Ema là gì? Giải thích ý nghĩa và nguồn gốc dễ hiểu
Ema là bảng gỗ dùng để viết điều ước hoặc lời cảm tạ khi nguyện ước thành hiện thực, rồi dâng lên đền thờ hoặc chùa. Đây là một nét văn hóa truyền thống Nhật Bản thường thấy trong dịp hatsumōde (lễ tham bái đầu năm) hay khi tham bái tại các điểm du lịch.
Nguồn gốc của ema bắt nguồn từ việc dâng tặng ngựa thật cho các vị thần; ngựa dâng lên được gọi là "shinme" (thần mã).
Trong "Hitachi no Kuni Fudoki" và "Shoku Nihongi" có ghi chép về việc dâng tặng ngựa sống cho nhiều mục đích cầu nguyện khác nhau như cầu mưa và cầu tạnh mưa.
Theo thời gian, hình thức này dần thay đổi từ ngựa sống sang "tượng ngựa" làm bằng gỗ hoặc đất sét, rồi được đơn giản hóa thành "ema", trở thành văn hóa tham bái tồn tại đến ngày nay.
Ema hiện tại được biết đến là vật để viết điều ước hay nội dung cầu nguyện rồi dâng tặng.
Đền Tada giải thích ema là "tấm bảng để viết các điều ước đa dạng, cầu nguyện thành tựu và dâng lên đền thờ", còn Đền Kitano Tenmangū cũng hướng dẫn hình thức dâng ema có viết điều ước.
Ema chỉ có ở đền thờ? Lý do thấy cả ở chùa
Ema dễ tạo ấn tượng là vật của đền thờ, nhưng cũng được thấy như vật phẩm ban tặng hoặc hình thức cầu nguyện tại chùa.
Tại Shitennō-ji ở Osaka, "ema Kurokoma" lấy theo tích con ngựa yêu quý của Thái tử Shōtoku tên "Kurokoma" được trao tại Taishi-den. Đây được biết đến như loại ema đặc biệt để cầu cho thú cưng khỏe mạnh, sống lâu, khỏi bệnh và đi dạo an toàn (hatsuhoryō 1.000 yên).
Cũng tại Shitennō-ji có Gyūōson, dựa trên truyền thuyết về con bò đã vận chuyển vật liệu khi xây dựng chùa hóa thành đá, nhiều "ema con bò" cầu mong trẻ em khỏi bệnh đã được dâng lên đây.
Như vậy, ema mang nguồn gốc đặc trưng của chùa còn lại ở nhiều nơi, không có gì lạ nếu trong chuyến du lịch bạn thấy ema ở cả đền thờ lẫn chùa.
Điều quan trọng là hành động theo hướng dẫn tại địa điểm: "nhận ở đâu", "treo ở đâu", "có dâng tại chỗ hay không".
Lý do là vì hatsuhoryō của vật phẩm (đa số khoảng 500 đến 1.500 yên) và cách xử lý khác nhau tùy từng đền chùa.
Cách viết ema | Ví dụ điều ước và nội dung viết
Trước tiên hãy viết điều ước, hoặc lời cảm tạ
Cách cơ bản là viết "điều ước" hoặc "nội dung cầu nguyện" lên ema rồi dâng tặng.
Đền Fujisaki Hachimangū ở Kumamoto giải thích rằng ngoài việc cầu nguyện, ema còn là vật để dâng nhằm "tạ ơn khi điều cầu nguyện đã thành tựu".
Không chỉ điều ước, mà cả việc gửi gắm lời cảm tạ sau khi điều ước đã thành cũng là một trong những cách sử dụng ema quan trọng.
Quy định về mặt viết điều ước khác nhau theo từng đền chùa, nhưng thông thường viết theo chiều dọc lên mặt sau không có hình vẽ, ghi nội dung cầu nguyện, họ tên, tuổi hoặc địa chỉ (có khi không cần ghi đến số nhà).
