Bảo tàng Lịch sử Oya: khám phá mỏ đá ngầm ở Utsunomiya
Tại Bảo tàng Lịch sử Oya (Ōya Shiryōkan), nằm ở Ōya-machi, thành phố Utsunomiya, tỉnh Tochigi, bạn có thể đi bộ tham quan khu mỏ ngầm khổng lồ được tạo nên qua quá trình khai thác đá Ōya.
Khu mỏ ngầm cũ, điểm tham quan chính, có diện tích khoảng 20.000 m² và sâu khoảng 30 m; tại đây, bạn có thể ngắm cả không gian rộng lớn hình thành sau khi đá được cắt lấy và dấu vết lao động còn trên vách.
Đi bộ trong không gian ngầm được đào suốt khoảng 70 năm
Không gian dưới lòng đất này được hình thành nhờ quá trình khai thác đá Ōya liên tục trong khoảng 70 năm, từ thời Taishō đến thời Shōwa.
Khi vừa đi vừa ngước nhìn những vách đá và cột đá, bạn sẽ nhận ra chính nơi đá từng được lấy đi đã trở thành điểm tham quan.
Nghĩ đến việc lượng đá từng lấp đầy không gian trước mắt đã được vận chuyển ra ngoài, bạn sẽ chú ý cả công sức lao động qua năm tháng, bên cạnh quy mô rộng lớn.
Đá Ōya là gì? Vật liệu gắn với đời sống Utsunomiya và Di sản Nhật Bản
Đá Ōya là tên gọi chung của loại đá tuf dăm kết có thành phần ryolit được khai thác quanh Ōya-machi, thành phố Utsunomiya, từng được dùng để xây nhà, kho chứa, tường rào và các công trình khác.
Các lớp đá tuf ban đầu được cho là hình thành từ những đợt phun trào núi lửa dưới biển cách đây khoảng 15 triệu năm.
Thành phố Utsunomiya được cho là có 9.000 công trình bằng đá Ōya; việc chuyển đổi chúng thành quán cà phê, phòng trưng bày nghệ thuật và những không gian khác cũng đang được triển khai.
Ngày 24 tháng 5 năm 2018 (năm Heisei 30), câu chuyện “Hành trình khám phá bí mật mê cung dưới lòng đất: Utsunomiya, thành phố nơi văn hóa đá Ōya sống mãi” được công nhận là Di sản Nhật Bản (Japan Heritage); khu mỏ ngầm cũ của Ōya Shiryōkan, tức di tích mỏ đá Kaneiri-yama, cũng nằm trong các tài sản văn hóa cấu thành.
Sau khi tham quan khu mỏ cũ, nếu chú ý các công trình bằng đá trong thành phố, bạn sẽ thấy cảnh quan dưới lòng đất kết nối với đời sống con người.
Ngay cả khi không am hiểu lịch sử hay kiến trúc, chỉ cần chú ý bề mặt đá và cách sử dụng đá cũng giúp chuyến đi dạo ở Utsunomiya thêm thú vị.
Những điểm đáng xem tại mỏ ngầm cũ ở Ōya Shiryōkan
Ở dưới lòng đất, việc luân phiên quan sát độ rộng của toàn không gian và những dấu vết nhỏ trên bề mặt đá sẽ giúp bạn cảm nhận cảnh quan sâu sắc hơn.
Tìm hiểu cấu trúc mỏ qua các cột đá được chừa lại và trần mỏ
Khu mỏ ngầm cũ của Ōya Shiryōkan có cấu trúc “từ kakine-bori sang hiraba-bori”: ban đầu khai thác ngang theo phương pháp kakine-bori, sau đó dùng hiraba-bori đào xuống dưới, đồng thời chừa lại các cột đá.
So sánh các cột đá được chừa lại với những khoảng trống giữa chúng sẽ giúp bạn dễ hình dung cách người ta lấy đá ra.
Khi muốn ngước nhìn, hãy dừng bước ở vị trí không cản lối đi của người khác để quan sát sự nối tiếp giữa trần và vách mỏ.
Hình dung công việc của thợ đá qua dấu cuốc chim thời khai thác thủ công
Trên bề mặt đá còn lưu lại dấu cuốc chim được sử dụng trong thời khai thác thủ công.
