Hành trình tham quan kiến trúc Quốc bảo và tượng Phật ở Kyoto nên chia theo khu vực
Khi tham quan các Quốc bảo (kokuhō), thay vì chạy theo số lượng danh thắng, việc so sánh sự khác biệt về hình thức kiến trúc và tín ngưỡng sẽ để lại ấn tượng hơn.
Khi đi vòng quanh mà kết hợp chùa, đền thần đạo, thành quách và tượng Phật, bạn sẽ thấy văn hóa Kyoto không chỉ hình thành từ một thời đại duy nhất.
Trước tiên, chúng tôi sắp xếp cách nhìn 15 địa điểm được giới thiệu lần này.
| Địa điểm | Quốc bảo nổi bật | Cách nhìn |
|---|---|---|
| Ginkaku-ji | Kannon-den, Tōgu-dō | Văn hóa Higashiyama |
| Đền Kamigamo | Chính điện, Gonden | Kiến trúc đền thần đạo |
| Kiyomizu-dera | Chính điện | Kết cấu treo |
| Tō-ji | Tháp năm tầng, Kim đường | Không gian Mật giáo |
| Tōfuku-ji | Sanmon | Già lam Thiền tông |
| Thành Nijō | Điện Ninomaru | Nghi lễ võ gia |
| Đền Yasaka | Chính điện | Tín ngưỡng Gion |
| Byōdō-in | Phượng Hoàng đường | Tín ngưỡng Tịnh độ |
| Đền Kitano Tenmangū | Chính điện | Gongen-zukuri |
| Enryaku-ji | Konpon Chū-dō | Trung tâm Thiên Thai |
| Sanjūsangen-dō | Chính điện, các tượng Phật | Tín ngưỡng Quan Âm |
| Ninna-ji | Kim đường | Ký ức hoàng cung |
| Chion-in | Mieidō, Sanmon | Tịnh độ tông |
| Daitoku-ji | Hōjō, Karamon | Thiền và trà |
| Đền Iwashimizu Hachimangū | Điện chính | Hachiman-zukuri |
Nhìn tách biệt kiến trúc Quốc bảo và tượng Phật Quốc bảo
Kiến trúc Quốc bảo dễ hiểu hơn khi bạn nhìn vào mái, cột, không gian bên trong, trang trí và lộ trình tham bái.
Với tượng Phật Quốc bảo, khi chú ý đến tư thế, biểu cảm, hình dáng bàn tay (ấn tướng) và mối quan hệ với các tượng xung quanh, bạn vẫn dễ thưởng ngoạn dù không hiểu thuật ngữ chuyên môn.
Việc mở cửa bên trong kiến trúc Quốc bảo cần kiểm tra trước
Với kiến trúc Quốc bảo, dù bên ngoài thường có thể chiêm ngưỡng, bên trong hoặc tầng lầu có thể không mở cửa thường xuyên.
Vì việc mở cửa đặc biệt, tu sửa, sự kiện và việc cho phép chụp ảnh đều có thể thay đổi, hãy kiểm tra hướng dẫn chính thức của từng đền chùa ngay trước khi đến rồi mới lên lịch trình thì yên tâm hơn.
Ưu tiên trải nghiệm không gian hơn là chụp ảnh
Tượng Phật và bên trong điện thường bị hạn chế chụp ảnh, và thái độ tham bái lặng lẽ là điều quan trọng.
Những nơi không lưu lại được bằng ảnh thì khi bạn càng ý thức về cách bố trí tượng Phật, ánh sáng, hương thơm và tiếng bước chân, ký ức chuyến đi càng đọng lại.
Tận hưởng kiến trúc Quốc bảo Kyoto tại Ginkaku-ji, đền Kamigamo và Kiyomizu-dera
Những danh thắng dễ chọn làm điểm khởi đầu cho kiến trúc Quốc bảo đặc trưng Kyoto là các nơi quanh Higashiyama, Kitayama và Kiyomizu.