Nội dung điều ước có thể chọn theo loại ema được ban tặng
Bạn có thể tự do suy nghĩ nội dung cầu nguyện, nhưng sẽ dễ viết hơn khi nhìn vào các vật phẩm tại địa điểm.
Ví dụ, có thể thấy ema và vật phẩm liên quan đến gia đình bình an, điều ước thành tựu, an toàn giao thông, sống thọ khỏe mạnh, khỏi bệnh, sinh nở mẹ tròn con vuông, học hành thành đạt (cầu nguyện đỗ đạt), kết duyên, kinh doanh phát đạt. Vì vậy, hãy chọn chủ đề gần gũi với chuyến du lịch và cuộc sống của bạn để dễ viết hơn.
Ví dụ về điều ước có thể là "đỗ đại học X", "sức khỏe gia đình", "an toàn giao thông"; người ta nói rằng tập trung cụ thể vào một điều ước thì tâm ý dễ truyền đạt hơn.
Quy trình cơ bản đơn giản
Quy trình dâng ema cơ bản là: nhận ema tại juyosho hoặc shamusho, viết điều ước, dâng tại nơi quy định.
Thời gian dự tính khoảng 15 đến 20 phút bao gồm cả tham bái và viết là đủ.
Tại Đền Fujisaki Hachimangū, ema được chuẩn bị tại shamusho và juyosho, còn tại Đền Kitano Tenmangū được hướng dẫn treo ema có viết điều ước tại "Ichigan Jōjusho Gyūsha (Oushi-sama)".
Hatsuhoryō (giá tiền) khác nhau theo từng đền chùa, nhưng ema cầu nguyện tại Đền Kitano Tenmangū là 800 yên, các loại ema tại Đền Iwashimizu Hachimangū là 1.000 yên; nhìn chung khoảng 500 đến 1.500 yên là mức tham khảo.
Các loại ema | Tận hưởng sự khác biệt về hình dáng và họa tiết
Loại ema không chỉ một, mỗi đền chùa đều có thiết kế riêng phản ánh thần được thờ cúng và sự tích.
Tại Đền Iwashimizu Hachimangū ở thành phố Yawata, Kyoto, có giới thiệu 3 loại (mỗi loại 1.000 yên): ema con giáp được thiết kế mới mỗi năm (tác phẩm của họa sĩ Hamada Taisuke), ema cầu nguyện vẽ chính điện, và "ema cầu đỗ đạt Edison" vẽ Edison - người đã ứng dụng tre Yawata làm dây tóc bóng đèn lên mặt trước. Qua đó, có thể thấy rõ sự khác biệt về họa tiết và chủ đề cầu nguyện.
Ngoài ra, ở Shitennō-ji có ema Kurokoma gắn với Thái tử Shōtoku và ema con bò của Gyūōson, mỗi nơi đều có tín ngưỡng và nguồn gốc riêng thể hiện qua họa tiết.
Hình dáng cũng phong phú với hình ngũ giác (hình ngôi nhà) cơ bản, cùng nhiều biến thể như hình trái tim, hình tròn, hình muỗng cơm shamoji, hình mặt nạ, theo từng vùng và nội dung cầu nguyện.
Khi nhìn ema trong chuyến du lịch, đừng chỉ xem đó là vật để viết điều ước. Nếu ngắm ema như vật phẩm thể hiện đặc trưng của đền chùa, bạn sẽ hiểu thêm về ý nghĩa của lễ tham bái.
Cách dâng ema và phép lịch sự | Ưu tiên quy định tại địa điểm
Tại nhiều đền thờ, ema có viết điều ước được dâng tại giá treo ema (ema-kake) trong khuôn viên hoặc nơi quy định.
Tại Đền Kitano Tenmangū được hướng dẫn treo ema có viết điều ước tại "Ichigan Jōjusho Gyūsha (Oushi-sama)".
