นานะกุสะกายุ ความหมายและสมุนไพรเจ็ดชนิดของฤดูใบไม้ผลิญี่ปุ่น

นานาคุสะกายุ (Nanakusa-gayu) คืออะไร? โจ๊กใส่ผักฤดูใบไม้ผลิ 7 ชนิดของญี่ปุ่น

นานาคุสะกายุคือโจ๊กญี่ปุ่นที่ใส่ผักฤดูใบไม้ผลิ 7 ชนิด นิยมรับประทานในวันที่ 7 มกราคม ซึ่งเป็นเทศกาลจินจิตสึ โนะ เซ็กกุ (Jinjitsu no Sekku) หรือเทศกาลของมนุษย์ ถือเป็นอาหารตามประเพณีของญี่ปุ่นที่สืบทอดกันมายาวนาน

มักรับประทานหลังจากช่วงปีใหม่ที่กินอาหารมื้อพิเศษติดต่อกันหลายวัน จึงเป็นวัฒนธรรมการกินที่สะท้อนการเปลี่ยนผ่านของช่วงต้นปีอย่างมีเอกลักษณ์ของญี่ปุ่น

สำหรับนักท่องเที่ยว นี่ยังเป็นจุดเริ่มต้นที่ดีในการทำความเข้าใจว่า วัฒนธรรมอาหารตามฤดูกาลกับวิถีชีวิตของคนญี่ปุ่นเชื่อมโยงกันอย่างไร

นานาคุสะกายุ คืออาหารประจำเทศกาลที่สืบทอดต่อกันมา

ในญี่ปุ่นมีธรรมเนียมการรับประทานอาหารพิเศษในช่วงเปลี่ยนฤดูกาลหรือวาระสำคัญ

นานาคุสะกายุก็เป็นหนึ่งในนั้น ไม่ใช่เพียงโจ๊กธรรมดา แต่เป็นอาหารประจำเทศกาลที่แสดงถึงการเปลี่ยนฤดูและคำอธิษฐานต้อนรับปีใหม่ผ่านโต๊ะอาหาร เมื่อมองในมุมนี้จะเข้าใจง่ายขึ้น

ที่มาของธรรมเนียมนี้กล่าวกันว่ามาจากการผสมผสานระหว่างประเพณีจีนโบราณที่กินซุปใส่ผัก 7 ชนิดในวันที่ 7 มกราคม หรือวันจินจิตสึ กับธรรมเนียมดั้งเดิมของญี่ปุ่นอย่างวาคานะซึมิ (Wakana-tsumi) หรือการเก็บผักอ่อน

ธรรมเนียมนี้เผยแพร่เข้าสู่ญี่ปุ่นในยุคนาระ (Nara) ผสมผสานกับการเก็บผักอ่อน และแพร่หลายในยุคเอโดะ (Edo) ในฐานะหนึ่งในโกะเซ็กกุ (Gosekku) หรือ 5 เทศกาลสำคัญ คือจินจิตสึ โนะ เซ็กกุ

อ่านเพิ่มเติม →

วัฒนธรรมดั้งเดิม

วิธีไหว้ศาลเจ้าญี่ปุ่นครบทุกขั้นตอน | คู่มือเที่ยวญี่ปุ่นครั้งแรก

ศาลเจ้าเป็นจุดหมายยอดฮิตของนักท่องเที่ยวในญี่ปุ่น บทความนี้อธิบายความหมาย ขั้นตอน และมารยาทการไหว้แบบละเอียด เพื่อให้เที่ยวครั้งแรกก็ทำได้ถูกต้อง มั่นใจ และไม่เสียมารยาท

ทุกพื้นที่ →

ฮารุ โนะ นานาคุสะ (Haru no Nanakusa) คืออะไร? ผักฤดูใบไม้ผลิ 7 ชนิดและวิธีจำชื่อ

ผักฤดูใบไม้ผลิ 7 ชนิดที่ใช้ในนานาคุสะกายุ เรียกว่า ฮารุ โนะ นานาคุสะ ซึ่งมีการกำหนดชนิดทั้ง 7 ไว้แน่นอนตั้งแต่อดีต

โดยทั่วไปประกอบด้วยผักป่า 7 ชนิดดังต่อไปนี้

ชื่อเรียกผักฤดูใบไม้ผลิ 7 ชนิดที่รู้จักกันดี

• เซริ (Seri / ผักเซริ)
• นาซึนะ (Nazuna / เชเพิร์ดส์เพิร์ส)
• โกเกียว (Gogyō / คัดวีด)
• ฮาโกเบระ (Hakobera / ชิกวีด)
• โฮโตเกะโนะซะ (Hotokenoza / โคโอนิทาบิราโกะ)
• ซึซึนะ (Suzuna / หัวผักกาดญี่ปุ่น)
• ซึซึชิโระ (Suzushiro / หัวไชเท้า)

