Sơn dương Nhật Bản (Nihon Kamoshika) là loài động vật như thế nào?
Nihon Kamoshika (sơn dương Nhật Bản) là loài động vật hoang dã đặc hữu của Nhật Bản, sinh sống ở vùng núi Honshū, Shikoku và Kyūshū, được chỉ định là Bảo vật thiên nhiên đặc biệt của quốc gia.
Mặc dù tên có chữ "shika" (nghĩa là hươu) nhưng về mặt phân loại, loài này không thuộc họ Hươu (Cervidae) mà thuộc phân họ Dê (Caprinae) trong họ Trâu bò (Bovidae), tức là thuộc nhóm khác hoàn toàn so với hươu sao Nhật Bản (Nihonjika).
Những đặc điểm cần biết trước tiên
Cả con đực và con cái Nihon Kamoshika đều có sừng, sừng có hình nón dài khoảng 10 cm đến hơn 10 cm và không phân nhánh.
Chiều dài cơ thể khoảng 1-1,2 m, chiều cao vai khoảng 70 cm, cân nặng từ 30-45 kg, đặc điểm là màu lông biến đổi nhiều giữa các cá thể từ trắng đến nâu xám.
"Cặp sừng ngắn không phân nhánh" và "thân hình chắc nịch" này chính là manh mối quan trọng để phân biệt với hươu Nihonjika trong chuyến du lịch.
Sự tồn tại giúp cảm nhận thiên nhiên núi rừng Nhật Bản
Nihon Kamoshika chủ yếu sinh sống ở vùng núi, là loài động vật có thể bắt gặp ở những địa hình có môi trường rừng phong phú và khu vực có vách đá.
Theo các cuộc khảo sát toàn quốc trước đây, ước tính số lượng cá thể khoảng 75.000-90.000 con, sau đó các ước tính toàn quốc còn hạn chế.
Vì có thể tình cờ gặp được trong khi leo núi hay đi dạo trong thiên nhiên, nên khi tìm thấy, thái độ "lặng lẽ quan sát từ xa" sẽ quan trọng hơn "tiến lại gần để xem".
Có thể nhìn thấy Nihon Kamoshika ở đâu? Cách nghĩ về điểm quan sát
Vì Nihon Kamoshika là động vật hoang dã nên không thể khẳng định chắc chắn rằng "cứ đến nơi này là sẽ thấy được".
Việc có nhìn thấy được hay không phụ thuộc rất lớn vào hành vi của chúng trong ngày, thời tiết và môi trường xung quanh.
Nơi dễ bắt gặp là "rừng vùng núi"
Khi không có thông tin về cơ sở cụ thể, thay vì khẳng định một điểm quan sát nhất định, sẽ thiết thực hơn nếu lấy môi trường tự nhiên có rừng vùng núi và vách đá làm manh mối để suy đoán.
Trong môi trường rừng phong phú, đôi khi có thể nhìn thấy các loài thú lớn như Kamoshika.
Tại vùng núi xung quanh Kita Alps (dãy Alps phía Bắc), Chūō Alps (dãy Alps Trung tâm), Minami Alps (dãy Alps phía Nam) cũng như các tỉnh Nagano, Gifu, Shizuoka, Yamagata, có thể thấy thông tin về việc phát hiện Nihon Kamoshika.
Nếu muốn nhìn thấy hình dáng, các cơ sở nuôi nhốt cũng là một lựa chọn
Việc gặp được trong tự nhiên phụ thuộc vào may mắn, nhưng tại các cơ sở nuôi giữ Nihon Kamoshika như vườn phụ thuộc Bảo tàng Núi Ōmachi (Ōmachi Sangaku Hakubutsukan) ở tỉnh Nagano hay Công viên Tự nhiên Động vật dành cho Trẻ em tỉnh Saitama, khả năng nhìn thấy chúng sẽ cao hơn.
Nếu học hỏi trước rồi mới vào núi, niềm xúc động khi gặp được con vật thật sẽ càng lớn hơn.
Ưu tiên thông tin từ các cơ quan chính thức khi xác nhận trước
Khi lên kế hoạch tham quan công viên thiên nhiên hay leo núi, nên ưu tiên kiểm tra thông tin chính thức từ vườn quốc gia, chính quyền địa phương, trung tâm thông tin du khách (visitor center) trước, thay vì các blog du lịch.
Vì việc đóng đường, hạn chế vào khu vực, các lưu ý theo mùa có thể thay đổi tại địa phương, nên việc xác nhận trước khi xuất phát sẽ đảm bảo an toàn cho chuyến đi.
Tìm hiểu sự khác biệt giữa Nihon Kamoshika và Nihonjika
Không ít người phân vân không biết con vật mình nhìn thấy trong chuyến du lịch là Nihon Kamoshika hay hươu Nihonjika.
Khi muốn phân biệt, trước tiên hãy chú ý đến hình dạng sừng và cách thể hiện hành vi, sẽ dễ phân loại hơn.
Hình dạng sừng là dấu hiệu quan trọng
Ở Nihon Kamoshika, cả con đực và con cái đều có sừng ngắn, không phân nhánh.
Trong khi đó, hươu Nihonjika về cơ bản chỉ con đực có sừng, và đặc điểm nổi bật là sừng phân nhánh rất ấn tượng.