Cả ba đều ngắm được cùng vườn và đường tham bái, nên thay vì tách riêng công trình, hãy đi dạo cùng cảnh quan xung quanh.
Ginkaku-ji | Quốc bảo văn hóa Higashiyama qua Kannon-den và Tōgu-dō
Tại Ginkaku-ji (Jishō-ji), Ginkaku được biết đến là Kannon-den (lễ thượng lương năm 1489) và Tōgu-dō (xây năm Bunmei 18, tức 1486) nổi tiếng là các công trình kiến trúc Quốc bảo.
Khi ngắm Kannon-den như một công trình lầu các lợp mái vỏ cây qua khu vườn, và ý thức Tōgu-dō là công trình truyền tải thế giới tinh thần mà Ashikaga Yoshimasa xây làm jibutsudō (điện thờ Phật riêng), ấn tượng dạo vườn sẽ sâu sắc hơn.
Giá vé tham khảo là 1.000 yên với học sinh trung học phổ thông trở lên; việc tham quan bên trong Tōgu-dō có thể là tham quan đặc biệt với điều kiện khác với dạo vườn thông thường, nên vui lòng kiểm tra việc tổ chức và quy tắc qua thông tin chính thức.
Đền Kamigamo | Nguyên mẫu nagare-zukuri qua chính điện và Gonden
Chính điện và Gonden của đền Kamigamo (Kamowakeikazuchi-jinja) là Quốc bảo truyền lại đến nay hình thái kiến trúc đền thần đạo cổ kiểu sanken-sha nagare-zukuri, được chỉ định năm Shōwa 28 (1953).
Khi ngắm cùng lúc bố cục chính điện và Gonden xếp cạnh nhau, mái lợp vỏ cây bách (hiwada-buki) và bầu không khí trong lành của khuôn viên, bạn sẽ cảm nhận được kiến trúc đền thần đạo gắn kết với thiên nhiên và tế tự.
Kiyomizu-dera | Sức mạnh của kết cấu gỗ chống đỡ sân khấu chính điện
Chính điện của Kiyomizu-dera là kiến trúc Quốc bảo dựng trên sườn núi Otowa, được tái thiết năm Kan'ei 10 (1633) nhờ sự cúng dường của Tokugawa Iemitsu.
Đây là nơi gây ấn tượng mạnh bởi sân khấu, nhưng khi lần lượt ngắm gian điện thờ Thập nhất diện Thiên thủ Quan Âm là bản tôn, kết cấu treo có 18 cột gỗ keyaki chống đỡ sân khấu, và mối quan hệ với các điện tháp xung quanh, bạn sẽ dễ hiểu chính điện như một nơi tham bái.
So sánh khác biệt phong cách kiến trúc Quốc bảo tại Tō-ji, Tōfuku-ji và thành Nijō
Khi di chuyển từ quanh ga Kyoto về hướng Higashiyama, bạn có thể so sánh các nền văn hóa kiến trúc Quốc bảo khác nhau là chùa Mật giáo, chùa Thiền tông và điện thành quách.
Cùng là Quốc bảo nhưng giữa không gian dành cho tôn giáo và không gian dành cho nghi lễ chính trị, điểm cần ngắm sẽ khác nhau.
Tō-ji | Tháp năm tầng, Kim đường và không gian tượng Phật Mật giáo
Tō-ji (Kyōōgokoku-ji) là chùa Mật giáo nổi tiếng với các kiến trúc Quốc bảo như tháp năm tầng cao khoảng 54,8 mét và Kim đường, cùng mandala lập thể ở giảng đường.
Khi ngước nhìn tháp năm tầng - tòa tháp gỗ cao nhất Nhật Bản - trong cảnh quan, cảm nhận sự uy nghi trong Kim đường, và thưởng ngoạn mandala lập thể với 21 pho tượng Phật xếp quanh Đại Nhật Như Lai ở giảng đường, bạn sẽ thấy khu chùa gắn với Kūkai (Kōbō Daishi) như một mandala thống nhất.
