Ōsōji cuối năm là gì? Phong tục dọn dẹp nhà cửa cuối năm tại Nhật Bản
Ōsōji (tổng vệ sinh cuối năm) là phong tục cuối năm của Nhật Bản nhằm chỉnh trang nhà cửa trước khi đón năm mới, là chủ đề dễ hiểu cả với khách du lịch lần đầu tiếp xúc với các sự kiện thường niên ở Nhật Bản.
Hằng năm khi bước vào tháng 12, từ "ōsōji" thường được nghe thấy trong các gia đình và nơi làm việc, hình ảnh mọi người chăm chút kỹ lưỡng hơn ngày thường, đặc biệt ở khu vực genkan (cửa vào nhà) và xung quanh chỗ dùng nước, trở nên dễ thấy.
Tác phẩm thế kỷ 19 thời Edo "Buke Susuharai no zu" (Tranh quét bồ hóng nhà võ sĩ) – tranh nishiki-e (tranh in màu) khổ ōban gồm 5 tờ liền do Kitagawa Utamaro vẽ – được đăng tải trên "Bunka Isan Online" của Bunkachō, miêu tả cảnh quét bồ hóng trong dinh thự võ sĩ vào dịp cuối năm.
Vì vậy, nếu nghĩ rằng ý tưởng dọn dẹp nhà cửa vào dịp cuối năm đã có từ rất lâu đời, bạn sẽ dễ nắm bắt được bối cảnh của ōsōji cuối năm.
Đối với khách du lịch, đây không chỉ là câu chuyện về việc dọn dẹp đơn thuần, mà còn là cánh cửa mở ra hiểu biết về cảm thức coi trọng việc chỉnh đốn xung quanh trước khi đón năm mới ở Nhật Bản.
Bắt đầu ōsōji cuối năm từ đâu? Trình tự và mẹo tiến hành thoải mái
Nếu bạn lần đầu ý thức về ōsōji cuối năm, điều quan trọng là không cố hoàn thành tất cả trong một lần.
Bắt đầu từng chút một từ khi bước vào tháng 12, không dồn vào những ngày cuối tháng được xem là một mức tham khảo.
Trước hãy dọn dẹp, sau đó mới lau chùi
Nếu vẫn còn nhiều đồ đạc, bạn sẽ không thấy được nơi cần lau hay bề mặt cần dọn.
Trước hãy phân loại "đồ cần thiết" và "đồ hiện tại không dùng", sau đó tiến hành theo thứ tự kệ tủ, sàn nhà, khu vực dùng nước sẽ dễ thao tác hơn.
Lấy mức tham khảo khoảng 30 phút đến 1 tiếng mỗi ngày, ngay cả ngày trong tuần bạn vẫn có thể duy trì thoải mái.
Ưu tiên những nơi dễ thấy
Những nơi dễ thấy sự thay đổi trong thời gian ngắn là genkan, phòng khách (living) và khu vực dùng nước.
Nếu bạn muốn biết về không khí cuối năm trong cuộc sống Nhật Bản, hãy chú ý trước tiên vào những nơi dễ lộ cảm giác sinh hoạt như vậy, bạn sẽ dễ cảm nhận được không khí của ōsōji cuối năm.
Cơ bản là từ trên xuống dưới, từ trong ra ngoài
Trình tự dọn dẹp cơ bản là "từ trên xuống dưới" và "từ trong ra ngoài".
Hãy phủi bụi gần trần nhà trước rồi cuối cùng lau sàn, để tránh phải làm lại lần hai.
Những điểm cần lưu ý ở genkan, khu vực dùng nước và nơi cao trong ōsōji cuối năm
Genkan – chỉnh trang như "cửa vào nhà"
Genkan là nơi dễ lộn xộn vì giày dép và hành lý.
Không chỉ lau sàn, mà giảm bớt túi giấy và hộp không cần thiết sẽ giúp cả hình thức bên ngoài lẫn lối đi gọn gàng hơn.
