Origami là gì? Khám phá nét văn hóa gấp giấy truyền thống của Nhật Bản
Origami (nghệ thuật gấp giấy) là một trong những nét văn hóa truyền thống đặc trưng của Nhật Bản, nơi người ta gấp một tờ giấy thành nhiều hình dạng đa dạng như động vật, hoa, hộp đựng và nhiều vật thể khác.
Trang thông tin chính thức của Chính phủ Nhật Bản (Government Public Relations Online) cũng giới thiệu các kỹ thuật liên quan đến origami như một chủ đề tiêu biểu của văn hóa Nhật Bản.
Sức hấp dẫn lớn nhất của origami là chỉ từ một tờ giấy duy nhất, bạn có thể tạo ra động vật, bông hoa, chiếc hộp và vô số tác phẩm khác.
Trang Kids Web Japan (chuyên trang giới thiệu văn hóa Nhật Bản ra nước ngoài thuộc Web Japan của Bộ Ngoại giao) cũng giới thiệu origami như một nét văn hóa được truyền thừa từ xa xưa, với nhiều mẫu gấp phong phú như chú chó, chiếc cốc, máy bay, hạc giấy và nhiều mẫu khác.
Vì sao du khách nên thử trải nghiệm origami khi du lịch Nhật Bản?
Điểm hay của origami là gần như không cần dụng cụ và bạn vẫn có thể cùng nhau tận hưởng dù không cùng ngôn ngữ.
Bạn chỉ cần chuẩn bị một tờ giấy hình vuông là đủ, từ trẻ em đến người lớn đều có thể thử sức một cách dễ dàng.
Chỉ cần cùng nhau xem các bước gấp giấy, bạn đã có thể tạo ra sự giao lưu thú vị và trải nghiệm văn hóa Nhật Bản bằng chính đôi tay của mình.
Lịch sử origami: Hiểu nguồn gốc để thêm yêu nghệ thuật gấp giấy Nhật Bản
Origami không phải ngay từ đầu đã lan rộng như một trò chơi giải trí.
Theo Kids Web Japan, trong quá trình sử dụng giấy để gói quà tặng hay đồ cúng, văn hóa đặt ý nghĩa vào chính cách gấp giấy đã phát triển, rồi sau đó lan rộng thành văn hóa tận hưởng việc gấp giấy như một thú vui.
Từ lễ nghi đến trò chơi: Bối cảnh phát triển của origami
Theo các tài liệu, vào thời Muromachi (1336-1573), trong xã hội võ sĩ, các nghi thức về cách gói và cách gấp giấy đã được xây dựng quy củ.
Cách gói quà tặng bằng giấy gọi là "orikata" đã phát triển như một nghi thức lễ nghi và được truyền thừa như một tu dưỡng của tầng lớp võ sĩ.
Sau đó, vào thời Edo (1603-1867), nghề sản xuất washi (giấy truyền thống Nhật Bản) phát triển mạnh, giấy trở nên dễ tiếp cận với người dân thường hơn, nhờ đó ngày càng nhiều người có thể tận hưởng thú vui gấp origami.
Origami vẫn lan tỏa mạnh mẽ đến ngày nay
Origami không chỉ phổ biến trong nước Nhật mà còn được giới thiệu rộng rãi tại các sự kiện văn hóa Nhật Bản ở nước ngoài.
Trong Sách Xanh Ngoại giao (Diplomatic Bluebook) của Bộ Ngoại giao Nhật Bản, các workshop origami cũng được liệt kê cùng với trà đạo, hoa đạo như một phần của các hoạt động văn hóa do các cơ quan đại diện ngoại giao Nhật Bản ở nước ngoài tổ chức.
Những năm gần đây, origami được giới thiệu rộng rãi ở nước ngoài qua các workshop và ngày càng nhiều người quan tâm đến origami như một loại hình nghệ thuật.
Người mới bắt đầu nên thử gấp gì? Kinh nghiệm chơi origami cho người mới
Nếu bạn lần đầu thử sức với origami, hãy bắt đầu từ những tác phẩm có ít bước gấp và dễ nhận thấy sự thay đổi hình dạng.
Kids Web Japan cũng giới thiệu chú chó, chiếc cốc và máy bay là những mẫu gấp phù hợp cho người mới bắt đầu.
Trước tiên, hãy làm quen với các kiểu gấp cơ bản
Bí quyết để gấp đẹp là cẩn thận trong bước khớp các góc đầu tiên.
Chỉ cần khớp đều bốn góc và các cạnh, dùng móng tay hoặc cạnh thước kẻ miết kỹ nếp gấp, hình dạng sẽ ổn định hơn và tác phẩm hoàn thiện cũng đẹp mắt hơn hẳn.
Khi đã quen, bạn nên ghi nhớ tên các kiểu gấp cơ bản như "yamaori" (gấp lên), "taniori" (gấp xuống), "nakawariori" (gấp gập đôi vào trong) để dễ dàng đọc hiểu hướng dẫn trong sách hay website có hình minh họa.
Những tác phẩm dễ tận hưởng khi du lịch
Nếu xét đến việc mang về làm kỷ niệm, những tác phẩm dễ giữ phẳng hoặc kích thước nhỏ sẽ là lựa chọn phù hợp.
