Toki là loài chim gì? Những điều cơ bản nên biết tại Nhật Bản
Toki (chim cò quăm mào Nhật Bản – Crested Ibis) tại Sado là một trong những loài chim hoang dã nổi tiếng nhất Nhật Bản, có tên khoa học là "Nipponia nippon", thuộc bộ Bồ nông, họ Cò quăm.
Toki là loài chim nước cỡ trung bình với chiều dài cơ thể khoảng 75–80cm, sải cánh có thể vượt 130cm, sinh sống tại ruộng lúa và đầm lầy, ăn cá nhỏ, cá chạch (dojō), ếch và côn trùng.
Đặc trưng nổi bật là cơ thể trắng và sắc hồng cánh sen (toki-iro) thoảng nhẹ ở mặt dưới cánh cùng đuôi, sắc lông sẽ thay đổi tùy theo mùa.
Tại Nhật Bản, loài này được chỉ định là Bảo vật thiên nhiên đặc biệt vào năm 1952, được biết đến rộng rãi như loài chim được bảo tồn và phục hồi từ bờ vực tuyệt chủng.
Đặc điểm nhận dạng cần ghi nhớ
Chiếc mỏ dài cong xuống và vùng da đỏ quanh mặt là những đặc điểm dễ nhận biết ngay cả từ xa.
Vào mùa sinh sản (khoảng tháng 3 đến tháng 6), bộ lông từ cổ đến lưng chuyển sang màu đen sẫm, gọi là "seishoku-u" (bộ lông sinh sản), khác biệt hoàn toàn so với hình ảnh trắng quen thuộc.
Khi nhìn thấy chúng kiếm ăn xung quanh ruộng lúa và đầm lầy, bạn sẽ cảm nhận sâu sắc mối liên kết giữa loài chim này với khung cảnh satoyama (vùng nông thôn truyền thống) của Sado.
Vì sao toki và Sado thường gắn liền trong các câu chuyện?
Lý do Sado thường được nhắc đến khi nói về toki là vì đảo Sado được biết đến là trung tâm của hoạt động bảo tồn, nhân giống và phục hồi quần thể toki hoang dã tại Nhật Bản.
Tại Sado, Trung tâm bảo tồn Toki được thành lập vào năm 1967, kể từ đó các công tác nhân giống nuôi nhốt, huấn luyện thích nghi, thả về tự nhiên và bảo tồn quần thể hoang dã đã được triển khai liên tục trong nhiều năm.
Năm 2008, đợt thả toki đầu tiên hướng đến phục hồi quần thể hoang dã tại Nhật Bản đã được thực hiện, và môi trường để quan sát toki hoang dã tại vùng satoyama Sado đang dần được hoàn thiện.
Sức hấp dẫn như một điểm đến du lịch
Đối với du khách, sức hấp dẫn không chỉ nằm ở việc tận mắt thấy loài chim quý hiếm.
Đó còn là dịp để hiểu sâu hơn về cách con người và thiên nhiên đã cùng tồn tại như thế nào, vì sao ruộng lúa giảm thuốc trừ sâu (như gạo được chứng nhận "Toki to Kurasu Sato") và môi trường sống ven nước lại quan trọng đến vậy – tất cả gói gọn trong khung cảnh thiên nhiên.
Cách tiếp cận phù hợp khi du khách muốn ngắm toki
Khi muốn ngắm toki tại Sado, nguyên tắc cơ bản là ưu tiên "quan sát mà không gây áp lực cho chim" hơn là "chụp ảnh ở cự ly gần".
Hiện chưa có chương trình chủ động cho du khách tiếp cận gần toki hoang dã, vì vậy việc quan sát ở khoảng cách phù hợp bằng ống nhòm hoặc kính thiên văn là điều kiện tiên quyết.
Có thể bắt đầu bằng việc tìm hiểu tại cơ sở chuyên biệt
Nếu lần đầu tiếp xúc, bạn có thể bắt đầu từ những cơ sở dễ tiếp cận như "Công viên rừng Toki" (Toki no Mori Kōen) tại khu Niibo, thành phố Sado, nơi bạn có thể học về sinh thái và lịch sử bảo tồn.
Trong công viên có "Bảo tàng tư liệu Toki" (Toki Shiryō Tenjikan) và "Quảng trường giao lưu Toki" (Toki Fureai Plaza), nơi bạn có thể quan sát cận cảnh hoạt động bay lượn, kiếm ăn và làm tổ của toki trong môi trường gần với tự nhiên.
Giờ mở cửa từ 8h30 sáng đến 5h chiều (cửa vào đóng lúc 4h30 chiều), phí hỗ trợ là 500 yên cho người lớn và 200 yên cho học sinh tiểu học – trung học cơ sở, thời gian tham quan trung bình khoảng 1 tiếng.
