Tsubame là loài chim gì? Sức hấp dẫn của loài chim di cư quen thuộc tại Nhật Bản
Tsubame (chim én Nhật Bản) là loài chim di cư quen thuộc xuất hiện tại Nhật Bản từ mùa xuân đến mùa hè, dễ bắt gặp ngay cả tại trung tâm thành phố và khu dân cư.
Loài chim này được biết đến rộng rãi với tập tính làm tổ gần nơi con người sinh sống và bắt côn trùng khi đang bay trên không.
Lưng đen, bụng trắng, vùng cổ màu nâu đỏ và đuôi chẻ sâu (đuôi én – enbi) là những điểm nhận diện đặc trưng.
Chiều dài cơ thể khoảng 17cm, mảnh và dài hơn chim sẻ (suzume) một chút, dáng bay vun vút xé gió trên bầu trời từ lâu đã trở thành hình ảnh thân quen của mùa xuân và đầu hè tại Nhật Bản.
Tại Nhật Bản, nhiều người tin rằng việc chim én làm tổ tại nhà mình là điềm lành.
Một trong những lý do là loài chim này không chỉ đáng yêu mà còn nuôi con ngay bên cạnh đời sống con người.
Thời điểm tsubame đến Nhật Bản
Tsubame trú đông tại các khu vực phía Nam như Đông Nam Á và bắt đầu di cư đến Nhật Bản từ đầu tháng 3 ở những vùng sớm nhất.
Mùa sinh sản kéo dài từ tháng 4 đến tháng 8, và sau khi hoàn tất việc nuôi con, các cá thể sẽ di cư trở về phương Nam vào khoảng tháng 8 đến tháng 10.
Những địa điểm dễ tìm thấy tổ tsubame tại Nhật Bản
Chú ý dưới mái hiên và gần lối ra vào
Tsubame có thói quen làm tổ tại các vị trí có nhiều người qua lại như mái hiên nhà dân, mái che cửa tiệm, sân ga hoặc khu vực soát vé, gần lối ra vào của các tòa nhà.
Người ta cho rằng nơi gần con người giúp loài chim này tránh được kẻ thù tự nhiên như quạ và rắn, tạo môi trường thuận lợi cho việc nuôi con.
Hiểu hình dáng tổ giúp dễ tìm thấy
Khi tìm chim én tại điểm du lịch, bạn hãy nhẹ nhàng ngước nhìn các góc tòa nhà, phía trên đèn chiếu sáng hoặc các khe lõm trên tường.
Nếu thấy một chiếc tổ nhỏ hình bát được làm từ bùn, rất có khả năng tsubame đang ra vào quanh đó.
Ga tàu địa phương và phố mua sắm cổ là điểm gặp gỡ quen thuộc
Các ga tàu cũ và phố mua sắm truyền thống có nhiều vị trí thích hợp để làm tổ như dưới mái hiên hoặc khe xà nhà, và tsubame thường quay lại đúng vị trí cũ năm này qua năm khác.
Đôi khi bạn còn thấy bảng thông báo trong ga tàu ghi "Hiện tsubame đang nuôi con", tạo nên những phát hiện nhỏ thú vị trên hành trình du lịch tự túc.
Điểm nhấn của tổ và quá trình nuôi con của tsubame
Tổ hình bát làm từ bùn và cỏ khô
Tổ tsubame chủ yếu được làm bằng bùn trộn nước bọt và cỏ khô, có dạng hình bát.
Kích thước có thể đạt đường kính khoảng 10cm, thường được gắn chặt vào dưới mái hiên, phía trên đèn ngoài trời hoặc góc tường.
Chim bố mẹ phải vận chuyển bùn rất nhiều lần để hoàn thiện tổ một cách kỹ lưỡng.
Tổ đã làm có thể được tái sử dụng vào năm sau, vì vậy có không ít địa điểm bạn có thể quan sát cảnh tsubame nuôi con tại cùng một vị trí hàng năm.
Quá trình từ khi đẻ trứng đến khi rời tổ
Chim cái thường đẻ khoảng 4 đến 5 trứng trong mỗi lứa và ấp trong khoảng 2 tuần.
Chim non sau khi nở sẽ phát triển đến kích thước gần bằng chim bố mẹ trong khoảng 3 tuần và rời tổ.
Tsubame có thể sinh sản 1 đến 2 lần, có khi đến 3 lần trong một mùa, vì vậy bạn có thể bắt gặp lứa thứ hai vào khoảng tháng 6 đến tháng 7.
Theo dõi chim bố mẹ rất thú vị
Điểm nhấn khi quan sát chính là cảnh chim bố mẹ bay đi bay lại nhiều lần để mang côn trùng về cho chim non.
Khi thấy đầu chim non ló ra khỏi miệng tổ hoặc há mỏ chờ ăn, bạn sẽ biết tsubame đang nuôi con.
Việc quan sát không chỉ dừng ở chiếc tổ, mà còn nhìn nhịp bay và lịch ra vào của chim bố mẹ sẽ giúp trải nghiệm thêm phần thú vị.