Thường thấy đi một mình hơn là theo đàn
Khác với hươu Nihonjika sống theo đàn, Nihon Kamoshika hầu như chỉ hoạt động đơn độc và được biết đến với tập tính tạo lãnh thổ riêng.
Ngoài ra, do hình thành lãnh thổ nên thường có thể bắt gặp cùng một cá thể ở cùng một địa điểm.
Khi nhìn thấy một con đang lặng lẽ đứng một mình, hãy thử nghĩ đến khả năng đó là Nihon Kamoshika.
Thân hình và màu lông cũng khác biệt
Trong khi hươu Nihonjika có thân hình mảnh mai và uyển chuyển, thì Nihon Kamoshika lại to bè, bốn chân ngắn, mang ấn tượng gần với dê hơn.
Về màu lông, hươu Nihonjika thay đổi rõ rệt giữa lông mùa hè và lông mùa đông, còn Nihon Kamoshika ít thay đổi màu theo mùa - đây cũng là điểm giúp phân biệt.
Quy tắc ứng xử khi quan sát Nihon Kamoshika
Khi tìm thấy Nihon Kamoshika, cách ứng xử đúng không phải là "đã tiến lại gần được" mà là "đã giữ được khoảng cách".
Ngoài việc là Bảo vật thiên nhiên đặc biệt, cần quan sát như với một loài động vật hoang dã, theo cách không gây áp lực cho cả con người lẫn động vật.
Không tiến lại gần, không gây kích thích
Kamoshika về cơ bản hiền lành, nhưng do có cặp sừng cong nhọn dài khoảng 10 cm, nên an toàn nhất là không kích thích, không tiến lại gần và rời khỏi khu vực đó.
Nguyên tắc cơ bản là không tiến lại gần quá mức cần thiết, không làm chúng giật mình, không kích thích.
Không cho thức ăn
Việc cho động vật hoang dã ăn sẽ khiến chúng không còn sợ con người, có thể dẫn đến thiệt hại cho người và nông sản.
Quản lý đồ ăn và rác thải thực phẩm chu đáo cũng là một phần quan trọng trong nguyên tắc quan sát.
Không đuổi theo, không chặn đường đi của chúng
Quan sát bằng cách đuổi theo hoặc tiến lại quá gần là hành vi đe dọa cuộc sống của động vật hoang dã.
Đặc biệt vào mùa sinh sản mùa xuân (khoảng tháng 4) và mùa giao phối mùa thu, chúng có thể trở nên hung dữ, nên cần giữ khoảng cách thận trọng hơn.
Khi gặp trên đường leo núi hay đường mòn, đừng đi ra phía trước để bao vây, hãy giữ khoảng cách không cản trở chuyển động của chúng.
Những điểm cần lưu ý khi chụp ảnh Nihon Kamoshika
Nihon Kamoshika là động vật rất ăn ảnh, nhưng việc tiến lại gần để chụp ảnh không còn là quan sát mà trở thành theo đuổi.
Để lưu lại kỷ niệm chuyến đi một cách thoải mái, hãy nghĩ rằng ưu tiên chụp ảnh là "an toàn" hơn là "khoảng cách gần".
Sử dụng zoom, không tiến gần bằng chân
Dù dùng điện thoại thông minh hay máy ảnh, trước tiên hãy dừng lại tại chỗ và xử lý bằng chức năng zoom.
Dù với mục đích chụp ảnh, nếu tiến lại gần, Kamoshika hoảng loạn có thể lao về phía bạn hoặc tấn công bằng sừng.
Không rời khỏi đường mòn
Tại các công viên thiên nhiên, để bảo vệ thảm thực vật và đảm bảo an toàn, điều quan trọng là không rời khỏi đường đi bộ hoặc đường gỗ.
Nếu giẫm chân vào sườn dốc hay bãi cỏ để chụp ảnh, không chỉ làm tổn hại môi trường mà việc di chuyển của bạn cũng trở nên kém an toàn.
Khi có dấu hiệu bất thường, không chạm vào
Dù thấy con vật trông yếu, bị thương hay không thể di chuyển trên đường, điều quan trọng là không tự ý chạm vào hay cố gắng bảo vệ.
Khi phát hiện, đừng can thiệp mà hãy liên hệ với các cơ quan liên quan hoặc chính quyền địa phương để đảm bảo an toàn.
Cá thể đã chết có nguy cơ mang bệnh truyền nhiễm hoặc ve bám, nên tuyệt đối không chạm vào và hãy liên hệ ngay.
Tổng kết | Hãy lặng lẽ quan sát Nihon Kamoshika
Nihon Kamoshika là động vật hoang dã được chỉ định là Bảo vật thiên nhiên đặc biệt, giúp chúng ta cảm nhận thiên nhiên núi rừng Nhật Bản.
Mặc dù tên gọi rất quen thuộc, nhưng đây không phải là hươu mà thuộc họ Trâu bò, và việc quan sát không tiến lại quá gần là những kiến thức cơ bản cần biết trước chuyến đi.
Biết được sự khác biệt với Nihonjika sẽ khiến việc quan sát thú vị hơn, nhưng quan trọng nhất là không cho ăn, không đuổi theo, không rời khỏi đường mòn.
Nếu gặp được Nihon Kamoshika, hãy giữ khoảng cách và sự yên tĩnh lên trước việc chụp ảnh, và lặng lẽ quan sát chúng trong thiên nhiên.
