Trước khi tận hưởng vẻ tĩnh lặng của vườn Nhật ở Kyoto
Vườn Nhật (Nihon teien) ở Kyoto là kho tàng của những khu vườn danh tiếng, nơi bạn cảm nhận văn hóa Nhật Bản không chỉ qua hoa và lá đỏ (lá phong mùa thu), mà còn qua đá, cát trắng, nước, rêu và khoảng trống của kiến trúc.
Việc nhiều phong cách tạo vườn khác nhau cùng quy tụ trong thành phố, như vườn đá (karesansui) ở Ryōan-ji và vườn ao Sōgenchi của Tenryū-ji, cũng là nét hấp dẫn riêng có của Kyoto.
Nếu du khách nước ngoài phải chọn vườn để ghé thăm trong chuyến đi ngắn ngày, hãy lấy tiêu chí là bạn muốn trải qua khoảng thời gian như thế nào, thay vì độ hoành tráng của cảnh quan, mức độ hài lòng sẽ cao hơn.
Top 10 vườn Nhật nên đi ở Kyoto qua bảng tổng hợp
Trước tiên, chúng tôi tổng hợp top 10 khu vườn danh tiếng nên đi ở Kyoto để bạn dễ chọn theo cách nhìn cảnh và tâm trạng chuyến du lịch.
| Khu vườn | Điểm nhấn | Phù hợp với |
|---|---|---|
| Ryōan-ji | Vườn đá | Người thích tĩnh lặng |
| Tenryū-ji | Mượn cảnh | Người mê Arashiyama |
| Hōsen-in | Vườn khung tranh | Người thích ngồi ngắm |
| Nanzen-ji | Vườn đá | Người mê thiền viện |
| Tōfuku-ji | Vườn hōjō | Người yêu thiết kế |
| Shisen-dō | Sơn trang | Người yêu văn nhân |
| Shōren-in | Vườn dạo | Người thích bóng mát |
| Sanzen-in | Vườn rêu | Người mê Ōhara |
| Murin-an | Vườn cận đại | Người thích tiếng nước |
| Daigo-ji Sanbō-in | Vườn Momoyama | Người yêu lịch sử |
Chọn vườn Nhật ở Kyoto theo kiểu vườn để dạo hay vườn ngồi ngắm
Vườn dạo quanh ao kiểu chisen-kaiyū có thú vui đọc cảnh từng góc nhìn khác nhau khi bạn đi vòng quanh.
Vườn ngắm từ sảnh ngồi của hōjō hay shoin có cột và hiên nhà tạo thành khung, cho bạn đón nhận cảnh vật như một bức tranh.
Tại các khu vườn danh tiếng trong thành phố Kyoto, nếu phân biệt rõ vườn để dạo và vườn để ngắm, cùng các vườn ở Ōhara hay Daigo, bạn sẽ cảm nhận được sự khác biệt giữa các phong cách tạo vườn.
Vườn danh tiếng kiểu vườn đá ở Kyoto | Ryōan-ji, Nanzen-ji, Tōfuku-ji
Karesansui (vườn đá khô) là phong cách vườn Nhật thể hiện thiên nhiên bằng đá và cát trắng mà không dùng nước.
Khi ngồi yên lặng và ngắm nhìn mà không cố định một ý nghĩa duy nhất, khoảng trống của khu vườn sẽ đọng lại như ấn tượng của chuyến đi.
Vườn đá Ryōan-ji: đọc khoảng trống của cát trắng và 15 hòn đá
Vườn hōjō của Ryōan-ji là khu vườn đá danh tiếng bố trí 15 hòn đá lớn nhỏ trên nền cát trắng rộng khoảng 25 mét theo hướng đông tây và khoảng 10 mét theo hướng bắc nam, được công nhận là di tích lịch sử, danh thắng đặc biệt và cũng được ghi danh là Di sản Văn hóa Thế giới.
Người ta nói rằng dù nhìn 15 hòn đá từ góc nào thì luôn có ít nhất 1 hòn bị che khuất sau những hòn khác, nên chỉ thấy được tối đa 14 hòn, và cách bố trí đá có nhiều cách lý giải khác nhau.
Thay vì tìm đáp án đúng, cách thưởng thức phù hợp là tận hưởng việc nó hiện ra như thế nào trong mắt bạn.
Vườn hōjō Nanzen-ji: lặng ngắm bố cục "hổ con vượt sông"
Vườn hōjō của Nanzen-ji là khu vườn đá tiêu biểu thời đầu Edo, tương truyền do Kobori Enshū (bậc thầy tạo vườn) thiết kế, và được công nhận là danh thắng quốc gia vào năm Shōwa 26 (1951).