Tōfuku-ji | Già lam Thiền tông cổ nhất còn lại qua Sanmon
Sanmon của Tōfuku-ji là kiến trúc Quốc bảo nổi tiếng là cổng sanmon Thiền tông cổ nhất còn tồn tại, hoàn thành năm Ōei 32 (1425).
Thay vì đi qua cổng lớn như một lối vào đơn thuần, khi ý thức về trục già lam nối tiếp đến Phật điện và pháp đường, bạn sẽ dễ nắm bắt cấu trúc không gian của thiền viện.
Thành Nijō | Đọc phẩm cách võ gia tại điện Ninomaru
Điện Ninomaru của thành Nijō là kiến trúc điện gồm 6 tòa như Tōzamurai, Shikidai và Ōhiroma được chỉ định Quốc bảo năm Shōwa 27 (1952).
Khi lần lượt ngắm chuỗi các phòng, tranh tường của phái Kanō, ranma và đồ kim khí trang trí, bạn sẽ thấy không gian biến chuyển từ nơi đón khách đến nơi phô bày quyền uy của tướng quân.
Điện thờ Quốc bảo của đền Yasaka, Kitano Tenmangū và Iwashimizu Hachimangū
Điện thờ Quốc bảo của đền thần đạo, khác với kiến trúc chùa, vẫn được trân trọng gìn giữ đến nay như nơi nâng đỡ lễ hội và tín ngưỡng.
Khi vừa ý thức về nghi thức tham bái vừa ngắm hình dáng mái, chuỗi điện thờ và chi tiết trang trí, bạn sẽ cảm nhận được tính cách riêng của từng ngôi đền.
Đền Yasaka | Chính điện được chỉ định Quốc bảo năm Reiwa 2
Chính điện đền Yasaka là điện thờ trung tâm của tín ngưỡng Gion, được chỉ định Quốc bảo ngày 23 tháng 12 năm Reiwa 2 (2020).
Khi ý thức về lối "Gion-zukuri" độc đáo bao phủ chính điện và lễ đường dưới một mái irimoya, bạn sẽ thấy ý nghĩa của nó như nơi tín ngưỡng đã nâng đỡ lễ hội Gion kể từ khi tái thiết năm Jōō 3 (1654).
Đền Kitano Tenmangū | Nguyên mẫu gongen-zukuri qua chính điện
Chính điện đền Kitano Tenmangū là kiến trúc yatsumune-zukuri được xây năm Keichō 12 (1607), được chỉ định Quốc bảo và trở thành nguyên mẫu của gongen-zukuri sau này.
Không chỉ tham bái như đền của vị thần học vấn, khi hướng mắt đến mái lợp vỏ cây bách, các bức chạm khắc và sự liên kết của điện thờ, bạn sẽ cảm nhận được vẻ rực rỡ của kiến trúc Momoyama.
Đền Iwashimizu Hachimangū | Thăm điện chính kiểu hachiman-zukuri
Tại đền Iwashimizu Hachimangū, 10 tòa điện thờ của điện chính được chỉ định Quốc bảo năm Heisei 28 (2016).
Khi tham bái sau khi đã biết bố cục hachiman-zukuri hợp nhất chính điện, heiden, maiden và lâu môn, bạn sẽ dễ hiểu phẩm cách của tín ngưỡng Hachiman và sự gắn kết của các điện thờ.
Đối diện với tượng Phật Quốc bảo Kyoto tại Byōdō-in Phượng Hoàng đường và Sanjūsangen-dō
Với người muốn lấy tượng Phật làm trung tâm chuyến đi, Byōdō-in ở Uji và Sanjūsangen-dō ở Higashiyama Shichijō đặc biệt ấn tượng.
Cả hai đều là không gian mà kiến trúc và tượng Phật không thể tách rời, nên hình dung trước bố cục tổng thể trước khi vào điện sẽ giúp thưởng ngoạn sâu sắc hơn.
Byōdō-in Phượng Hoàng đường | Tượng A Di Đà Như Lai tọa và cảnh quan Tịnh độ
Byōdō-in Phượng Hoàng đường (Hōō-dō) là kiến trúc Quốc bảo dựng như nổi trên ao Aji.
