Toshikoshi soba là gì? Tập tục ăn mì soba đêm giao thừa ở Nhật Bản
Toshikoshi soba là món soba truyền thống của Nhật Bản được ăn vào đêm Ōmisoka, được yêu thích rộng rãi như tập tục ẩm thực cuối năm khép lại một năm.
Đây là món ăn lễ gắn liền với Ōmisoka - ngày cuối cùng của một năm, được cho là đã lan rộng trong dân gian từ thời Edo.
Ōmisoka là ngày cuối cùng trong năm, được xem là ngày chuẩn bị đón năm mới.
Trong dòng chảy đó, toshikoshi soba không chỉ là việc thưởng thức bữa ăn, mà còn là tập tục giúp ổn định tâm trạng cuối năm, vẫn đang được kế thừa khắp nơi ở Nhật Bản.
Ý nghĩa và nguồn gốc của toshikoshi soba là gì?
Ý nghĩa được biết đến nhiều của toshikoshi soba là quan niệm cầu chúc trường thọ và gia vận thịnh vượng, dựa vào hình dáng dài và mảnh của soba.
Ngoài ra, vì soba dễ đứt hơn các loại mì khác, còn có quan niệm rằng ăn soba vào ngày này giúp cắt đứt những vất vả và tai ương của một năm.
Hơn nữa, dựa vào đặc tính của soba là loại ngũ cốc chịu được mưa gió, còn được giải thích là cầu mong sức khỏe, bình an và tránh bệnh tật.
Hơn là chỉ có một câu trả lời đúng duy nhất, sẽ dễ hiểu hơn nếu xem đây là món ăn may mắn được truyền lại với nhiều ý nghĩa chồng chéo lên nhau.
Khi nào ăn toshikoshi soba? Thời điểm và sự khác biệt vùng miền
Thông thường được biết đến là món ăn vào ngày Ōmisoka, và mốc thời gian là ăn xong từ bữa tối đến ngay trước khi sang năm mới.
Mặt khác, có sự khác biệt vùng miền: vùng Aizu của tỉnh Fukushima còn lưu lại câu nói "Ganjitsu soba, futsuka mochi, mikka tororo", có tập tục ăn soba vào ngày đầu năm.
Tại tỉnh Niigata cũng có vùng ăn vào ngày đầu năm, hoặc có tập tục "jūyokka soba" ăn vào ngày trước Koshōgatsu (15/1).
Cách gọi cũng khác nhau theo vùng, có nhiều cách diễn đạt như "Ōmisoka soba", "toshitori soba", "jumyō soba", "shian soba".
Vì vậy, nếu gặp văn hóa soba cuối năm đầu năm tại nơi du lịch, dù có hơi khác với hình thức bạn biết, cũng không có gì lạ.
Các loại toshikoshi soba dễ gọi khi đi du lịch
Soba cơ bản nên biết trước
Cách ăn cơ bản của soba có "mori soba" (chấm với nước tsuyu) và "kake soba" (chan nước tsuyu nóng lên soba trong tô).
Vào mùa lạnh cuối năm, kake soba ấm dễ chọn, mặt khác cũng có người thích mori soba để cảm nhận hương thơm của soba.
Tùy theo nguyên liệu mà có các biến thể như "tempura soba", "tsukimi soba", "kitsune soba", và mỗi quán có món chính khác nhau cũng là một trong những cách thưởng thức văn hóa soba của Nhật Bản.
Toshikoshi soba dễ cảm nhận đặc trưng vùng miền
Trong các biến thể toshikoshi soba theo vùng, có "nishin soba" của Kyōto (cá trích khô nấu vị ngọt mặn đặt trên soba ấm), hoặc "hegi soba" của tỉnh Niigata (dùng funori làm chất kết dính, bày trong hộp gỗ gọi là hegi).
Khuynh hướng nước tsuyu cũng khác nhau, vùng Kantō chủ yếu dùng katsuobushi và shōyu đậm, vùng Kansai chủ yếu dùng kombu, katsuobushi và shōyu nhạt.
Khi do dự trước cửa quán trong chuyến du lịch, trước tiên hãy quyết định soba nóng hay lạnh, sau đó nếu có soba mang tên vùng miền thì hãy thử, sẽ dễ cảm nhận đặc trưng cuối năm của các vùng ở Nhật Bản hơn.
Mẹo để du khách quốc tế đến Nhật thưởng thức toshikoshi soba
Toshikoshi soba được yêu thích như một tập tục ăn uống lặng lẽ vào cuối năm, hơn là một món ăn phô trương sự xa hoa.
Thay vì kỳ vọng cảm giác đặc biệt phô trương, hãy thưởng thức món ăn này cùng không khí cuối năm và tâm trạng trước khi đón năm mới; như vậy bạn sẽ dễ cảm nhận vẻ đẹp của tập tục cuối năm Nhật Bản này hơn.
Cuối năm, giờ mở cửa và nội dung phục vụ thường thay đổi tùy quán, ngày 31/12 có quán đóng cửa sớm hoặc chuyển sang chế độ đặt trước, vì vậy nếu thực sự muốn ăn khi đi du lịch, hãy xác nhận trước hướng dẫn chính thức của quán đó để yên tâm.
Ngoài ra, vì quan niệm văn hóa khác nhau theo vùng và gia đình, không nên cứng nhắc khẳng định "ăn lúc nào mới đúng", mà tâm thế thưởng thức bao gồm cả sự khác biệt sẽ phù hợp hơn.
Phép tắc và kiến thức nhỏ khi ăn toshikoshi soba
Có truyền thống cho rằng nên ăn xong toshikoshi soba trước khi sang năm mới.
Điều này bắt nguồn từ tín ngưỡng dân gian rằng đón năm mới mà còn thừa soba là không may mắn.
Tuy nhiên, vì không phải là quy định nghiêm ngặt, nên thưởng thức không gượng ép theo nhịp độ bữa ăn của mình.
Ngoài ra, tại các quán soba thường có sobayu (nước luộc soba), cách thưởng thức kiểu Nhật là rót vào nước tsuyu còn lại để uống.
Tổng kết: Hãy thưởng thức văn hóa ẩm thực cuối năm Nhật Bản qua toshikoshi soba
Toshikoshi soba là tập tục ẩm thực cuối năm truyền thống của Nhật Bản được ăn vào ngày Ōmisoka.
Nếu biết về điều ước gắn với hình dáng dài và mảnh, quan niệm xua đuổi tai ương dựa vào việc dễ đứt, sự khác biệt theo từng vùng, cách nhìn nhận khi gặp một bát soba ở nơi du lịch sẽ thay đổi.
Khi ăn giữa hành trình du lịch, toshikoshi soba cũng là chủ đề dễ tiếp xúc với cảm nhận mùa và đời sống của Nhật Bản.
Nếu đến Nhật Bản vào dịp cuối năm, hãy thưởng thức không chỉ hương vị mà còn quan tâm đến tập tục ẩn sau đó.
