Noren là gì? Ý nghĩa của tấm vải treo ở lối vào đặc trưng tại Nhật Bản
Noren (rèm cửa Nhật Bản) là một tấm vải được treo ở lối vào của cửa hàng hay tòa nhà, là yếu tố không thể thiếu khi nói về cảnh quan phố phường Nhật Bản.
Bạn có thể bắt gặp noren tại nhiều nơi khác nhau như nhà hàng, ryokan (nhà nghỉ truyền thống), sentō (nhà tắm công cộng), tiệm bánh wagashi, cửa hàng kimono.
Khi được treo ở lối vào, noren giúp dễ dàng truyền tải từ bên ngoài về việc cửa hàng đang mở cửa và bầu không khí của quán.
Ngoài ra, noren còn có vai trò phân chia không gian một cách nhẹ nhàng, thể hiện ranh giới giữa trong và ngoài một cách mềm mại.
Khi đi dạo phố Nhật Bản, bạn sẽ nhận thấy noren cùng với biển hiệu gỗ và đèn lồng đang thể hiện cá tính của cửa hàng đó.
Dù chỉ là một tấm vải đơn giản, nhưng ấn tượng thay đổi rất nhiều tùy theo chữ viết, màu sắc và chất liệu.
Nguồn gốc và lịch sử của noren
Từ "noren" có nguồn gốc từ "nōren" - tấm vải treo lên sudare (rèm tre) ở các thiền viện Trung Quốc, sau đó biến âm thành "noren" như hiện nay.
Tại Nhật Bản, vào thời Heian, các "tobari" (rèm) hay "horo" được sử dụng trong nhà của tầng lớp quý tộc để phân chia không gian, và văn hóa phân chia không gian bằng vải này kết hợp với từ ngữ du nhập từ Trung Quốc đã sinh ra noren ngày nay.
Noren phổ biến rộng rãi như một biểu tượng của cửa hàng từ thời Azuchi-Momoyama đến thời Edo, khi tên hiệu cửa hàng, gia huy, thương hiệu được nhuộm in lên, đảm nhận vai trò vừa là biển hiệu vừa là quảng cáo.
Những nơi sử dụng noren và điểm check-in không thể bỏ lỡ
Noren không chỉ đơn thuần là một tấm vải.
Vai trò và cách thể hiện hơi khác nhau tùy từng địa điểm, chỉ cần quan sát thôi bạn cũng có thể cảm nhận được chiều sâu của văn hóa Nhật Bản.
Noren tại nhà hàng
Tại các quán soba, izakaya, tiệm ramen, quán đồ ngọt, tiệm sushi, noren trở thành như gương mặt của cửa hàng.
Nhiều quán có in tên cửa hàng hoặc tên hiệu, trở thành dấu hiệu nhận biết cho người lần đầu ghé thăm.
Tông màu trầm thường tạo ấn tượng về quán lâu năm, còn tông màu tươi sáng có thể mang lại cảm giác thân thiện.
Tại nhiều nhà hàng, nếu noren được treo ở lối vào nghĩa là "đang mở cửa", nếu được cất đi nghĩa là "đóng cửa", và đây cũng là dấu hiệu dễ hiểu cho du khách nước ngoài.
Sự khác biệt về hình dáng tùy theo loại hình kinh doanh cũng là điều thú vị, như "nawa-noren" (noren bằng dây thừng) thường thấy ở izakaya, hay "han-noren" (noren ngắn) dùng tại các tiệm udon, soba.
Noren tại ryokan và các cơ sở mang phong cách Nhật
Tại ryokan và các nhà nghỉ kiểu Nhật, noren tôn lên sự mềm mại của không gian.
Noren được sử dụng ở lối vào, khu vực ăn uống, trước thang máy tầng phòng khách, hay phân chia hành lang trong tòa nhà, vừa che tầm nhìn một cách vừa phải, vừa tạo không khí trầm lắng đặc trưng Nhật Bản.
Nhiều nhà nghỉ còn thay đổi noren theo mùa, như noren chất liệu lanh mát mẻ vào mùa hè (mùa nóng), noren dày dặn ấm áp vào mùa đông, cho thấy sự chu đáo tinh tế của nhà nghỉ.
Noren tại sentō và các cơ sở tắm onsen
Tại sentō (nhà tắm công cộng) và các cơ sở onsen, noren đôi khi được dùng ở lối vào hoặc trước phòng thay đồ.