Bên trong điện, các Quốc bảo truyền tải hình ảnh Tịnh độ được kế thừa, lấy tượng A Di Đà Như Lai tọa do nhà điêu khắc Phật giáo Jōchō tạc làm trung tâm, cùng 52 pho tượng Vân trung cúng dường Bồ Tát và một đôi phượng hoàng trên mái.
Khi ngắm công trình qua mặt ao rồi đối diện với tượng Phật bên trong điện, kiến trúc, vườn và điêu khắc sẽ kết nối thành một không gian cầu nguyện duy nhất.
Sanjūsangen-dō | Sức mạnh choáng ngợp của chính điện và quần thể tượng Thiên thủ Quan Âm đứng
Sanjūsangen-dō là nơi trong chính điện Quốc bảo dài khoảng 120 mét theo hướng bắc nam, các tượng Phật Quốc bảo xếp hàng bao gồm tượng bản tôn Thiên thủ Quan Âm tọa và một nghìn pho tượng Thiên thủ Quan Âm đứng.
Không chỉ ngắm biểu cảm từng pho tượng như trung tôn tọa do Tankei tạc, tượng Phong thần Lôi thần và tượng Nhị thập bát bộ chúng, mà khi đưa cả quần thể tượng Phật xếp hàng ngay ngắn vào tầm nhìn, bạn sẽ cảm nhận được sự lan tỏa của tín ngưỡng Quan Âm.
Trong điện hãy đi lại lặng lẽ, tuân thủ quy định chụp ảnh và hạn chế trò chuyện khi tham bái.
Những điểm muốn ngắm khi thưởng ngoạn tượng Phật Quốc bảo
Dù ít kiến thức về tượng Phật, khi quyết định trước thứ tự ngắm thì sẽ ít bối rối trong điện hơn.
| Điểm ngắm | Nội dung chú ý | Cảm nhận |
|---|---|---|
| Tư thế | Tượng tọa, tượng đứng | Sự vững vàng |
| Hình bàn tay | Ấn tướng | Ý nghĩa cầu nguyện |
| Biểu cảm | Mắt và khóe miệng | Sự dịu dàng |
| Bố trí | Trung tâm và xung quanh | Thế giới quan |
| Ánh sáng | Bóng đổ trong điện | Bầu không khí |
Tìm hiểu sâu kiến trúc chùa Kyoto tại Enryaku-ji, Ninna-ji, Chion-in và Daitoku-ji
Khi đi xa thêm một chút từ trung tâm Kyoto, hoặc thăm các đại tự ở phía tây bắc và Higashiyama, phạm vi kiến trúc Quốc bảo sẽ còn mở rộng hơn.
Vì có những nơi cách nhìn thay đổi tùy việc đang tu sửa hay mở cửa đặc biệt, kiểm tra chính thức trước khi đến đặc biệt quan trọng.
Enryaku-ji | Ngọn đèn pháp bất diệt được truyền thừa tại Konpon Chū-dō
Konpon Chū-dō của Hiei-zan Enryaku-ji là Quốc bảo nổi tiếng là điện trung tâm của tổng bản sơn Thiên Thai tông do Saichō khai sáng; công trình hiện tại do Tokugawa Iemitsu tái thiết năm Kan'ei 19 (1642).
Khi kiểm tra cùng lúc vẻ tĩnh lặng trên núi, ngọn đèn pháp bất diệt cháy sáng từ thời Saichō, và hướng dẫn về tu sửa hay mở cửa, bạn sẽ cảm nhận được công trình vẫn đang được gìn giữ truyền thừa đến nay.
Ninna-ji | Ký ức hoàng cung còn lại ở Kim đường
Kim đường của Ninna-ji là Quốc bảo nổi tiếng là công trình dời từ Cựu Shishinden của Hoàng cung Kyoto vào những năm Kan'ei.
