Lễ tốt nghiệp ở Nhật Bản là gì? Ý nghĩa và bối cảnh văn hóa
Cột mốc tháng 3 chúc mừng kết thúc một chặng đường học tập
Sotsugyōshiki (lễ tốt nghiệp) là sự kiện học đường tại Nhật Bản nhằm công nhận hoàn thành quá trình học tập tại trường và đánh dấu cột mốc bước sang giai đoạn tiếp theo.
Thời điểm tổ chức khác nhau tùy cấp học và trường học, nhưng lễ tốt nghiệp ở tiểu học, trung học cơ sở, trung học phổ thông và đại học đều thường diễn ra vào tháng 3.
Từ trường mẫu giáo, nhà trẻ đến đại học, trường chuyên nghiệp, các cơ sở giáo dục đều tổ chức lễ tốt nghiệp (sotsugyōshiki) với trọng tâm là nghi thức trao bằng tốt nghiệp.
Không khí đặc biệt khi niềm vui và sự chia tay hòa quyện
Lễ tốt nghiệp Nhật Bản chất chứa đồng thời cảm xúc chúc mừng và nỗi niềm chia ly.
Đây là nơi nhìn lại quãng thời gian đã qua cùng bạn bè và thầy cô thân thiết, trong hội trường tồn tại song song bầu không khí tĩnh lặng trang nghiêm và sự ấm áp.
Khác với lễ tốt nghiệp (graduation ceremony) ở phương Tây, một số trường tiến hành buổi lễ với không khí nghi lễ và trầm lặng.
Một trong những khung cảnh đặc trưng của mùa xuân Nhật Bản
Mùa tốt nghiệp là thời điểm đường phố nhiều hơn những bó hoa, ảnh kỷ niệm và trang phục trang trọng, ở một số vùng còn trùng với thời điểm hoa anh đào (hoa sakura) bắt đầu nở.
Đây cũng là một trong những sự kiện gây ấn tượng sâu sắc với du khách Việt Nam đi du lịch Nhật Bản vào mùa xuân (mùa xuân tháng 3).
Trang phục và không khí hội trường thường thấy trong lễ tốt nghiệp Nhật Bản
Trang phục học sinh, sinh viên | Đồng phục, vest và hakama
Mặc dù có sự khác biệt tùy theo trường và độ tuổi, tại các trường tiểu học, trung học cơ sở và trung học phổ thông có đồng phục, học sinh thường mặc đồng phục khi tham dự.
Ở các trường đại học và trường chuyên nghiệp, sinh viên thường mặc vest hoặc hakama (váy truyền thống của phụ nữ Nhật Bản), tạo nên không khí lộng lẫy.
Hakama có lịch sử phổ biến như trang phục của nữ sinh từ thời Meiji, hiện nay được chọn làm trang phục lễ tốt nghiệp đại học.
Trang phục của gia đình và phụ huynh
Phụ huynh và gia đình thường chọn vest, váy liền hoặc kimono với tông màu trầm phù hợp không khí buổi lễ.
Vì có nhiều dịp chụp ảnh, trang phục mang ấn tượng chỉnh tề được ưa chuộng.
Không khí hội trường và phong cách tiến hành
Lễ tốt nghiệp trong hội trường không phải là sự kiện ồn ào mà là nghi thức trang nghiêm coi trọng phép tắc.
Có những khoảnh khắc chúc mừng bằng tiếng vỗ tay và bài hát, nhưng nhìn chung buổi lễ thường diễn ra trong không khí yên lặng và chỉnh tề, thời điểm đứng lên, cúi chào, ngồi xuống đều được kiểm tra trước.
Trình tự và chương trình thông thường của lễ tốt nghiệp Nhật Bản
Chụp ảnh kỷ niệm trước và sau buổi lễ
Trong lễ tốt nghiệp Nhật Bản, không chỉ buổi lễ mà cả thời gian trước và sau đều được coi trọng.
Cảnh tượng chụp ảnh kỷ niệm cùng bạn bè và gia đình tại cổng trường, trước tòa nhà, trong lớp học, gần cây hoa anh đào rất phổ biến, và tổng thời gian bao gồm chụp ảnh trước và sau buổi lễ có thể dự kiến khoảng 1 đến 2 giờ.