Với khai thác thủ công, dấu cắt nằm ngang có thể thấy ở phương pháp hiraba-bori, còn dấu cắt thẳng đứng xuất hiện ở kakine-bori.
Từ giữa thời Edo, khi hoạt động khai thác phát triển mạnh, đến khoảng năm 1960 (năm Shōwa 35), khi cơ giới hóa tiến triển, dụng cụ chủ yếu chỉ là vài loại cuốc chim và shoiko, khung đeo lưng để vận chuyển đá.
Người ta nói rằng để khai thác 1 thanh đá gọi là Rokutō, dày khoảng 18 cm, rộng khoảng 30 cm và dài khoảng 90 cm, thợ phải vung cuốc chim đến 4.000 lần.
Trong thời khai thác thủ công, mỗi thợ đá chỉ lấy được khoảng 10 thanh mỗi ngày và phải cõng từng thanh đá nặng tới 150 kg ra khỏi mỏ.
Khi liên hệ hướng của các đường cắt với hướng đào, bạn sẽ thấy hoa văn trên vách như một bản ghi chép công việc.
Các thuật ngữ giải thích việc khai thác sẽ dễ hiểu hơn nếu chia thành nhóm chỉ hướng đào và nhóm chỉ hình thức mỏ.
| Thuật ngữ | Nội dung biểu thị | Ý nghĩa |
|---|---|---|
| Hiraba-bori | Hướng đào | Đào từ trên xuống dưới |
| Kakine-bori | Hướng đào | Đào tiến theo phương ngang |
| Khai thác lộ thiên | Hình thức mỏ | Bóc lớp đất trên bề mặt rồi dùng hiraba-bori đào từ trên xuống |
| Khai thác hầm lò | Hình thức mỏ | Kết hợp kakine-bori và hiraba-bori để đào trong lòng đất |
Dấu tích khai thác lộ thiên, được xem là hình thức khai thác đá Ōya thời kỳ đầu, còn có thể thấy gần bãi đỗ của bảo tàng và trên vách đá đối diện bãi đỗ.
Ngắm khung cảnh từng làm bối cảnh phim và video âm nhạc
Không gian ngầm này từng được sử dụng làm địa điểm quay phim điện ảnh, phim truyền hình, video âm nhạc, quảng cáo truyền hình và những tác phẩm khác.
Các tác phẩm từng quay tại đây gồm phim điện ảnh Hataraku Saibō năm 2024 và phim truyền hình Ichikei no Karasu năm 2021.
Nơi đây còn được dùng làm địa điểm hòa nhạc, triển lãm nghệ thuật và nhà thờ dưới lòng đất, thu hút sự chú ý như một không gian tổ chức sự kiện.
Khi so sánh những vách đá được chiếu sáng với phần nằm trong bóng tối, bạn sẽ cảm nhận chiều sâu và sắc thái khác nhau ngay trong cùng một không gian đá.
Ngay cả khi tìm các địa điểm xuất hiện trong tác phẩm, hãy tuân thủ phạm vi tham quan và hướng dẫn tại chỗ.
Đi Ōya Shiryōkan mặc gì? Mang áo khoác và giày dễ đi ngay cả mùa hè
Khi tham quan dưới lòng đất, chọn trang phục giữ ấm và thuận tiện cho việc đi lại sẽ giúp bạn yên tâm thưởng ngoạn cảnh quan.
Trong mỏ chỉ khoảng 13°C ngay cả mùa hè, nên mang theo áo khoác
Hãy mang áo khoác và kiểm tra nhiệt độ bên trong trên website trước khi đến.
Nhiệt độ trung bình trong mỏ suốt năm khoảng 8°C, và ngay cả mùa hè cũng chỉ khoảng 13°C.
Đừng chỉ dựa vào cái nóng trên mặt đất để chọn trang phục; hãy chuẩn bị áo khoác dễ mặc thêm hoặc cởi ra.
Dịch vụ cho mượn chăn đang tạm dừng, vì vậy mang quần áo để tự điều chỉnh độ ấm sẽ giúp bạn yên tâm hơn.
Chọn giày và sắp xếp hành lý thuận tiện đi cầu thang
Tuyến tham quan xuống lòng đất có cầu thang, nên giày quen chân, dễ đi là lựa chọn phù hợp.