Chỉ cần 5 đến 10 phút ngắn ngủi trên hành trình, bạn cũng có thể cảm nhận được hơi thở của mùa.
Mẹo và lưu ý khi quan sát tsubame trên hành trình du lịch
Không tiến quá gần tổ và chim non
Khi gặp tổ chim hoang dã đang trong giai đoạn làm tổ hoặc nuôi con, điều quan trọng là không tiến lại quá gần.
Nếu vô tình bắt gặp tổ hoặc chim non sắp rời tổ, hãy nhanh chóng rời đi và giữ khoảng cách đủ xa.
Đặc biệt trong giai đoạn nuôi con, chim bố mẹ có thể trở nên cảnh giác và không cho chim non ăn được, vì vậy hãy tránh quan sát hoặc chụp ảnh trong thời gian dài.
Nếu chim bố mẹ kêu lên cảnh giác hoặc tỏ vẻ bất an khi nhìn về phía bạn, đó có thể là dấu hiệu khoảng cách đang quá gần.
Khi quan sát hoặc chụp ảnh, hãy đứng ở chỗ không cản lối đi và quan sát trong thời gian ngắn, yên lặng.
Chụp ảnh có đèn flash hoặc đặt chân máy đứng tại chỗ trong thời gian dài có thể gây căng thẳng cho chim bố mẹ, vui lòng tránh các hành vi này.
Đừng quên tôn trọng cơ sở và người dân địa phương
Tổ tsubame thường xuất hiện trong không gian sinh hoạt thường ngày, không chỉ tại điểm du lịch.
Khi bắt gặp tại cửa tiệm hay nhà ga, hãy chú ý đến vị trí đứng và góc chụp để không làm phiền khách hàng và người dân địa phương.
Nếu hỏi trước nhân viên cửa tiệm, đôi khi bạn còn được chỉ dẫn vị trí tổ và cách quan sát phù hợp.
Những quy định cần biết khi tìm thấy tổ tsubame
Không tự ý tháo dỡ tổ có trứng hoặc chim non
Theo Luật bảo vệ và quản lý chim thú (Chōjū Hogo Kanri Hō) của Nhật Bản, không được phép tự ý tháo dỡ tổ chim hoang dã có trứng hoặc chim non nếu không có sự cho phép của cơ quan hành chính.
Khi tìm thấy tổ tsubame, nguyên tắc cơ bản là "không chạm vào", "không phá vỡ" và "không mang về".
Có những nơi áp dụng giải pháp sống chung khéo léo
Tại những nơi lo ngại phân chim tsubame rơi xuống, người ta giới thiệu cách lắp đặt tấm hứng phân ở vị trí cách tổ ít nhất 50cm để vừa giữ tổ vừa bảo vệ không gian sinh hoạt.
Tại Nhật Bản, có nhiều khu dân cư cùng nhau âm thầm dõi theo quá trình tsubame nuôi con.
Khi tìm thấy tổ trên hành trình du lịch tự túc, thay vì xem đó là điều hiếu kỳ, hãy lặng lẽ ngắm nhìn như một phần đời sống thường ngày của địa phương.
Đó chính là cách quan sát tsubame một cách tự nhiên và đúng tinh thần Nhật Bản nhất.
Đồ dùng và trang phục hữu ích khi quan sát tsubame
Vật dụng nên mang theo
Ống nhòm (độ phóng đại khoảng 8 lần) sẽ giúp bạn quan sát chim non và nhịp ra vào của chim bố mẹ từ khoảng cách an toàn.
Camera điện thoại cũng đủ để ghi lại khoảnh khắc, nhưng nếu zoom quá nhiều sẽ làm giảm chất lượng ảnh, vì vậy hãy bao gồm khung cảnh xung quanh để lưu giữ kỷ niệm chuyến đi.
Trang phục và khung giờ tham khảo
Tsubame hoạt động tích cực từ sáng sớm đến chiều tối, do đó thời gian dễ quan sát nhất là từ buổi sáng đến đầu giờ chiều.
Vì thường phải đứng ngoài trời ở ga tàu hoặc dưới mái hiên, vào mùa hè bạn nên chuẩn bị mũ, ô dù chống nắng và nước uống để có trải nghiệm thoải mái, không bị quá sức.
Tổng kết | Mẹo tận hưởng việc quan sát tsubame tại Nhật Bản
Tsubame là loài chim di cư quen thuộc rất dễ bắt gặp tại các thị trấn Nhật Bản từ mùa xuân đến mùa hè.
Khi nhìn thấy chúng dưới mái hiên, gần ga tàu hay cửa tiệm, hãy lùi lại một chút và lặng lẽ quan sát nhịp bay cũng như cảnh chim bố mẹ ra vào tổ.
Chỉ cần không tiến quá gần tổ và chim non, đồng thời chú ý đến người dân địa phương, bạn sẽ có những phút giây thư thái trên hành trình.
Hãy xem cuộc gặp gỡ với tsubame như một dấu hiệu mùa rất Nhật Bản và lưu giữ nó vào ký ức chuyến đi của bạn.