Thông thường, phòng tắm nam thường được phân biệt bằng màu xanh đậm hoặc xanh dương, phòng tắm nữ bằng màu đỏ hoặc cam, nên ngay cả khi không đọc được chữ, bạn cũng có thể nhận biết được nơi mình nên vào qua màu sắc.
Tuy nhiên, cách hiển thị khác nhau tùy từng cơ sở, nên trước khi vào, điều quan trọng là phải kiểm tra kỹ các bảng hướng dẫn như "phòng tắm nam", "phòng tắm nữ", "Men", "Women".
Noren tại tiệm wagashi và cửa hàng lâu năm
Tại các cửa hàng lâu năm như tiệm bánh wagashi (bánh kẹo truyền thống Nhật), cửa hàng kimono, cửa hàng đồ sơn mài, bạn thường thấy noren màu chàm đậm hoặc xanh đậm với tên hiệu được nhuộm chữ trắng.
Tông màu này tạo ấn tượng truyền thống, có vai trò truyền tải một cách lặng lẽ về lịch sử và độ tin cậy của cửa hàng.
Sức hấp dẫn đậm chất Nhật Bản ẩn chứa trong noren
Sức hấp dẫn của noren nằm ở chỗ chức năng và vẻ đẹp được kết nối một cách tự nhiên.
Không nổi bật quá mức nhưng lại có sức mạnh tạo nên ấn tượng cho không gian đó.
Tạo ranh giới nhẹ nhàng
Khác với cửa hay tường đóng kín rõ ràng, noren vừa chào đón mọi người vừa thể hiện ranh giới.
Cảm giác "mở nhưng vẫn phân chia một chút" này là một trong những đặc trưng của cách tạo không gian Nhật Bản.
Sự chuyển đổi giữa lối vào và bên trong cửa hàng, giữa khu vực ăn uống và hành lang được thể hiện một cách không gượng ép.
Truyền tải ngôn từ và thiết kế
Trên noren có thể có tên cửa hàng, dấu ấn như gia huy, tên sản phẩm hay những câu chữ ngắn gọn.
Ngay cả khi không đọc được chữ, bạn vẫn có thể cảm nhận không khí Nhật Bản qua hình dáng và màu sắc, đó cũng là sức hấp dẫn của noren.
Chỉ riêng kiểu chữ thôi cũng có nhiều biến thể đa dạng như Edo-moji mạnh mẽ, chữ thanh mảnh tao nhã, chữ thư pháp mềm mại, cho thấy gu thẩm mỹ của từng cửa hàng.
Dễ thể hiện cảm giác mùa
Một đặc điểm nữa là dễ thể hiện sự mát mẻ, ấm áp, sang trọng qua chất liệu, màu sắc và họa tiết.
Có cửa hàng thay đổi chất liệu theo mùa, dùng vải lanh hoặc cotton mỏng thoáng khí vào mùa hè, vải dày chắc chắn vào mùa đông.
Tại Nhật Bản có văn hóa tận hưởng cảm giác mùa qua những thay đổi nhỏ như vậy.
Quy tắc cơ bản khi bắt gặp noren
Khi vào một cửa hàng có noren trong lúc du lịch, có một số điểm cần lưu ý một chút.
Không phải nghi thức phức tạp, nhưng biết trước sẽ giúp bạn hành động một cách tự nhiên.
Không kéo mạnh, nhẹ nhàng bước qua
Vì noren là tấm vải ở lối vào, khi đi qua hãy nhấc lên một cách nhẹ nhàng.
Tốt nhất không nên kéo mạnh hay mở rộng quá mức.
Nhiều noren được làm bằng nhuộm thủ công, việc đối xử cẩn thận sẽ thể hiện sự tôn trọng đối với cửa hàng.
Không dừng lại quá lâu ở khu vực lối vào
Có những lúc bạn muốn chụp ảnh, nhưng lối vào là tuyến đường ra vào.
Hãy chú ý không cản trở việc đi lại của người khác.
Việc chụp ảnh từ vị trí cách xa một chút sẽ không gây cản trở giao thông và cũng thể hiện sự quan tâm đến những người xung quanh.
Không tự ý phán đoán về việc chụp ảnh trong cửa hàng
Ngay cả khi noren rất hấp dẫn, việc có được phép chụp ảnh hay không tùy thuộc vào từng cửa hàng hoặc cơ sở.