Hãy sắp xếp hành lý sao cho bạn có thể dùng tay khi đi cầu thang.
- Chọn túi giúp rảnh cả 2 tay
- Cất áo khoác ở vị trí dễ lấy ra và cất vào
- Cất máy ảnh hoặc điện thoại khi di chuyển
Nếu đi cùng trẻ em, hãy tính cả khả năng trẻ tự đi cầu thang theo nhịp độ của mình khi lên lịch để có thể tham quan thong thả.
Không được dùng xe lăn hoặc xe đẩy trẻ em; nếu lo ngại đi lại, hãy trao đổi trước
Không thể vào tham quan bằng xe lăn, xe đẩy trẻ em hoặc xe đẩy tay.
Với người gặp khó khăn khi đi bộ, có dịch vụ hướng dẫn tham quan mỏ ngầm bằng xe golf theo lịch đặt trước, chỉ vào những ngày trong tuần có thể sắp xếp; dịch vụ tính phí riêng ngoài vé vào cửa.
Có thể không tiếp nhận vào Tuần lễ Vàng, dịp Obon, ngày đông xe buýt đoàn hoặc ngày có hoạt động tác nghiệp báo chí hoặc quay chụp; cũng không nhận đặt trong ngày, nên hãy gọi cơ sở theo số 028-652-1232 để xác nhận điều kiện sử dụng.
Quy định chụp ảnh và phép lịch sự tại Ōya Shiryōkan
Việc chụp ảnh bên trong có các quy định về thiết bị, nơi dừng lại và nội dung chụp.
Trước khi nghĩ đến bố cục muốn chụp, hãy kiểm tra xem vị trí đó có chừa được lối đi hay không.
Không dùng chân máy, gậy selfie và chú ý nơi dừng chụp
Không được sử dụng các dụng cụ chụp ảnh như chân máy 3 chân, chân máy 1 chân, gậy selfie; cũng cấm dừng chụp trên cầu thang, chiếu nghỉ và lối đi hẹp.
Việc cố định máy ảnh lên sàn hoặc tay vịn để chụp cũng không được phép.
Những hành động khi chụp ảnh có thể được tóm tắt như sau.
| Tình huống | Hành động nên làm | Hành động cần tránh |
|---|---|---|
| Cách giữ máy ảnh | Cầm máy trên tay để chụp | Dùng chân máy 3 chân, chân máy 1 chân hoặc gậy selfie |
| Cầu thang và lối đi hẹp | Ưu tiên việc lưu thông | Dừng lại chụp ảnh |
| Sau khi chụp xong | Nhường chỗ | Chiếm giữ vị trí |
Hãy lưu ý khi người xung quanh lọt vào ảnh và nhường chỗ sau khi chụp, để các khách khác cũng có thể thưởng ngoạn cảnh quan.
Chụp cosplay hoặc dùng đạo cụ phải trả phí và đăng ký trước
Chụp tạo dáng như người mẫu, dùng búp bê hoặc đạo cụ, chụp cosplay hay mặc trang phục khác thường đều tính phí và cần đăng ký, xin phép trước.
Việc chụp ảnh từ 2 giờ trở lên khi chưa được phép cũng bị cấm; nếu dự định chụp lâu, hãy trao đổi với cơ sở trước.
Không được tự ý sử dụng hình ảnh quay chụp trong bảo tàng cho mục đích thương mại; nếu muốn dùng cho quảng cáo hoặc mục đích tương tự, hãy trao đổi với cơ sở.
Cách đi đến Ōya Shiryōkan, giờ mở cửa và giá vé
Nếu đi phương tiện công cộng, hãy kiểm tra cả tuyến xe buýt từ ga Utsunomiya và chuyến về để dễ sắp xếp lịch tham quan.
Đi xe buýt từ ga Utsunomiya khoảng 20–30 phút
Từ ga JR Utsunomiya, lên xe tại điểm số 6 ở cửa tây; từ ga Tōbu Utsunomiya, lên tại trạm Tōbu Ekimae; đi xe buýt hướng Ōya–Tateiwa, xuống trạm Shiryōkan Iriguchi rồi đi bộ khoảng 5 phút.