Nội dung chính của buổi lễ
Nội dung khác nhau tùy trường nhưng thường bao gồm: tuyên bố khai mạc, hát quốc ca, trao bằng tốt nghiệp, diễn văn của hiệu trưởng và khách mời, lời tiễn của học sinh khóa dưới, lời đáp từ của học sinh tốt nghiệp, hát bài ca trường.
Có thêm phần hợp ca và vỗ tay, mang lại những khoảnh khắc xúc động trong sự trang trọng.
Dư âm sau buổi lễ và cách tận hưởng
Sau khi buổi lễ kết thúc, có thời gian trò chuyện cùng thầy cô và bạn bè, trao tặng hoa và chụp ảnh.
Có người rơi nước mắt, có người mỉm cười lưu lại kỷ niệm, dư âm đặc trưng của lễ tốt nghiệp lan tỏa khắp nơi.
Sau đó, nhiều người đi ăn cùng gia đình hoặc tổ chức buổi gặp gỡ cuối cùng với các bạn cùng lớp, vì vậy bạn dễ bắt gặp hình ảnh hakama và vest trên đường phố.
Quy tắc ứng xử và lưu ý khi du khách nước ngoài quan sát lễ tốt nghiệp
Hiểu rằng đây là sự kiện dành cho người liên quan
Lễ tốt nghiệp Nhật Bản không phải là sự kiện du lịch mà là sự kiện riêng tư quan trọng đối với học sinh, sinh viên, gia đình và nhà trường.
Không phải lúc nào bạn cũng có thể tự do vào khuôn viên trường hoặc hội trường, vì vậy không được tự ý đi qua cổng trường hoặc tiến lại gần quá mức.
Chụp ảnh cần chú ý đến khoảng cách và quyền riêng tư
Hình ảnh học sinh cầm hoa và trang phục hakama rất bắt mắt, nhưng chụp ảnh không phép ở cự ly gần có thể gây rắc rối.
Khi chụp ảnh, hãy chụp dưới dạng phong cảnh khó nhận diện cá nhân, hoặc xin phép đối phương.
Đặc biệt cần thận trọng khi có học sinh vị thành niên, và nên hạn chế đăng tải lên mạng xã hội (SNS).
Không cản trở giao thông
Khu vực gần cổng trường và ga gần nhất thường tập trung đông người vào ngày lễ tốt nghiệp.
Việc dừng lại quan sát lâu hoặc chắn lối đi để chụp ảnh có thể gây phiền hà cho những người đang đến dự lễ.
Tôn trọng bầu không khí trang nghiêm
Hành xử bình tĩnh phù hợp không khí xung quanh sẽ tự nhiên hơn là ồn ào lớn tiếng.
Giữ tâm thế chúc mừng đồng thời ý thức rằng nhân vật chính là học sinh, sinh viên tốt nghiệp và những người thân của họ sẽ giúp bạn tránh thất lễ.
Khung cảnh mùa xuân Nhật Bản đặc trưng trong mùa tốt nghiệp
Văn hóa hoa và chụp ảnh kỷ niệm
Trong mùa tốt nghiệp, số người cầm hoa chụp ảnh trên đường phố tăng lên.
Việc lưu giữ một ngày đặc biệt bằng hình ảnh thể hiện thái độ trân trọng các cột mốc của người Nhật.
Quanh ga, công viên, hàng cây hoa anh đào là những điểm check-in nổi tiếng cho chụp ảnh kỷ niệm, vào cuối tháng 3 có thể cùng lúc thấy hoa anh đào và trang phục hakama.
Trao gửi lời chúc mừng
Giữa gia đình và bạn bè, lời chúc mừng "Sotsugyō omedetō (Chúc mừng tốt nghiệp)" được trao gửi một cách tự nhiên.
Dù chỉ là cuộc trò chuyện ngắn, đặc trưng của lễ tốt nghiệp là tinh thần ghi nhận nỗ lực và sự trưởng thành của đối phương được gửi gắm trong đó.