Với bố cục đặt cụm đá lớn dồn về phía trong bên trái trên địa hình dài hẹp theo hướng đông tây, để lại khoảng không gian cát trắng rộng ở phía trước và bên phải, vườn thường được gọi là "vườn hổ con vượt sông".
Khi chú ý đến mối quan hệ vị trí giữa khoảng cát trắng trải rộng và cụm đá, bạn sẽ cảm nhận được thẩm mỹ rất thiền viện khi cố ý chừa lại không gian rộng.
Vườn honbō Tōfuku-ji: so sánh thiết kế của "Vườn Bát Tướng"
Tại Tōfuku-ji, bạn có thể thưởng thức cả vẻ ngay ngắn của thiền viện lẫn cảnh quan bốn mùa qua vườn honbō "Hassō no niwa" (Vườn Bát Tướng) do nhà tạo vườn Shigemori Mirei thực hiện năm Shōwa 14 (1939) và khu thung lũng quanh cầu Tsūten-kyō.
Vườn honbō bố trí bốn khu vườn ở bốn hướng đông tây nam bắc của hōjō; ấn tượng thay đổi theo từng mặt như cụm đá Bốn đảo tiên ở vườn nam hay rêu hình ô bàn cờ ở vườn bắc, nên bạn sẽ hiểu sâu hơn nếu vừa di chuyển vừa đổi chỗ dừng chân.
Tìm hiểu thuật ngữ cơ bản của vườn đá karesansui
Khi biết các yếu tố cấu thành vườn, cách bố trí đá và cát sẽ hiện lên không phải như trang trí đơn thuần mà như biểu hiện trừu tượng hóa cảnh quan.
| Yếu tố | Góc nhìn | Ấn tượng |
|---|---|---|
| Cát trắng | Hơi nước | Tĩnh lặng |
| Cụm đá | Núi và đảo | Sự căng thẳng |
| Khoảng trống | Vẻ đẹp của khoảng cách | Sự rộng mở |
| Tường đất | Phông nền | Chiều sâu |
Vườn danh tiếng kiểu ao và mượn cảnh ở Kyoto | Tenryū-ji, Shōren-in, Sanzen-in
Vườn ao có hồ nước và vườn mượn cảnh (shakkei) thu trọn núi non xung quanh sẽ đổi sắc thái theo từng bước chân.
Đừng chỉ dừng lại ở việc chụp ảnh, hãy nâng tầm mắt lên một chút để nhìn mối quan hệ với núi non và công trình phía sau, bạn sẽ cảm được chiều sâu rất đặc trưng của vườn Nhật Kyoto.
Tenryū-ji: ngắm vườn ao Sōgenchi và cảnh mượn của Arashiyama
Vườn ao Sōgenchi của Tenryū-ji là vườn ao kiểu dạo (chisen-kaiyū) tương truyền do vị khai sơn Musō Soseki tạo lập, với điểm hấp dẫn là bố cục thu cảnh mượn của núi Arashiyama và núi Kameyama.
Đây là khu vườn danh tiếng được công nhận là di tích lịch sử và danh thắng đặc biệt cấp quốc gia, và bản thân Tenryū-ji cũng được ghi danh là Di sản Văn hóa Thế giới.
Khi tìm được chỗ mà mặt nước ao, cụm đá và núi phía sau chồng lớp lên nhau, bạn sẽ cảm nhận được cảnh quan hòa làm một giữa vườn và thiên nhiên.
Shōren-in: vườn ao kiểu dạo vừa đi vừa ngắm
Vườn của Shōren-in monzeki gồm vườn ao kiểu dạo tương truyền do Sōami thời Muromachi tạo lập và "Vườn Kirishima" tương truyền do Kobori Enshū thực hiện, với đặc trưng là vừa đi dạo vừa ngắm cảnh.
Khi so sánh cảnh nhìn từ bên trong công trình với cảnh nhìn khi ra vườn vừa đi vừa ngắm, cùng một khu vườn nhưng ấn tượng sẽ khác nhau.
Sanzen-in: thong thả tận hưởng rêu và vườn ở Ōhara
Tại Sanzen-in ở Ōhara, bạn có thể gặp cảnh quan đặc trưng Ōhara hài hòa giữa công trình và vườn, như vườn ao ngắm cảnh Shūheki-en nhìn từ kyakuden và vườn ao kiểu dạo Yūsei-en trải rộng về phía Ōjō Gokuraku-in.
