng đến các tượng trang trí lớn đặt ngoài vườn, tượng tanuki (lửng chó Nhật Bản) đã trở thành hiện thân phổ biến đến mức người ta nói "nhắc đến Shigaraki-yaki là nghĩ ngay đến nó".
Sức hút của Shigaraki-yaki với vẻ đẹp tự nhiên của đất
Shigaraki-yaki được đặc trưng bởi vẻ mộc mạc, dịu dàng của đất sét khai thác từ tầng Kobiwako (hồ Biwa cổ), cùng với "hiiro" (màu lửa) sinh ra trong quá trình nung, các vết cháy và những hạt trắng của tràng thạch (choseki).
Vì vậy, dù cùng là "tanuki" nhưng không chỉ khuôn mặt mà kết cấu bề mặt và cách màu sắc lên cũng khác nhau, tạo nên niềm vui khi so sánh sự khác biệt của từng cá thể.
Chất cảm mộc mạc ấm áp khiến nó được chọn làm quà lưu niệm du lịch, đồng thời cũng được chú ý như một điểm chụp ảnh hấp dẫn.
Tại sao tanuki Shigaraki-yaki trở nên nổi tiếng toàn quốc
Cơ duyên giúp mối liên kết giữa Shigaraki và tanuki được cả nước biết đến là vào năm 1951 (Shōwa 26), khi Thiên hoàng Shōwa đến thăm Shigaraki, địa phương đã dựng một tượng tanuki lớn cầm cờ hinomaru nhỏ để chào đón ngài.
Cảm hứng từ cảnh tượng đó, Thiên hoàng Shōwa đã sáng tác bài thơ "Osanaki hi atsumeshi kara ni natsukashi mo Shigaraki-yaki no tanuki wo mireba", và khi bài thơ này được đăng trên báo, tanuki Shigaraki lập tức nổi tiếng trên toàn quốc.
Sau đó, triết lý "Hassō Engi" (8 ý nghĩa may mắn) cũng lan rộng, khiến ấn tượng về một linh vật may mắn được định hình, và hình ảnh "nhắc đến Shigaraki là nghĩ đến tanuki" đã bén rễ sâu rộng.
Ý nghĩa vượt xa một tượng trang trí dễ thương
Khi nhìn tượng tanuki trong chuyến du lịch, có thể bạn sẽ nghĩ đó là món quà lưu niệm hài hước.
Tuy nhiên, khi biết được bối cảnh, nó được nhìn nhận như biểu tượng của địa phương — được nuôi dưỡng trong nền văn hóa gốm sứ lâu đời của Shigaraki.
Đây cũng là linh vật may mắn truyền thống được tặng trong lễ khai trương cửa hàng hay mừng tân gia, chứa đựng phong tục Nhật Bản cầu mong buôn bán phát đạt và gia đình bình an.
Giải mã ý nghĩa của tanuki Shigaraki-yaki qua Hassō Engi
Tại Hiệp hội Du lịch thị trấn Shigaraki và các cơ sở gốm sứ địa phương, tanuki Shigaraki-yaki được giới thiệu là hiện thân của "Hassō Engi".
Biết rằng mỗi bộ phận trên cơ thể đều mang một ý nghĩa riêng sẽ giúp bạn có góc nhìn sâu sắc hơn khi chụp ảnh hay ngắm tanuki trước cửa tiệm.
Các điểm chính của Hassō Engi
Mặt, nón, mắt, sổ ghi chép (tsū)
- Mặt: nụ cười cầu buôn bán phát đạt
- Nón (kasa): bảo vệ khỏi tai ương bất ngờ
- Mắt: quan sát xung quanh, phán đoán chính xác
- Tsū (kayoichō — sổ ghi giao dịch): xây dựng lòng tin với mọi người
Túi tiền, đuôi, bình rượu, bụng
- Túi tiền (kinbukuro): được ban phúc tài lộc
- Đuôi: hoàn thành mọi việc trọn vẹn
- Bình rượu (tokkuri): rèn luyện đức tính, không thiếu thốn cái ăn cái uống
- Bụng: biểu tượng của sự điềm tĩnh và khả năng quyết đoán lớn
Không cần ghi nhớ hết, chỉ cần chú ý đến các chi tiết đặc trưng như nón, bình rượu, túi tiền là bạn đã có thể cảm nhận được rằng hình dáng tanuki không đơn thuần là trang trí, mà là thiết kế gửi gắm những ước nguyện.