- Chiếc cốc
- Máy bay
- Mũ samurai (kabuto)
- Hộp nhỏ
Hạc giấy (tsuru) có thể coi là biểu tượng của origami, nhưng trên Kids Web Japan, mẫu này được xếp vào cấp độ trung bình.
Đừng quá cố chấp vào những tác phẩm khó ngay từ đầu. Trước tiên, hãy thử sức với những mẫu có thể hoàn thành trong khoảng 10-15 phút để có cảm giác thành tựu và dễ duy trì hứng thú lâu dài.
Những lưu ý về phép tắc khi trải nghiệm origami
Origami trông có vẻ đơn giản, nhưng khi tham gia trải nghiệm, việc quan tâm đến những người xung quanh là rất quan trọng.
Đặc biệt tại các điểm du lịch, bảo tàng có workshop hay nơi có trưng bày, nguyên tắc cơ bản là tuân theo hướng dẫn tại chỗ.
Không tự ý chạm vào tác phẩm hay mẫu trưng bày
Hãy lưu ý không chạm vào các tác phẩm hoàn thiện được trưng bày hay mẫu của giảng viên khi chưa có sự cho phép.
Những tác phẩm giữ được hình dạng nhờ các nếp gấp tinh tế có thể bị hỏng chỉ với một cái chạm nhẹ.
Việc xác định trước ranh giới giữa "được xem", "được chạm" và "được mang về" sẽ giúp tránh những hiểu lầm không đáng có.
Kiểm tra quy định về chụp ảnh và mang về tại từng nơi
Tại các buổi trải nghiệm hay triển lãm, quy định về việc chụp ảnh và cách xử lý tác phẩm khác nhau tùy địa điểm.
Trước khi chụp ảnh, mang giấy thừa về, hay phân vân không biết có thể để lại tác phẩm của mình rồi về hay không, hãy kiểm tra bảng hướng dẫn hoặc nhờ nhân viên giải thích.
Lưu ý khi trải nghiệm cùng trẻ em
Vì có thể sử dụng kéo hay mảnh giấy nhỏ, khi tham gia cùng trẻ em chưa đến tuổi đi học, phụ huynh nên ở bên cạnh để giám sát cho yên tâm.
Có những workshop hỗ trợ đa ngôn ngữ, nên trước khi tham gia, bạn nên kiểm tra trên website chính thức hoặc tại trung tâm thông tin du lịch xem có hướng dẫn bằng tiếng Anh, tiếng Trung hay không để buổi trải nghiệm diễn ra suôn sẻ.
Bí quyết biến origami thành kỷ niệm đáng nhớ của chuyến du lịch
Origami không phải là món quà lưu niệm mua xong là kết thúc, mà là một kỷ niệm bạn tự tay hoàn thành.
Chỉ cần thay đổi màu sắc hay họa tiết của giấy, ấn tượng đã khác hẳn, nên dù cùng một kiểu gấp, đây vẫn là chủ đề dễ lưu giữ ký ức về từng chuyến đi.
Dễ giao lưu ngay cả khi không cùng ngôn ngữ
Các bước gấp giấy dễ truyền đạt bằng động tác và hình dạng hoàn thiện có thể chia sẻ qua thị giác.
Việc origami liên tục được sử dụng trong các sự kiện giới thiệu văn hóa Nhật Bản có lẽ cũng nhờ tính dễ truyền đạt vượt qua rào cản ngôn ngữ này.
Chỉ cần tặng một con hạc giấy hay chiếc hộp nhỏ làm quà tặng cho gia đình hay bạn bè cũng đủ khiến họ vui vẻ.
Hãy chú ý đến chính tờ giấy
Origami không chỉ là tác phẩm, mà ấn tượng còn thay đổi tùy theo chất liệu giấy và cách chọn màu sắc.
Ngoài giấy origami thông thường kích thước khoảng 15cm vuông, còn có nhiều loại giấy có cá tính riêng như chiyogami làm từ washi hay origami họa tiết yūzen.
Trước tiên hãy thử với loại origami thông thường, khi đã quen thì tận hưởng sự khác biệt của các loại giấy như washi hay chiyogami, bạn sẽ cảm nhận sâu sắc hơn về thủ công truyền thống Nhật Bản.
Mua origami ở đâu?
Origami thường được bán rộng rãi tại các cửa hàng văn phòng phẩm, cửa hàng 100 yên, hiệu sách và cửa hàng lưu niệm trong bảo tàng trên khắp Nhật Bản.
Tại các cửa hàng quà lưu niệm ở khu du lịch, các bộ origami làm từ washi hay chiyogami cũng được bày bán. Vì nhẹ và không cồng kềnh, đây là món quà lưu niệm rất được yêu thích để mang về nước ngoài.
Tổng kết | Origami - Trải nghiệm văn hóa Nhật Bản bằng đôi tay
Origami là một trải nghiệm gần gũi giúp bạn cảm nhận lịch sử, lễ nghi, mỹ học và tinh thần vui chơi của văn hóa Nhật Bản chỉ từ một tờ giấy.
Bạn có thể bắt đầu ngay cả khi không có kiến thức chuyên sâu, nhưng cách gấp và cách chọn giấy lại có chiều sâu đáng kinh ngạc.
Khi muốn tiếp xúc nhẹ nhàng với văn hóa Nhật Bản trong chuyến du lịch, origami là lựa chọn không làm nặng hành lý mà ai cũng có thể dễ dàng thử sức.