ซึซึนะ คือชื่อโบราณของหัวผักกาดญี่ปุ่น หรือคาบุ (kabu) ส่วนซึซึชิโระ คือชื่อโบราณของหัวไชเท้า หรือไดคอน (daikon) ซึ่งเป็นผักที่คุ้นเคยกันดีบนโต๊ะอาหารในปัจจุบัน

วิธีจำชื่อผักฤดูใบไม้ผลิที่นิยมใช้กัน คือการท่องตามจังหวะของบทกลอนสั้น 5-7-5-7-7 พยางค์ว่า เซริ นาซึนะ โกเกียว ฮาโกเบระ โฮโตเกะโนะซะ ซึซึนะ ซึซึชิโระ ฮารุ โนะ นานาคุสะ

ความหมายที่แฝงอยู่ในผักป่าแต่ละชนิด

ผักฤดูใบไม้ผลิทั้ง 7 ชนิดเชื่อกันว่าแต่ละชนิดมีความหมายมงคลซ่อนอยู่

เช่น เซริ พ้องเสียงกับเซริคัตสึ (seri-katsu) ที่หมายถึงการเอาชนะการแข่งขัน นาซึนะเชื่อมโยงกับคำว่านาเดะรุ (naderu) ที่หมายถึงการลูบไล้หรือปัดเป่าสิ่งสกปรก ส่วนซึซึนะและซึซึชิโระเชื่อมโยงกับคำว่าซึซุ หรือกระดิ่งที่ใช้เรียกเทพเจ้า เป็นการตีความเชิงเล่นเสียงคำที่ให้ความหมายเป็นมงคล

หากระหว่างเที่ยวญี่ปุ่นแล้วเห็นชุดฮารุ โนะ นานาคุสะที่ซูเปอร์มาร์เก็ตหรือร้านขายผัก ก็เป็นสินค้าที่เกี่ยวข้องกับเทศกาลนี้

มักวางจำหน่ายในร้านขายของชำตั้งแต่ปลายเดือนธันวาคมจนถึงประมาณวันที่ 7 มกราคม โดยราคาจะแตกต่างกันตามร้านและปริมาณ

อ่านเพิ่มเติม →

วัฒนธรรมดั้งเดิม

มารยาทบนเสื่อทาทามิ เรื่องรองเท้า สัมภาระ และประวัติที่ควรรู้

เข้าพักเรียวกังหรือวัดญี่ปุ่นแล้วต้องขึ้นทาทามิ? รู้ไว้เรื่องถุงเท้าสะอาด ขอบเสื่อที่ห้ามเหยียบ วิธีวางกระเป๋าไม่ให้ทำลายเสื่อ รวมถึงเทคนิคถ่ายรูปและวางเครื่องดื่มอย่างถูกมารยาท อ่านจบนั่งได้อย่างมั่นใจ!

ทุกพื้นที่ →

นานาคุสะกายุกินวันไหน? วันที่ 7 มกราคมและเทศกาลจินจิตสึ โนะ เซ็กกุ

นานาคุสะกายุ เป็นที่รู้จักกันดีว่าเป็นอาหารที่กินใน เช้าวันที่ 7 มกราคม

วันนี้เรียกอีกชื่อว่า จินจิตสึ โนะ เซ็กกุ จัดเป็นหนึ่งในโกะเซ็กกุ หรือ 5 เทศกาลสำคัญ เคียงคู่กับโมโมะ โนะ เซ็กกุ (Momo no Sekku) ในวันที่ 3 มีนาคม ทังโกะ โนะ เซ็กกุ (Tango no Sekku) ในวันที่ 5 พฤษภาคม และเทศกาลอื่น ๆ

เหตุผลที่มักปรากฏบนโต๊ะอาหารช่วงต้นปี

ช่วงปีใหม่เป็นเวลาที่มักมีโอกาสรับประทานอาหารปีใหม่ เช่น โอเซจิ (Osechi) และ โอโซนิ (Ozōni) ติดต่อกันหลายวัน

นานาคุสะกายุเป็นโจ๊กรสอ่อนและย่อยง่าย จึงได้รับความนิยมในแง่การพักกระเพาะอาหารที่อ่อนล้าจากการกินช่วงปีใหม่ และช่วยปรับสมดุลโภชนาการ

ยังเชื่อกันว่าช่วยเสริมวิตามินซีและแร่ธาตุที่มักขาดในฤดูหนาว ถือเป็นภูมิปัญญาด้านการดูแลสุขภาพแบบดั้งเดิมของญี่ปุ่น

อ่านเพิ่มเติม →

วัฒนธรรมดั้งเดิม

เที่ยวเทศกาลญี่ปุ่น | คู่มือร้านริมทางฉบับมือใหม่ ครบจบ!