Tại các cửa tiệm ở địa phương thường có tờ rơi hoặc bảng giải thích về Hassō Engi, bạn cũng có thể vừa xem ý nghĩa vừa chọn mua.
Cách tận hưởng ngắm tanuki Shigaraki-yaki tại địa phương
Khu trung tâm Shigaraki vẫn còn lưu giữ đậm nét phong cảnh của một vùng sản xuất gốm như các lò gốm (kamamoto) hay di tích lò nung leo (noborigama).
Trong số đó, tượng tanuki liên tục xuất hiện trước cửa tiệm và ngoài trời, khiến ngay cả việc đi dạo thị trấn cũng trở thành khoảng thời gian cảm nhận "chất Shigaraki".
Vì các điểm tham quan tập trung trong khu vực có thể đi bộ từ ga Shigaraki thuộc Đường sắt Shigaraki Kōgen, bạn có thể thong thả dạo chơi trong nửa ngày đến một ngày.
Đầu tiên hãy ghé tượng tanuki khổng lồ trước ga Shigaraki
Theo hướng dẫn của Hiệp hội Du lịch thị trấn Shigaraki, tượng tanuki khổng lồ trước ga Shigaraki cao khoảng 5,3 mét, vòng bụng khoảng 6,6 mét, được đặt từ năm 1987 (Shōwa 62) và trở thành biểu tượng thân thuộc của thị trấn.
Dự án thay trang phục cho tượng bắt đầu từ năm 2015 (Heisei 27), do học sinh trường THPT Shigaraki địa phương đảm nhận thiết kế, ngoài trang phục theo mùa còn có cả trang phục theo các chủ đề đặc biệt.
Nếu muốn chụp bức ảnh đầu tiên mang đậm "chất Shigaraki", bắt đầu chuyến đi từ những tượng tanuki biểu tượng như thế này sẽ giúp bạn dễ dàng bắt nhịp với bầu không khí chuyến du lịch.
Muốn tìm hiểu bối cảnh lịch sử thì nên ghé Shigaraki Dentō Sangyō Kaikan
Theo hướng dẫn chính thức của thành phố Kōka, Shigaraki Dentō Sangyō Kaikan (Hội quán Công nghiệp Truyền thống Shigaraki) được giới thiệu là cơ sở tìm hiểu lịch sử và văn hóa của Shigaraki-yaki, đã được di chuyển và xây mới gần ga Shigaraki vào năm Reiwa 2 (2020).
Phòng trưng bày thường trực giới thiệu dòng chảy của Shigaraki-yaki từ thời Kamakura đến hiện đại, còn phòng triển lãm chuyên đề tổ chức khoảng 15 triển lãm đặc biệt mỗi năm.
Giờ mở cửa từ 9 giờ đến 17 giờ, ngày nghỉ là thứ năm hàng tuần (nếu trùng ngày lễ thì nghỉ vào ngày hôm sau) và dịp cuối năm đầu năm mới, vé vào cửa miễn phí, cách đi từ ga Shigaraki chỉ khoảng 3 phút đi bộ rất thuận tiện.
Nếu biết trước một chút về lịch sử và nguồn gốc "trước khi mua" tượng trang trí, thời gian lựa chọn quà lưu niệm du lịch sẽ trở nên phong phú hơn.
Bí quyết chọn tanuki Shigaraki-yaki làm quà lưu niệm
Khi chọn tanuki Shigaraki-yaki, trước tiên hãy ngắm biểu cảm và coi trọng cảm giác "muốn mang về nhà cùng mình".