Màu xanh của rêu và bóng đổ của cây cối thay đổi ấn tượng theo thời tiết, nên không chỉ ngày nắng mà cả sau cơn mưa cũng có vẻ đẹp trầm lắng.
Vẻ tĩnh lặng của vườn khung tranh và sơn trang | Hōsen-in, Shisen-dō
Khoảng thời gian ngồi ở sảnh ngắm vườn là cách thưởng thức vườn danh tiếng Kyoto khác với kiểu du lịch đi vòng quanh.
Khi không gây tiếng động và tập trung vào cảnh trước mắt, bạn sẽ nhận ra công trình và khu vườn được thiết kế như một thể thống nhất.
Hōsen-in: ngắm vườn khung tranh "Bankan-en" như một bức họa
Hōsen-in ở Ōhara nổi tiếng với vườn khung tranh "Bankan-en", nơi bạn xem cột và rèm cửa như khung tranh để ngắm vườn.
Hướng nhìn ra cây thông năm lá (di tích tự nhiên được thành phố Kyoto chỉ định) được cho là khoảng 700 năm tuổi ở chính diện; chỉ cần đổi vị trí ngồi một chút là cách nhìn cây thông và cây xanh đã thay đổi, tạo nên những bố cục khác nhau dù cùng một khu vườn.
Shisen-dō: tận hưởng dư âm còn lại tại dấu tích sơn trang của văn nhân
Shisen-dō là dấu tích sơn trang do văn nhân Ishikawa Jōzan thời đầu Edo xây dựng năm Kan'ei 18 (1641) và sống những năm cuối đời tại đây, được công nhận là di tích lịch sử quốc gia.
Vẻ tĩnh lặng của khu vườn kiểu Đường với cát trắng và những bụi đỗ quyên satsuki được cắt tỉa nối tiếp nhau, sự trầm lắng của công trình, cùng âm thanh của shishi-odoshi (sōzu, ống tre gõ đuổi chim thú) chồng lớp lên nhau, tạo nên dòng thời gian riêng tư khác hẳn các ngôi chùa giữa phố thị.
Cử chỉ khi ngồi sảnh ngắm vườn
Ở sảnh ngồi, thay vì chụp ảnh trước, hãy ngắm toàn cảnh khu vườn bằng mắt thường trước đã thì ấn tượng sẽ dễ đọng lại hơn.
Khi đông người, đừng chiếm chỗ quá lâu, tinh thần nhường nhịn để người sau cũng được thưởng thức cùng cảnh vật là điều quan trọng.
Ngắm sâu vườn cận đại và Momoyama | Murin-an, Daigo-ji Sanbō-in
Vườn Nhật ở Kyoto không chỉ có những khu vườn cổ điển của chùa chiền.
Khi thêm vào những khu vườn theo chủ nghĩa tự nhiên thời cận đại hay vườn truyền tải vẻ rực rỡ của văn hóa Momoyama, bạn sẽ hiểu văn hóa vườn Kyoto một cách lập thể hơn.
Murin-an: vườn Nhật cận đại tận hưởng cảnh mượn Higashiyama và dòng nước chảy
Murin-an là khu vườn được xây dựng làm biệt thự của Yamagata Aritomo, một nguyên huân thời Minh Trị, nổi tiếng là vườn Nhật cận đại do Ogawa Jihei đời thứ bảy tạo lập, và được công nhận là danh thắng quốc gia.
Khác với lối biểu hiện cổ điển coi ao như biển, đặc trưng của vườn là dẫn nước từ kênh Biwako Sosui với cảnh mượn núi Higashiyama, cho bạn cảm nhận dòng chảy tự nhiên gợi nhớ đến làng quê và suối nhỏ.
Daigo-ji Sanbō-in: ngắm vẻ rực rỡ của văn hóa Momoyama
Vườn Daigo-ji Sanbō-in tương truyền do Toyotomi Hideyoshi tự mình lên thiết kế cơ bản nhân dịp "Daigo no Hanami" (lễ ngắm hoa anh đào ở Daigo) năm Keichō 3 (1598), được công nhận là di tích lịch sử đặc biệt và danh thắng đặc biệt quốc gia.
Hòn "Fujito-ishi" nổi tiếng là danh thạch của thiên hạ được đặt ở trung tâm khu vườn; khi ngắm cùng với khí chất của omote-shoin và các công trình, bạn sẽ cảm được không khí rực rỡ của văn hóa Momoyama.
Giá vé, cách đi và thời điểm đẹp của vườn Nhật ở Kyoto
Trước khi đi vòng quanh các vườn danh tiếng Kyoto, nắm trước giá vé, cách đi và thời điểm đẹp theo mùa sẽ giúp bạn dễ lên kế hoạch hơn.