Cảm giác mùa hướng tới cuộc sống mới
Lễ tốt nghiệp vừa là sự kiện kết thúc, vừa là sự kiện hướng tới cuộc sống mới bắt đầu từ tháng 4.
Không khí vừa hơi tiếc nuối vừa tích cực có thể cảm nhận được vào mùa xuân Nhật Bản sẽ là phong cảnh đáng nhớ trong chuyến du lịch của bạn.
Cách nhìn sâu hơn để hiểu trọn vẹn lễ tốt nghiệp
Không nên chỉ đánh giá qua trang phục
Ngay cả khi bạn nhìn thấy hakama hoặc vest, có thể đó không phải là chính buổi lễ tốt nghiệp mà là cảnh đi chụp ảnh kỷ niệm hoặc đi dự tiệc.
Bên cạnh vẻ đẹp bề ngoài, biết được ý nghĩa cột mốc đằng sau sẽ giúp bạn hiểu sâu sắc hơn.
Biết rằng có sự khác biệt giữa các trường
Hình thức lễ tốt nghiệp, trang phục, phạm vi người có thể tham dự khác nhau tùy trường, có trường giới hạn số phụ huynh tham dự.
Quan điểm không nhìn một khung cảnh rồi cho rằng cả nước Nhật đều giống nhau cũng rất quan trọng.
Ưu tiên tôn trọng người xung quanh trong chuyến du lịch
Ngay cả khi không có cơ hội trực tiếp quan sát lễ tốt nghiệp, bạn vẫn có thể cảm nhận không khí mùa tốt nghiệp qua đường phố và biểu cảm của mọi người.
Với tư cách là du khách, thái độ không tiến lại quá gần mà hiểu văn hóa theo mùa là cách tận hưởng tự nhiên và thoải mái.
Thông tin thực tế cần biết khi du lịch Nhật Bản mùa tốt nghiệp
Thời gian và ngày trong tuần thường tổ chức lễ tốt nghiệp
Lễ tốt nghiệp thường diễn ra vào tháng 3, có khi được tổ chức vào buổi sáng các ngày trong tuần.
Lễ tốt nghiệp đại học thường được tổ chức vào cuối tháng 3, trong thời gian này các cửa hàng cho thuê hakama và tiệm làm tóc có thể đông đúc từ sáng sớm.
Những địa điểm và khung giờ dễ đông đúc
Khu vực xung quanh trường, ga gần nhất, các điểm check-in nổi tiếng (công viên, đền chùa, danh thắng hoa anh đào) có thể tập trung đông người vào buổi sáng.
Nếu bạn đi du lịch tự túc đến cùng khu vực, chuyển sang khung giờ buổi chiều sẽ thấy dòng người thưa hơn.
Thời điểm hoa anh đào trùng với lễ tốt nghiệp
Thời điểm hoa anh đào nở khác nhau tùy vùng, nhưng tại khu vực Tokyo thường nở vào khoảng cuối tháng 3, có thể trùng với lễ tốt nghiệp đại học.
Khu vực xung quanh khuôn viên đại học có hàng cây hoa anh đào đặc biệt lộng lẫy, bạn có thể tận hưởng phong cảnh mùa xuân đậm chất Nhật Bản.
Tổng kết | Hiểu về lễ tốt nghiệp Nhật Bản để tận hưởng chuyến du lịch mùa xuân
Lễ tốt nghiệp Nhật Bản (Sotsugyōshiki) là sự kiện truyền thống nơi cảm xúc kết thúc việc học và khởi đầu mới đan xen.
Trang phục như đồng phục, hakama, vest cùng khung cảnh hoa và ảnh kỷ niệm đều thể hiện văn hóa coi trọng các cột mốc đặc trưng của Nhật Bản.
Nếu bạn bắt gặp khung cảnh mùa tốt nghiệp trong chuyến du lịch, trước tiên hãy ngắm nhìn với sự tôn trọng tầm quan trọng của khoảnh khắc đó.
Hiểu được quy tắc ứng xử cơ bản sẽ giúp bạn không chỉ xem lễ tốt nghiệp như một sự kiện đơn thuần mà còn hiểu nó như một nét văn hóa bén rễ trong đời sống Nhật Bản.
"