Phần tataki (sàn xi măng ở genkan) hãy lau bằng khăn vắt khô và cuối cùng lau khô lại, để khi đón khách vào năm mới bạn có thể tiếp đón một cách dễ chịu.
Khu vực dùng nước – chia thành phạm vi nhỏ
Bếp, khu vực toilet và bồn rửa mặt, phòng tắm là những nơi dễ mệt nếu cố làm hết một lần.
Chia nhỏ như "hôm nay chỉ làm bồn rửa mặt", "hôm nay chỉ làm xung quanh bồn rửa bát" thì sẽ dễ tiến hành thoải mái hơn.
Các phần chi tiết như lỗ thoát nước hay đầu vòi sen, kết hợp ngâm rửa sẽ giúp tẩy bẩn mà không cần dùng nhiều lực.
Nơi cao – ưu tiên an toàn
Theo Sở Cứu hỏa Tokyo (Tōkyō Shōbōchō), số người được cấp cứu do tai nạn trong khi dọn dẹp tại khu vực quản lý trong năm Reiwa 6 lên đến 928 người, và tai nạn khi dọn dẹp xảy ra nhiều vào tháng 12 – tháng có nhiều người làm ōsōji.
Phần lớn người được cấp cứu là người trên 60 tuổi, đặc biệt nhiều trường hợp ngã từ thang chữ A hoặc ghế, té ngã trong phòng tắm.
Tại những nơi sử dụng thang chữ A hoặc ghế, hoặc nơi cần di chuyển vật nặng, không nên vội vàng mà cơ bản là ưu tiên an toàn để tiến hành.
Thang chữ A nhất định phải khóa móc chống mở, nếu có thể nên nhờ người nhà giữ bên cạnh để yên tâm.
Lưu ý về nhãn trên bao bì và biểu tượng "Mazeru na Kiken" (Không trộn lẫn – nguy hiểm) khi dùng chất tẩy rửa trong ōsōji cuối năm
Trong ōsōji cuối năm, các tình huống sử dụng chất tẩy rửa ở phòng tắm và bếp tăng lên.
Trước khi sử dụng, việc tạo thói quen đọc nhãn trên bao bì sẽ yên tâm hơn.
Khi thấy "Mazeru na Kiken" thì không dùng kết hợp
Cơ quan Tiêu dùng (Shōhishachō) quy định đối với các sản phẩm phát sinh khí clo từ 1,0 ppm trở lên trong các thử nghiệm được quy định, phải ghi rõ ràng các từ "Mazeru na" (không trộn lẫn) và "Kiken" (nguy hiểm) ở dạng nổi bật.
Cụ thể, "Mazeru na" phải dùng chữ vàng viền đen từ 28 point trở lên, "Kiken" phải dùng chữ đỏ từ 42 point trở lên, đặt trong khung viền tại nơi nổi bật cùng mặt với tên sản phẩm.
Đối với sản phẩm có ghi "Mazeru na Kiken", không được tự ý trộn với chất tẩy rửa khác mà cần sử dụng đúng theo hướng dẫn.
Đặc biệt, nếu trộn chất tẩy trắng gốc clo với chất tẩy rửa có tính axit sẽ phát sinh khí clo độc hại, có thể gây ảnh hưởng đến sức khỏe và đường hô hấp, vì vậy tuyệt đối không được dùng kết hợp.
Thay vì tăng chất tẩy mạnh, hãy dùng phù hợp theo từng nơi
Dù muốn tẩy bẩn nhanh, việc trộn chất tẩy rửa để dùng cũng nên tránh để an toàn.
Khi phân vân, hãy dùng một sản phẩm theo hướng dẫn, kết hợp với khăn khô hoặc lau ướt sẽ dễ tiến hành hơn.
Khi sử dụng, hãy mở cửa sổ hoặc bật quạt thông gió, đảm bảo thông gió tốt.
Khu vực ổ cắm và phòng chống hỏa hoạn cũng là một phần quan trọng của ōsōji cuối năm
Ōsōji không chỉ chỉnh trang về hình thức mà còn là cơ hội xem xét lại sự an toàn của ngôi nhà.