Khi vừa đi bộ qua khuôn viên rộng từng được gọi là Omuro Gosho vừa hướng đến Kim đường, bạn sẽ cảm nhận được phẩm cách của một monzeki tự và không khí gợi nhớ văn hóa hoàng cung dù là một ngôi chùa.
Chion-in | Đại già lam Tịnh độ tông ngước nhìn Mieidō và Sanmon
Tại Chion-in, Mieidō và Sanmon được chỉ định là kiến trúc Quốc bảo năm Heisei 14 (2002).
Khi ngước nhìn Sanmon - cổng hai tầng lớn nhất còn tồn tại với chiều cao khoảng 24 mét - và cảm nhận sự lan tỏa tại Mieidō như nơi tín ngưỡng kính ngưỡng Hōnen Shōnin, bạn sẽ thấy sự hiện diện của tổng bản sơn Tịnh độ tông.
Daitoku-ji | Cảm nhận văn hóa thiền và trà qua Hōjō và Karamon
Tại Daitoku-ji, các kiến trúc Quốc bảo như Hōjō và Karamon truyền tải lịch sử của thiền viện gắn với những trà nhân bao gồm Sen no Rikyū.
Vì phạm vi mở cửa của honbō và tháp đầu (tatchū) khác nhau tùy thời điểm, hãy kiểm tra việc mở cửa đặc biệt bao gồm tranh tường của Kanō Tan'yū và điều kiện tham quan, rồi tận hưởng tỉ mỉ phạm vi được phép xem.
Quy tắc tham quan các Quốc bảo ở Kyoto
Khi tham quan các Quốc bảo, thay vì cố đi nhiều nơi trong thời gian ngắn, hãy thưởng ngoạn thong thả để có thể đối diện với từng nơi bằng tâm thế bình tĩnh hơn.
Quanh điện và điện thờ, khi ý thức rằng trước khi là điểm du lịch thì đây là nơi tín ngưỡng, bạn sẽ tự nhiên dễ ứng xử hơn.
Kiểm tra phạm vi mở cửa và thông tin tu sửa
Để bảo tồn di sản văn hóa, kiến trúc Quốc bảo có thể thay đổi việc mở cửa bên trong, chụp ảnh và nơi được phép đi lại.
Khi đi sau khi đã xem hướng dẫn tham quan, thông báo và thông tin mở cửa đặc biệt, bạn sẽ bớt bối rối tại chỗ.
Quy tắc ứng xử cơ bản muốn giữ ở đền chùa
Trong lúc tham quan, vui lòng ưu tiên bảng chỉ dẫn, hướng dẫn của nhân viên và bảng cấm chụp ảnh.
| Tình huống | Nên | Cần kiêng |
|---|---|---|
| Trong điện | Đi lại lặng lẽ | Trò chuyện lớn tiếng |
| Trước tượng Phật | Chắp tay | Chiếm chỗ lâu |
| Trước điện thờ | Xếp theo hàng | Chen ngang |
| Chụp ảnh | Kiểm tra bảng thông báo | Tự ý chụp |
| Khu vườn | Theo lộ trình | Vào nơi cấm |
Tổng kết | Bước qua Quốc bảo để đi giữa tín ngưỡng và vẻ đẹp Kyoto
Hành trình ngắm kiến trúc Quốc bảo và tượng Phật ở Kyoto không chỉ có những ngôi chùa nổi tiếng như Ginkaku-ji hay Tō-ji, mà còn mở rộng đến đền thần đạo, thành quách, chùa trên núi và các danh thắng ở Uji hay Hachiman.
Khi thưởng ngoạn cùng lúc hình dáng công trình, tượng Phật trong điện và không khí của vườn hay đường tham bái, bạn sẽ thấy Quốc bảo không phải là vật trưng bày đơn thuần, mà vẫn đang được gìn giữ trong tín ngưỡng và đời sống đến nay.
Hãy kiểm tra phạm vi mở cửa và quy tắc chụp ảnh qua thông tin chính thức, và đi vòng quanh từng nơi với tâm thế tĩnh lặng.