Ngày nghỉ là thứ Hai hàng tuần (không nghỉ từ tháng 3 đến tháng 11) và dịp cuối năm – đầu năm.
Lưu ý khi quan sát toki hoang dã
Khi tìm kiếm toki ngoài tự nhiên, việc tuân thủ "Quy tắc cộng sinh với toki" do địa phương quy định là vô cùng quan trọng.
Khi quan sát, hãy giữ yên lặng, không cho ăn, không tự ý đi vào ruộng hoặc đất tư nhân, không gây tiếng ồn lớn hoặc ánh sáng mạnh (bao gồm cả đèn flash).
Quy tắc quan sát cơ bản
- Không tiến quá gần toki, quan sát từ xa bằng ống nhòm
- Về nguyên tắc, hãy quan sát từ trong xe và không ra ngoài xe khi không cần thiết
- Không đỗ xe gây cản trở giao thông hoặc hoạt động nông nghiệp
- Đặc biệt trong mùa sinh sản (tháng 3 đến tháng 6), không tiến lại gần tổ và chim non
- Không chụp ảnh có đèn flash hoặc sử dụng drone
- Tuân theo bảng chỉ dẫn tại chỗ và hướng dẫn của hướng dẫn viên
Sự cân nhắc này không chỉ để tránh làm toki giật mình, mà còn cần thiết để bảo vệ đời sống và hoạt động trồng lúa của người dân Sado.
Khu vực có thể tìm thấy toki hoang dã
Tại Sado, bạn có thể bắt gặp toki hoang dã tại các khu ruộng đồng vùng Niibo và đồng bằng Kunaka, và tại đài quan sát "Toki no Terrace" ở phía Đông, bạn có thể quan sát bằng kính thiên văn.
Toki no Terrace miễn phí vào cổng, tầng thượng mở cửa bất kỳ lúc nào, phòng quan sát trong nhà có thể sử dụng từ 9h đến 17h (đến 16h trong khoảng tháng 12 đến tháng 3).
Cơ sở tìm hiểu về toki và cách tận hưởng tại địa phương
Tại Toki no Mori Kōen, bạn có thể tham quan "Bảo tàng tư liệu Toki" và "Quảng trường giao lưu Toki".
Bảo tàng tư liệu Toki giới thiệu lịch sử bảo tồn nhân giống và phục hồi tự nhiên, cùng tư liệu về "Kin" – cá thể toki Nhật Bản cuối cùng, trong khi Quảng trường giao lưu Toki cho phép bạn quan sát toki trong lồng lớn từ hành lang quan sát.
Vì cá thể hoang dã sẽ khác nhau tùy theo thời tiết và mùa, việc hiểu trước về đặc điểm và hành vi tại cơ sở sẽ giúp cảm xúc thêm sâu sắc khi tìm thấy chúng ngoài tự nhiên.
Lựa chọn sử dụng dịch vụ tour có hướng dẫn viên
Thông tin về "Hướng dẫn viên được công nhận của Hiệp hội liên lạc hướng dẫn viên Toki" (Toki Guide Renraku Kyōgikai), người hỗ trợ quan sát toki hoang dã, cũng được công khai.
Với những ai muốn kết hợp việc đi bộ với hiểu biết về quy tắc địa phương và mẹo quan sát, lựa chọn hướng dẫn viên được công nhận này là cách phù hợp thay vì tự túc đi tìm.
Cách đi và thời gian di chuyển
Đến Toki no Mori Kōen mất khoảng 20 phút lái xe từ cảng Ryōtsu, hoặc khoảng 20 phút bằng tuyến xe buýt Niigata Kōtsū Sado (tuyến Minami-sen).
Để đến đảo Sado, từ cảng Niigata mất khoảng 67 phút bằng tàu Jetfoil, hoặc khoảng 2 tiếng 30 phút bằng phà ô tô.
Tổng kết | Hiểu về toki sẽ khiến khung cảnh Sado trở nên sâu sắc hơn
Toki không phải loài chim chỉ có thể bàn đến qua vẻ đẹp ngoại hình.
Khi nhìn nhận cùng với ruộng lúa Sado, ven nước và cuộc sống của những con người gắn bó, sức hấp dẫn của chúng sẽ được truyền tải sâu sắc hơn.
Nếu bạn quan tâm đến toki trong chuyến du lịch tự túc, trước hết hãy tìm hiểu về sinh thái và quy tắc quan sát, rồi tiếp cận theo cách không gây áp lực cho địa phương.
Khoảnh khắc lặng lẽ dõi theo chúng từ xa chính là một trải nghiệm rất đặc trưng của Sado.