Bên cạnh đó, khi so sánh tông màu của đất, chất cảm bề mặt và cách men gốm (yūyaku) lên màu, bạn sẽ nhận ra dù cùng một đề tài nhưng ấn tượng lại khác nhau đáng kể.
Kích thước rất đa dạng, từ tượng nhỏ vừa lòng bàn tay đến tượng lớn trang trí trước cửa, nên bạn có thể chọn theo không gian trưng bày và ngân sách cũng là một điểm hấp dẫn.
Khi phân vân, hãy so sánh những điểm này
- Nét mặt: biểu cảm dịu dàng hay mạnh mẽ
- Bề mặt nung: chất đất mộc mạc rõ rệt hay hoàn thiện bóng bẩy
- Kích thước: phù hợp đặt ở cửa ra vào hay loại nhỏ dễ đặt trên kệ, bàn
- Phù hợp làm quà tặng: hợp với dịp khai trương, mừng tân gia hay làm kỷ niệm du lịch
Việc có được phép chụp ảnh hay phương thức mang về, khả năng vận chuyển ra nước ngoài khác nhau tùy cửa hàng và cơ sở, nên hãy xác nhận bảng chỉ dẫn hay hướng dẫn của nhân viên tại chỗ để yên tâm hơn.
Tượng lớn dễ vỡ, nên nếu chọn cửa hàng hỗ trợ đóng gói có lớp chống sốc và gửi qua dịch vụ takkyūbin (giao hàng tận nhà), việc di chuyển trong suốt chuyến đi sẽ thoải mái hơn.
Cách đến Shigaraki và mẹo tham quan
Shigaraki nằm ở phía nam thành phố Kōka, tỉnh Shiga, có thể tiếp cận từ Kyoto hay Osaka trong ngày.
Khi đi tàu điện, từ hướng Kyoto hãy đi qua tuyến JR Biwako và tuyến JR Kusatsu đến ga Kibukawa, sau đó chuyển sang Đường sắt Shigaraki Kōgen để đến ga Shigaraki.
Nếu đi ô tô, từ IC Shigaraki của đường cao tốc Shin-Meishin đi qua quốc lộ 307 khoảng 10 phút là đến trung tâm thị trấn.
Những điều cần biết khi tham quan
Đường sắt Shigaraki Kōgen không sử dụng được các thẻ IC giao thông như ICOCA, khi chuyển từ tuyến JR, bạn sử dụng cổng soát vé đơn giản đặt trước khu vực Đường sắt Shigaraki Kōgen tại ga JR Kibukawa.
Trong khu trung tâm có cả đường dốc và ngõ lát đá, nên khuyên bạn nên đi giày thoải mái để dạo bộ.
Mùa hè nắng gắt, mùa đông đặc trưng lạnh của vùng núi, nên hãy lưu ý chuẩn bị trang phục phù hợp theo mùa và bổ sung nước để tận hưởng chuyến đi dạo thị trấn một cách thoải mái.
Tổng kết
Tanuki Shigaraki-yaki vừa được yêu thích bởi vẻ ngoài đáng yêu, vừa là hiện thân phản chiếu lịch sử lâu đời của Shigaraki-yaki kéo dài từ thời Kamakura và văn hóa của địa phương.
Khi đến thăm sau khi biết về ý nghĩa của Hassō Engi, bạn sẽ cảm nhận được bối cảnh từ từng tượng trước cửa tiệm, thời gian chọn quà lưu niệm và đi dạo thị trấn sẽ trở nên ấn tượng hơn.
Kết hợp các điểm tham quan trong phạm vi đi bộ như tượng tanuki khổng lồ trước ga Shigaraki và Shigaraki Dentō Sangyō Kaikan, chỉ cần nửa ngày bạn đã có chuyến đi trải nghiệm trọn vẹn "chất Shigaraki".