Thời gian đi xe buýt tham khảo khoảng 30 phút từ ga JR Utsunomiya và khoảng 20 phút từ ga Tōbu Utsunomiya.
Điểm lên xe khác nhau tùy ga sử dụng, nên hãy kiểm tra hướng xe và giờ chạy qua hướng dẫn của Kantō Jidōsha.
Vé Ōya Kankō Ichinichi Jōshaken, vé du lịch Ōya 1 ngày cho phép đi không giới hạn xe buýt tuyến giữa ga JR Utsunomiya và Ōya–Tateiwa, kèm vé vào Ōya Shiryōkan và vé tham quan chùa Ōya-ji (Ōya Kannon), cũng được bán tại những nơi như quầy thông tin du lịch ở ga JR Utsunomiya.
Lưu tên trạm bằng tiếng Nhật trên điện thoại cũng giúp ích khi hỏi đường.
Nếu đi ô tô, kiểm tra bãi đỗ và cách cài đặt thiết bị dẫn đường
Nếu đi ô tô, thời gian từ nút giao Utsunomiya trên đường cao tốc Tōhoku khoảng 12 phút, tương đương khoảng 8 km; từ nút giao Kanuma khoảng 20 phút, tương đương khoảng 13 km.
Ô tô con thông thường có thể đỗ miễn phí ở bãi số 2–4; bãi số 1 dành riêng cho xe buýt đoàn và người gặp khó khăn khi đi bộ.
Khuôn viên rộng và tìm theo địa chỉ đôi khi có thể dẫn vào trong núi, nên hãy nhập tên cơ sở hoặc số điện thoại vào thiết bị dẫn đường trên xe.
Kiểm tra giờ mở cửa, ngày nghỉ theo mùa và giờ nhận khách cuối
Giờ mở cửa và ngày nghỉ khác nhau theo mùa; cũng có trường hợp đóng cửa đột xuất.
Từ tháng 4 đến tháng 11, mở cửa 9:00–17:00, nhận khách cuối lúc 16:30 và không có ngày nghỉ trong giai đoạn này.
Từ tháng 12 đến tháng 3, mở cửa 9:30–16:30, nhận khách cuối lúc 16:00; đóng cửa thứ Ba hằng tuần, hoặc ngày tiếp theo nếu thứ Ba là ngày lễ.
Từ ngày 26 tháng 12 đến ngày 3 tháng 1 là kỳ nghỉ cuối năm, đầu năm; thời tiết xấu như bão cũng có thể khiến bảo tàng đóng cửa đột xuất hoặc rút ngắn giờ hoạt động.
Khi dự tính giờ đến, hãy tránh nhầm giờ đóng cửa với giờ nhận khách cuối.
Nhịp độ đi của người muốn ngắm kỹ bề mặt đá và người chủ yếu chụp ảnh cũng khác nhau, nên chừa thời gian dư cho cả hành trình về sẽ giúp bạn yên tâm hơn.
Giá vé người lớn 1.000 yên, chỉ thanh toán bằng tiền mặt
Vé vào cửa chỉ thanh toán bằng tiền mặt.
Giá vé là 1.000 yên cho người lớn, 400 yên cho học sinh tiểu học và trung học cơ sở; trẻ chưa đến tuổi đi học được miễn phí.
Đoàn từ 20 người trở lên có giá 800 yên cho người lớn, 350 yên cho học sinh tiểu học và trung học cơ sở; khi xuất trình sổ chứng nhận khuyết tật thể chất, giá vé bằng mức dành cho đoàn.
Hãy kiểm tra nhóm giá vé trước khi đến và chuẩn bị tiền mặt bằng yên Nhật phù hợp với số người.
Trước khi khởi hành, hãy đối chiếu cả hướng dẫn sử dụng lẫn thông báo mới của cơ sở để kiểm tra giá vé và thông tin hoạt động.
Kinh nghiệm tránh đông vào dịp Obon và kỳ nghỉ dài
Vào những kỳ nghỉ dài như Obon và Silver Week, khu vực quanh Ōya được dự báo sẽ đông đúc.
Mùa cao điểm đôi khi có bãi đỗ tạm, xe buýt bổ sung hoặc dịch vụ gửi xe rồi đi xe buýt, nên hãy xem thông báo mới trước khi đi.