Sở Cứu hỏa Tokyo khuyến cáo nên tận dụng dịp ōsōji để bảo trì và kiểm tra chuông báo cháy gia đình, vì khi bị bám bụi bẩn sẽ khó cảm nhận hỏa hoạn.
Vì chuông báo phản ứng với khói và nhiệt để hoạt động, bạn nên lau nhẹ bụi trên bề mặt bằng khăn khô, nhấn nút kiểm tra hoạt động để xác nhận nó kêu đúng cách thì sẽ yên tâm.
Ngoài ra, nếu bụi hoặc hơi ẩm tích tụ ở phần phích cắm cắm vào ổ điện trong thời gian dài, có nguy cơ phát sinh hỏa hoạn do hiện tượng tracking.
Có hướng dẫn rằng hãy lau sạch bụi ở các phích cắm khuất, khi rút phích phải nắm vào thân phích chứ không phải dây điện, lưu ý dây điện không bị gấp khúc hay bị kẹp dưới đồ nội thất.
Các ổ cắm sau TV, sau tủ lạnh, dưới giường thường khó nhìn thấy nên dễ bị bỏ qua, nhưng trong ōsōji cuối năm Nhật Bản, đây cũng là cơ hội xem xét lại những nơi thường ngày ít chạm tới.
Đối với rác khó phân loại, hãy kiểm tra quy định của chính quyền địa phương
Khi tiến hành dọn dẹp, sẽ xuất hiện các vật khó quyết định cách vứt như pin, sạc dự phòng (mobile battery), thiết bị điện gia dụng nhỏ.
Bộ Môi trường (Kankyōshō) hướng dẫn rằng đối với pin lithium-ion và các sản phẩm sử dụng pin lithium-ion, khi vứt bỏ từ gia đình hãy tuân theo quy định vứt rác của thành phố/quận/làng nơi cư trú.
Pin lithium-ion bị phân loại sai khi vứt, có nhiều trường hợp được báo cáo về việc bị va đập hoặc chịu áp lực trong xe thu gom rác hoặc cơ sở xử lý gây phát hỏa, dẫn đến tai nạn cháy quy mô lớn.
Mục phân loại khác nhau theo từng thành phố/quận/làng như "rác nguy hiểm", "rác có hại", "pin", "rác không cháy", nên việc kiểm tra trang web của chính quyền địa phương hoặc tập sách phân loại được khuyến nghị.
Trước khi xử lý, hãy cố gắng dùng cạn pin, dùng băng dính cách điện phần cực cũng quan trọng cho an toàn.
Đừng để dồn lại để tính sau, hãy kiểm tra phương pháp phân loại của địa phương trước khi vứt, bạn cũng sẽ dễ hiểu các quy tắc sinh hoạt ở Nhật Bản hơn.
Tổng kết | Mẹo tiến hành ōsōji cuối năm thoải mái và văn hóa cuối năm Nhật Bản
Ōsōji cuối năm, nếu hiểu là phong tục chỉnh trang nhà cửa và tâm tình trước khi đón năm mới ở Nhật Bản, sẽ là chủ đề dễ hiểu cả với người lần đầu tiếp xúc.
Như có thể thấy ở susuharai (quét bồ hóng) thời Edo, ý tưởng dọn dẹp nhà cửa cuối năm đã có từ rất lâu đời, và ngày nay không chỉ là dọn dẹp mà còn bao gồm cả việc kiểm tra an toàn và xem xét cách vứt rác – những yếu tố quan trọng.
Nếu lần đầu tiếp xúc, hãy bắt đầu từ những nơi gần gũi như genkan và khu vực dùng nước, sau đó từng bước kiểm tra nhãn hiệu chất tẩy rửa, khu vực ổ cắm, cách xử lý các loại pin.
Ōsōji cuối năm cũng có thể được tận hưởng như một cánh cửa để tìm hiểu về phong cách sống và cảm thức theo mùa của Nhật Bản.