คู่มือเที่ยวร้านริมทางในเทศกาลญี่ปุ่น รวมเมนูยอดฮิตอย่างยากิโซบะ เบบี้คาสเทลลา และแอปเปิลเคลือบ พร้อมวิธีต่อคิว สั่งอาหาร จ่ายเงิน ทิ้งขยะ และพาเด็กเที่ยวอย่างสบายใจ

ทุกพื้นที่ →

ความหมายและคำอธิษฐานที่แฝงอยู่ในนานาคุสะกายุ

นานาคุสะกายุมีความเชื่อกันว่าซ่อนความหมายของ การอธิษฐานให้ปราศจากโรคภัยและมีอายุยืนตลอดทั้งปี

การแสดงความปรารถนาให้ผ่านปีใหม่ไปอย่างแข็งแรง ผ่านอาหารเรียบง่ายที่ใช้ผักอ่อนและพืชผักตามฤดูกาล คือเอกลักษณ์ของอาหารประจำเทศกาลแบบญี่ปุ่นแท้ ๆ

เข้าใจง่ายในฐานะวัฒนธรรมการกินที่ดูแลร่างกาย

นานาคุสะกายุไม่ใช่อาหารหรูหรา

ด้วยความเรียบง่ายนี้เอง จึงสื่อสารแนวคิดของการดูแลร่างกายไปพร้อมกับการสัมผัสฤดูกาลได้อย่างชัดเจน เป็นหัวข้อที่น่าสนใจสำหรับผู้ที่สนใจอาหารที่ทำกินในบ้านของญี่ปุ่นและเทศกาลประจำปี

แนวคิดที่ว่าการรับพลังชีวิตของผักอ่อนที่งอกในต้นฤดูใบไม้ผลิเข้าสู่ร่างกาย จะช่วยขับไล่สิ่งอัปมงคลและทำให้มีปีที่แข็งแรง คือสัญลักษณ์ของวัฒนธรรมญี่ปุ่นที่เชื่อมโยงธรรมชาติกับวิถีชีวิตเข้าด้วยกัน

วิธีกินและวิธีเพลิดเพลินกับนานาคุสะกายุ

นานาคุสะกายุมีวิธีทำพื้นฐานคือ ต้มข้าวให้นุ่มเป็นโจ๊ก แล้วใส่ผักฤดูใบไม้ผลิทั้ง 7 ชนิดที่ซอยละเอียด พร้อมเกลือเล็กน้อย ปรุงรสแบบเรียบง่าย

ที่บ้านมักรับประทานเป็นอาหารเช้าของวันที่ 7 มกราคม ทั้งนี้แต่ละท้องถิ่นและแต่ละบ้านอาจมีรายละเอียดต่างกันเล็กน้อย เช่น การเพิ่มส่วนผสมอย่างโมจิ ไก่ ฯลฯ หรือความเข้มของรสชาติ

ความแตกต่างของนานาคุสะกายุตามท้องถิ่น

ในภูมิภาคโทโฮคุ (Tōhoku) และโฮคุริคุ (Hokuriku) ซึ่งหาผักฤดูใบไม้ผลิ 7 ชนิดได้ยาก บางครอบครัวจะใช้ผักรากอย่างหัวไชเท้า แครอท โกโบ (gobō) เผือก หรือเห็ดหลากชนิดมาทดแทน

บางพื้นที่ของเกาะคิวชู (Kyūshū) จะเติมถั่วแดงอะซึกิหรือโมจิลงไปด้วย จึงไม่ได้เป็นรูปแบบเดียวกันทั่วประเทศ

วิธีเพลิดเพลินที่นักท่องเที่ยวควรรู้

เรียนรู้ความหมายของเทศกาลก่อนรับประทาน

แทนที่จะจำเพียงชื่ออาหาร หากได้รู้ภูมิหลังของจินจิตสึ โนะ เซ็กกุ ว่าทำไมจึงรับประทานในวันที่ 7 มกราคม จะยิ่งเพิ่มความน่าสนใจในฐานะวัฒนธรรมการกิน