Nếu muốn thong thả tham quan, bạn có thể cân nhắc ngày trong tuần hoặc ngay sau giờ mở cửa, đồng thời kiểm tra tình trạng đông do khách đoàn và các yếu tố khác.
Cách khám phá phòng trưng bày và phép lịch sự khi tham quan dưới lòng đất
Chú ý quá trình khai thác, vận chuyển và sử dụng đá Ōya sẽ giúp bạn thưởng ngoạn cảnh quan ngầm như một phần lịch sử công nghiệp.
Kiểm tra nội dung trưng bày và việc đóng phòng do cải tạo
Phòng trưng bày giới thiệu các dụng cụ như cuốc chim, khung đeo lưng shoiko, máy móc thời kỳ đầu và máy khai thác hiện nay; đồng thời trình bày lịch sử vận chuyển đá, từ bè, xe ngựa, xe goòng đến đường sắt và xe tải.
Bộ sưu tập “Dụng cụ thợ đá Ōya và tư liệu liên quan” gồm 203 hiện vật do Ōya Shiryōkan sở hữu đã được ghi danh Tài sản văn hóa dân gian hữu hình quốc gia vào ngày 24 tháng 3 năm 2026.
Phòng trưng bày có thể không tham quan được trong một số giai đoạn do cải tạo và các lý do khác, nên hãy kiểm tra tình trạng mở cửa riêng với khu mỏ ngầm cũ.
Phòng trưng bày dự kiến đóng cửa từ tháng 12 để cải tạo và hướng tới mở lại vào mùa xuân năm sau, còn việc tham quan không gian ngầm vẫn diễn ra bình thường.
Khi có thể đọc phần giải thích về dụng cụ và công việc, hãy liên hệ chúng với dấu đào đã thấy dưới lòng đất để hình dung cụ thể công việc cắt lấy đá.
Không ăn uống hoặc gây tiếng động lớn trong mỏ ngầm
Cấm ăn uống trong mỏ ngầm.
Hãy dùng đồ uống hoặc đồ ăn nhẹ trước hay sau khi xuống lòng đất, sau khi xác định nơi được phép ăn uống.
Bảo tàng cấm nói lớn, chơi nhạc cụ, nhảy múa trên sân khấu đá và các hành vi tương tự, nên hãy tham quan yên lặng.
Về nguyên tắc, không được vào sau khi uống rượu bia; nếu kết hợp với ăn uống, hãy chú ý thứ tự tham quan.
Không được mang thú cưng vào, kể cả khi đặt trong lồng hoặc túi.
Ghé cửa hàng trước hoặc sau khi tham quan và tìm tài liệu hướng dẫn ngoại ngữ
OYA MUSEUM ROCKSIDE MARKET bán đồ ăn nhẹ, đồng thời có gelato và cà phê mang đi.
Cửa hàng cũng có quà lưu niệm như tác phẩm điêu khắc đá Ōya và khăn tenugui (khăn vải truyền thống Nhật Bản) nhuộm Miya-zome; bạn có thể nghỉ tại sân hiên ngoài trời lát gỗ.
Nếu có người đi cùng chưa quen tiếng Nhật, việc hỏi cơ sở trước về tài liệu hướng dẫn ngoại ngữ và cách nhận sẽ rất hữu ích.
Tổng kết chuẩn bị tham quan Ōya Shiryōkan
Tại Ōya Shiryōkan, các cột đá và dấu khai thác thủ công còn lại trong khu mỏ ngầm cũ rộng khoảng 20.000 m² giúp bạn cảm nhận công việc khai thác đá Ōya cùng quy mô của không gian dưới lòng đất.
Mang áo khoác và giày dễ đi ngay cả mùa hè, đồng thời kiểm tra quy định chụp ảnh, tình trạng mở cửa phòng trưng bày, giờ hoạt động, vé thanh toán tiền mặt và phương tiện đi về sẽ giúp bạn thong thả tham quan dù lần đầu đến.
Sau chuyến tham quan, hãy tiếp tục chú ý những công trình bằng đá khi đi dạo trong thành phố để khám phá văn hóa đá Ōya vẫn hiện diện trong đời sống Utsunomiya.
Đánh giá (0)