Trước tiên hãy kiểm tra bảng chỉ dẫn trong khuôn viên hoặc giải thích tại juyosho, dâng nhẹ nhàng vào nơi quy định là cơ bản.
Mặt khác, Đền Kuzuryū Daisha ở Yase, Kyoto hướng dẫn "có thể treo lại hoặc mang về cũng được", và Đền Miyajidake ở Fukuoka cũng giới thiệu cách dâng tại giá treo ema trong khuôn viên hoặc mang về trang trí ở nhà rồi sau khi điều ước thành tựu thì dâng tặng sau.
Khi mang về, theo phép lịch sự thông thường nên đặt ở nơi cao hơn tầm mắt như kamidana (bàn thờ thần) hoặc nơi sạch sẽ.
Tóm lại, cách xử lý ema khác nhau theo từng nơi; vị trí và hướng treo ema cũng có nghi thức riêng tùy từng đền chùa.
Khi phân vân, không tự phán đoán mà ưu tiên bảng chỉ dẫn hoặc giải thích của juyosho tại địa điểm sẽ yên tâm hơn.
Ngoài ra, nếu không muốn người khác nhìn thấy điều ước đã viết trên ema, bạn có thể chọn loại ema có thể dán nhãn che hoặc chuẩn bị sẵn nhãn dán riêng.
Mẹo thực dụng khi viết ema | Bút viết, mùa, đông đúc
Bút viết và độ dễ viết
Tại nhiều đền thờ và chùa, juyosho có cho mượn bút dạ hoặc bút lông dầu; ema cầu nguyện của Đền Kitano Tenmangū được ghi rõ là "kèm bút dạ".
Để chữ không bị nhòe ngay cả khi trời mưa, chọn loại bút dầu sẽ yên tâm hơn.
Mẹo tránh đông đúc
Hatsumōde (từ ngày 1 đến ngày 3 tháng 1), mùa cầu nguyện đỗ đạt (trước kỳ thi tháng 1 đến tháng 2), shichigosan (giữa tháng 11) là những thời điểm juyosho và giá treo ema dễ đông đúc.
Nếu muốn viết điều ước thong thả, chọn buổi sáng ngày thường (khoảng 9 giờ đến 11 giờ) hoặc khung giờ tương đối ít người tham bái như chiều tối sẽ dễ yên tĩnh hơn.
Dành cho du khách nước ngoài
Tại các đền thờ và chùa ở các điểm tham quan chính, bảng hướng dẫn tiếng Anh và tờ rơi đa ngôn ngữ đang được hoàn thiện, có cả juyosho giải thích cách viết ema bằng tiếng Anh.
Điều ước không chỉ giới hạn bằng tiếng Nhật, có trường hợp có thể viết bằng tiếng Anh hoặc tiếng mẹ đẻ, vì vậy ý thức truyền đạt cảm xúc bằng ngôn ngữ của chính mình là điều quan trọng.
Tổng kết | Để không bối rối khi viết ema lần đầu
Ema là một nét văn hóa tham bái của Nhật Bản, dùng để gửi gắm điều ước hoặc lời cảm tạ rồi dâng tặng.
Khi biết nguồn gốc, bạn sẽ dễ nắm được ý nghĩa hơn. Khi hiểu các loại ema, cách viết và phép lịch sự khi dâng, bạn cũng có thể sử dụng ema một cách tự tin hơn ngay cả khi đi du lịch.
Nếu là lần đầu, đừng nghĩ quá phức tạp, chỉ cần ý thức quy trình cơ bản: nhận ema tại juyosho (hatsuhoryō tham khảo 500 đến 1.500 yên), viết điều ước, dâng tại nơi quy định, là đủ.
Các quy định chi tiết khác nhau theo từng đền chùa, nên cuối cùng tuân theo hướng dẫn tại địa điểm là cách tận hưởng tự nhiên nhất.