มองเป็นอาหารจำกัดตามฤดูกาล

นานาคุสะกายุไม่ใช่อาหารที่นำเสนอในรูปแบบเดียวกันตลอดทั้งปี

หากได้พบเห็นในช่วงต้นเดือนมกราคมซึ่งเป็นช่วงเวลาจำกัด ลองมองว่านี่คือโอกาสอันมีค่าในการสัมผัสเทศกาลตามฤดูกาลของญี่ปุ่น จะยิ่งสร้างความประทับใจที่ยาวนาน

ตรวจสอบรายละเอียดที่ร้านหรืองานเทศกาล

ตามวัด ศาลเจ้า เรียวกัง ร้านอาหารญี่ปุ่น และงานอีเวนต์ท้องถิ่น มีบางแห่งที่เสิร์ฟนานาคุสะกายุในช่วงราววันที่ 7 มกราคม

อย่างไรก็ตาม การจัดงาน วันที่เสิร์ฟ การจอง และค่าใช้จ่ายจะแตกต่างกันในแต่ละปีและแต่ละสถานที่ ดังนั้นหากต้องการเข้าร่วม ควรตรวจสอบข้อมูลจากเว็บไซต์ทางการหรือศูนย์ประชาสัมพันธ์การท่องเที่ยว

ประเด็นสำคัญในการทำความรู้จักนานาคุสะกายุในฐานะวัฒนธรรมญี่ปุ่น

นานาคุสะกายุเป็นอาหารที่หน้าตาเรียบง่ายมาก

แต่เบื้องหลังนั้นซ่อนหลายแง่มุมของวัฒนธรรมญี่ปุ่น ทั้งความรู้สึกที่ให้ความสำคัญกับฤดูกาล ธรรมเนียมการแสดงเทศกาลประจำปีผ่านอาหาร และวิถีชีวิตที่ใส่ใจสุขภาพ

วัฒนธรรมอาหารตามฤดูกาลที่เชื่อมโยงกับช่วงเวลา

ในญี่ปุ่นมีโจ๊กหลากหลายชนิด แต่นานาคุสะกายุเน้นความสำคัญของช่วงเวลา คือฮารุ โนะ นานาคุสะ และวันที่ 7 มกราคม

ดังนั้นแทนที่จะมองเป็นเพียงโจ๊กใส่ผัก ควรเข้าใจในฐานะคีย์เวิร์ดที่ใช้รู้จักวัฒนธรรมต้นปีของญี่ปุ่น เมื่อพบเห็นระหว่างการเดินทางจะรู้สึกเข้าใจอย่างลึกซึ้งกว่าเดิม

ตัวอย่างสถานที่ที่สามารถสัมผัสนานาคุสะกายุได้

ที่ศาลเจ้านามิโยเกะอินาริ (Namiyoke Inari Shrine) และศาลเจ้าโอโทริ (Ōtori Shrine) ในโตเกียว (Tōkyō) หรือศาลเจ้าไซอินคาสุงะ (Saiin Kasuga Shrine) ในเกียวโต (Kyōto) จะมีการจัดพิธีเกี่ยวกับนานาคุสะกายุหรือโจ๊กผักอ่อนในช่วงราววันที่ 7 มกราคม โดยมีการเสิร์ฟโจ๊กให้ผู้มาสักการะ

โรงแรมและเรียวกังในโตเกียวบางแห่งอาจเสิร์ฟเป็นเมนูจำกัดในมื้ออาหารเช้าญี่ปุ่นช่วงราววันที่ 7 มกราคม หากเดินทางมาญี่ปุ่นในช่วงเวลาที่เหมาะสม ลองมองหาดูก็เป็นทางเลือกที่น่าสนใจ

สรุป

นานาคุสะกายุ คืออาหารประจำเทศกาลตามประเพณีของญี่ปุ่น ที่รับประทานในวันที่ 7 มกราคม จินจิตสึ โนะ เซ็กกุ โดยใส่ผักฤดูใบไม้ผลิ 7 ชนิด

แฝงด้วยความปรารถนาให้ปราศจากโรคภัยตลอดทั้งปี และแนวคิดการดูแลร่างกายที่อ่อนล้าจากเทศกาลปีใหม่ แม้เรียบง่ายแต่เป็นอาหารที่ทำให้สัมผัสวัฒนธรรมญี่ปุ่นได้อย่างลึกซึ้ง

หากระหว่างเที่ยวญี่ปุ่นได้พบเห็นป้ายหรือข้อมูลเกี่ยวกับนานาคุสะกายุหรือผักฤดูใบไม้ผลิ ลองเพลิดเพลินกับมันไม่เพียงในฐานะอาหารตามฤดูกาล แต่ในฐานะกุญแจสู่การทำความรู้จักวิถีชีวิตและเทศกาลประจำปีของญี่ปุ่น