Vì giá vé và tình trạng mở cửa khác nhau tùy cơ sở và thời điểm, vui lòng kiểm tra hướng dẫn chính thức của từng nơi.
Giá vé và cách đi tham khảo của các khu vườn chính
Giá vé vào Ryōan-ji là 600 yên với người lớn, đi bộ khoảng 7 phút từ ga "Ryōan-ji" của tuyến Keifuku (Randen).
Phí tham quan vườn Tenryū-ji là 500 yên với học sinh trung học phổ thông trở lên, vị trí dễ tiếp cận ngay trước ga "Arashiyama" của Randen, đi bộ khoảng 13 phút từ ga JR Saga-Arashiyama.
Daigo-ji có vé chung cho Sanbō-in, già lam và Reihōkan là 1.500 yên với người lớn, đi bộ khoảng 10 phút từ ga "Daigo" tuyến tàu điện ngầm Tōzai.
Cách ngắm vườn Nhật ở Kyoto theo mùa
Mùa xuân có chồi non và hoa anh đào (sakura), đầu hè có lá phong xanh và rêu, mùa thu có lá đỏ (momiji), mùa đông dễ thấy rõ đường nét của tuyết, đá và cát.
Thời điểm đẹp ngắm lá đỏ ở Kyoto thường vào khoảng giữa tháng 11 đến đầu tháng 12, cầu Tsūten-kyō của Tōfuku-ji và Daigo-ji Sanbō-in đặc biệt đông khách.
Vào thời điểm đông khách, thay vì cố ngắm cả khu vườn một lúc, hãy hướng mắt đến những yếu tố nhỏ như rêu dưới chân, bóng đá hay hình phản chiếu trên ao thì sẽ tận hưởng thong thả hơn.
Tận hưởng vườn danh tiếng Kyoto nhiều hơn qua mùa và quy tắc ứng xử
Vườn Nhật ở Kyoto đổi sắc thái theo mùa, nhưng sức hấp dẫn không chỉ nằm ở mùa hoa anh đào hay lá đỏ.
Nếu biết trước quy tắc thưởng ngoạn trước khi đến, bạn vừa giữ được bầu không khí tĩnh lặng vừa làm sâu sắc thêm khoảng thời gian của riêng mình.
Quy tắc về chụp ảnh và trò chuyện
Ở khu vườn, nơi được phép chụp ảnh và nơi cần kiêng chụp khác nhau tùy từng cơ sở, vui lòng ưu tiên bảng thông báo và hướng dẫn của nhân viên tại chỗ.
| Tình huống | Nên | Cần kiêng |
|---|---|---|
| Sảnh ngồi | Lặng lẽ thưởng ngoạn | Chiếm chỗ lâu |
| Lối đi | Nhường nhịn nhau | Đứng lại quá lâu |
| Trước vườn | Xem bảng thông báo | Tự ý vào |
| Chụp ảnh | Kiểm tra quy tắc | Chụp nơi cấm |
Chỉnh trang phục và lộ trình cho phù hợp vườn
Ở chùa chiền và khu vườn có lúc phải cởi giày, nên chọn giày dễ xỏ tháo sẽ giúp việc di chuyển trơn tru.
Cũng có những đoạn đi trên đường sỏi hay đá lát, nên khi chọn giày không chỉ chú ý vẻ ngoài mà cả độ dễ đi để yên tâm hơn.
Tổng kết | Chuyến đi tĩnh tâm tại vườn danh tiếng Kyoto
Top 10 vườn Nhật nên đi ở Kyoto, như vườn đá Ryōan-ji và Nanzen-ji, vườn ao Tenryū-ji và Shōren-in, vườn ngắm từ sảnh ngồi của Hōsen-in và Shisen-dō, sẽ làm sâu sắc ấn tượng chuyến đi khi bạn ý thức về sự khác biệt trong cách nhìn.
Nếu đi xa thêm đến Sanzen-in, Murin-an hay Daigo-ji Sanbō-in, rêu, dòng chảy và công trình lịch sử chồng lớp lên nhau, giúp bạn cảm nhận văn hóa vườn Kyoto một cách rộng hơn.
Vì giá vé, tình trạng mở cửa và quy tắc chụp ảnh khác nhau tùy cơ sở và thời điểm, trước khi đến hãy kiểm tra hướng dẫn chính thức của từng nơi, và tận hưởng khoảng thời gian ở vườn danh tiếng với tinh thần cùng nhau gìn giữ không gian tĩnh lặng.