Nếu muốn chụp ảnh, hãy xem bảng hướng dẫn tại chỗ hoặc khi cần hãy hỏi nhân viên để đảm bảo an toàn.
Chỉ cần hỏi một câu "Photo OK?" cũng có thể tránh được rắc rối.
Có ý thức chỉnh lại noren sau khi chạm vào
Nếu noren bị xô lệch nhiều sau khi đi qua, việc chỉnh lại nhẹ sẽ thể hiện sự lịch sự.
Đây cũng là sự quan tâm đến người vào sau và phía cửa hàng.
Tránh vào quán nếu noren đã được cất đi
Tại các nhà hàng, việc hạ noren xuống hoặc cất vào bên trong cửa hàng có thể là dấu hiệu thể hiện "đang chuẩn bị" hoặc "đã đóng cửa".
Có những trường hợp noren được hạ xuống tạm thời ngay cả trong giờ mở cửa, nên việc tránh cố gọi cửa và kiểm tra tình hình cửa hàng là một phép lịch sự.
Cách thưởng thức noren sâu hơn khi đi du lịch
Sẽ thật đáng tiếc nếu chỉ đi lướt qua noren.
Chỉ cần thay đổi góc nhìn một chút, ấn tượng về chuyến đi sẽ trở nên phong phú hơn.
Đọc cá tính của cửa hàng
Kiểu chữ mạnh mẽ hay tao nhã.
Màu sắc trầm tĩnh hay thân thiện.
Khi nhìn thấy những khác biệt như vậy, bạn có thể hình dung được cửa hàng đó coi trọng bầu không khí như thế nào.
Ngay cả khi không đọc được tiếng Nhật, bạn vẫn có thể thưởng thức qua thông tin thị giác - đó là điểm thú vị của noren.
Quan sát sự hài hòa với cảnh quan phố phường
Tại các con phố cổ kính hay những con đường mang phong cách Nhật, noren trở thành một phần của cảnh quan.
Khi đi dạo các phố cổ truyền thống như Gion ở Kyoto, Higashi Chaya-gai ở Kanazawa, hay Yanaka ở Tokyo, bạn có thể thưởng thức khung cảnh các tấm noren xếp liền nhau.
Tuy khiêm tốn hơn biển hiệu, nhưng không ít trường hợp noren đang tạo nên bầu không khí cho cả con phố.
Quan sát sự khác biệt theo vùng miền
Người ta nói rằng noren có sự khác biệt về cách may và thiết kế giữa Kanto và Kansai.
Tại Kyoto thường thấy kiểu "fukuronui shiage" (may bọc thanh treo) với chữ tao nhã, khiêm tốn được ưa chuộng, trong khi tại Edo (Tokyo) có xu hướng "chichi shiage" (để lộ thanh treo) với chữ lớn và mạnh mẽ.
Cùng là noren nhưng khi so sánh có ý thức về vùng miền, bạn sẽ có những phát hiện mới mẻ.
Mở rộng sự quan tâm đến đồ lưu niệm và nội thất
Có những người từ chuyến du lịch đã trở nên yêu thích noren như một thiết kế của văn hóa Nhật Bản.
Tại các cửa hàng chuyên doanh ở Kyoto và Tokyo, có bán cả noren cỡ nhỏ dành cho khách du lịch, cũng như các thiết kế lấy gia huy, núi Phú Sĩ, hoa anh đào (sakura) làm họa tiết.
Khi nhìn từ góc độ vải, kỹ thuật nhuộm, chữ viết và gu thẩm mỹ, sự quan tâm sẽ mở rộng ra cả văn hóa thủ công và đời sống.
Tổng kết | Hiểu về noren giúp lối vào Nhật Bản trở nên thú vị hơn
Noren chỉ là một tấm vải treo ở lối vào cửa hàng hay tòa nhà, nhưng đồng thời là yếu tố quan trọng truyền tải bầu không khí và quan điểm của địa điểm đó.
Với vai trò là dấu hiệu nhận biết, vách ngăn và yếu tố trang trí, noren làm sâu sắc thêm niềm vui khi đi dạo phố Nhật Bản.
Nếu bắt gặp noren khi đi du lịch, hãy chú ý đến màu sắc, chữ viết, nơi được treo, và sự khác biệt về cách may theo vùng miền.
Chỉ cần ý thức về quy tắc cơ bản khi bước qua, bạn sẽ cảm nhận được văn hóa không gian Nhật Bản gần gũi hơn.
